Кіріспе

Британдық Lobster журналы – бұл негізінен барлау және қауіпсіздік қызметтерінің саясатқа және әлемдік саудаға тигізетін әсеріне қызығушылық танытатын журнал, оны «көлеңкелі саясат» немесе «параполитика» деп атайды. Ол құпия теорияларды және заманауи тарихты зерттеуді біріктіреді. Lobster журналы Ұлыбританияда шығарылады және 40 жыл бойы жылына екі рет жарық көреді, бастапқыда 16 беттік А5 форматында, кейін А4 журнал түрінде. Оның штаттарында ғалымдар және басқа да сарапшылар бар. 2009 жылдан бері журнал тегін жүктеуге болатын PDF нысанында таратылады. 1986 жылы журнал британ үкіметін тұрақсыздандыруға бағытталған құпия «Clockwork Orange» операциясын жариялап, басқа БАҚ-тан озып кетті. Солтүстік Ирландиядағы британдық әскери барлау қызметінің бұрынғы офицері Колин Уоллес Ұлыбританияның жетекші саясаткерлерін қаралау туралы нұсқау алғанын айтты. Парламентте сұрақтар қойылды және үлкен дау туды. Қазіргі ЦРУ тарихи барлау жинағының кураторы Хейден Б. Пик Lobster редакторының оны «параполитикалық журналдардың халықаралық бауырластығының мүшесі» деп есептейтінін, ал басқа мүшелері – Geheim (Кельн, Германия), Intelligence Newsletter (Париж, Франция) және Covert Action Information Bulletin (АҚШ) екенін, сондай-ақ «жасырындығының тереңдігімен, егжей-тегжейлі құжаттамасымен және риториканың болмауымен ерекшеленеді» дейді. 1989 жылы Lobster 1500 азаматтың барлау саласында жұмыс істейтінін айтқан есімдерін жариялады. Журнал парламентте сынға ұшырады. Редакция барлық мәліметтер жергілікті кітапханаларда табылғанын мәлімдеді. Журнал сонымен қатар НЛО және қашықтықтан көру сияқты маргиналды және псевдоғылыми тақырыптарды жан-жақты талдады.

Негізін қалау

1982 жылы Кеннединің қазасына арналған американдық «Эхо заговора» бюллетені Робин Рамзи мен Стивен Доррилді ортақ қызығушылықтары – Джон Кеннедидің қазасының мән-жайы бойынша байланыстырды. Бірнеше айдан кейін олар журнал шығаруға бел буды, ал 1983 жылдың қыркүйегінде 50 пенстен сатылатын «Лобстердің» 150 данасын жариялады. Кейін Рамзи өзін және әріптесін былай сипаттады: «Доррил – ситуационистік бағыттары бар Фрейд анархисі, ал Рамзи – Лейбористік партияның солшыл қанатындағы ерте антимилитант мүшесі». Журналдың тұңғыш саны мақсатын былай белгіледі: «Ақпараттық бюллетень/журнал – барлау, парасаясат, мемлекеттік құрылымдар және т.б. туралы [ ] «Лобстер» материалдарына авторлық құқық жоқ [ ] қазіргі 50 пенс бағасымен шығынды жабуға үміттенеміз, бірақ мүмкін емес [ ] жылына 6 рет шығуы тиіс». 5-ші санынан бастап мұқабадан анықталған сөздер алынып тасталды, тек «Лобстер» деп жазылды. 1984 жылы «Лобстер» төрт рет, ал 1986 және 1987 жылдары үш рет жарық көрді, содан кейін 1988 жылдан бастап жарты жылдық болып қалыптасты. «Лобстер» логотипі (суретті қараңыз) алғаш рет 1990 жылдың қарашасында 20-шы санында пайда болды және оны Клайв Гринграс жасады.

Формат және шығындар

Lobster журналының алғашқы 8 саны A5 (148 × 210 мм) форматында, 1985 жылдың қыркүйегінде 9-шы санынан бастап A4 (210 × 297 мм) форматына дейін өсті. Бастапқыда журнал терілді, фотокөшіргішпен кішітілді, желімделіп, Gestetner офсеттік литографиялық көшірме машинасында басылды. 17-ші санының шамасында журнал Wordstream бағдарламасы арқылы Amstrad PCW компьютерінде, ал Lobster 27 санынан бастап Claris Works бағдарламасымен AppleMac компьютерінде жазылды. "Лобстер" журналының 57-ші саны (жазғы 2009) соңғы қағаз түріндегі саны болды. 58-ші саны (қысқы 2009/2010) алғаш рет ақысыз қолжетімді болды. Журнал Рамзидің Халл қаласындағы үйінен шығарылады. "Лобстер" коммерциялық емес, пайда табу мақсатында шығарылмайды. "The Independent on Sunday" газеті Рамзидің сөзін келтіріп: "Журнал әрқашан өзінің шығындарын жабатын, себебі егер шығын көріне бастаса, мен бағасын көтеретінмін. Оқырмандар мен сұраған бағаны төлейтін", - деп жазды. Газет бұл туралы "Бұл өте жақсы бизнес-модельге ұқсайды" деп түсіндірді. "Лобстер" журналының 25-ші санын шығарғаннан кейін, олардың әрқайсысы 26-шы санын жеке шығарды. Доррил оқиғаның басқаша жағын еске түсіреді. Доррилдің веб-сайтында оның "Лобстер" журналының 31-ші саны (1996 жылдың қазаны) соңғы басылған саны деп көрсетілген. Альтернативті медиа сарапшысы және Эдинбург Napier университетінің медиа және мәдениет профессоры Крис Аттон, Доррилдің "Лобстері" британдық және американдық қауіпсіздік қызметтерінің қызметіне назар аударатынын, ал Робин Рамзидің "Лобстері" фашизм тарихын, Джон Кеннедиге жасалған қастандықты, Локербидегі жарылысты және әскерилердің әскери қызметшілерге қатысты медициналық тәжірибелерін қамтитынын атап өтеді.

Атауы

Журналдың "Лобстер" деген атауы түрлі интерпретацияларға себеп болды. Доррил еске алады: "Біз журналдың мақтанды емес, қарапайым дыбыстауын қаладық, ал ол жасөспін шағында панк-рок топтарына ат қоюды ұнататын. 'Лобстер' оның сүйікті аттарының бірі болды." Бұл оқиға "Мейірімді апельсин" операциясы ретінде де белгілі, онда Ұлыбританияның қауіпсіздік қызметі МИ5-тің наразы мүшелері Гарольд Уилсонның лейбористік үкіметін тұрақсыздандыру және бұрынғы консерватор премьер-министрі Эдвард Хит сияқты саясаткерлерді қаралау мақсатындағы қастандық жоспары туралы мәлімдейді. "Лобстер" журналының редакторлары бұл жағдайды Ұлыбританияның Уотергейт ісі деп, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстан бергі ең ірі оқиға деп сипаттады. Бұл ақпараттарды МИ5-тің бұрынғы офицері Питер Райт өзінің "Шпион ұстағышы" ("Spycatcher") кітабында растады. Ол кездегі бас прокурор және консерватор партиясының депутаты Майкл Хаверске "Лобстер" журналында жарияланған айыптауларды тергеп, Колин Уоллесті патша үкіметіне қарсы құпия операциялар туралы мәліметтерді жариялағаны үшін сотқа беруді сұрады. Екеуі де бас тартты. Екі аптадан кейін лейборист депутаты Там Дэлиелл премьер-министрден бұл мәселені Қауіпсіздік комиссиясына беруге неге дайын еместігін сұрады, бірақ ол қосымша айтар ештеңесі жоқ екенін мәлімдеді.

Британдық құпия мемлекеттік қызметінің кім-кімдері

1989 жылы британдық журналист Ричард Нортон Тейлор The Guardian газетінде Lobster басылымы 1500-ден астам бұрынғы және қазіргі лауазымды адамдардың есімдері мен қысқаша өмірбаяндық мәліметтерінен тұратын тізімді жариялауды жоспарлап отырғанын хабарлады, деп мәлімдеді басылым. 18 айдан кейін тағы бір жариялым жасалды. The Guardian газеті үкімет мұндай есімдерді жариялауды қылмыстық құқық бұзушылық деп қарастырып жатқанын атап өтсе де, Lobster журналының редакторларының бірі Стивен Доррил: "Барлық есімдер мен мәліметтер жергілікті кітапханалардағы зерттеулер арқылы жинақталған немесе жарық көрген кітаптарда бұрыннан жарияланған. Бұл үшін ішкі ақпарат немесе мемлекеттік құпияны бұзу қажет болған жоқ" деді.

Төменгі палатаның сын-пікірлері

Кейіннен лобстер Британ Парламентінде жаңылды. "Саясат және параноя" кітабында Рамзи Уитнидің Сыртқы істер министрлігінің Ақпараттық зерттеулер департаментінің басшысы ретіндегі рөлін сынады, оны Рамзи "мемлекеттің ресми, солшылдарға қарсы психологиялық соғыс құралы" деп сипаттады және оны жаңылмас бұрын Парламентке хабарлаған жоқ.

Тұрақты бөлімдер

Жылдар бойы "Лобстер" журналында бірқатар тұрақты бөлімдер пайда болды: 2001 жылы "Red Pepper" журналы "Лобстер жазбаларының сапасына жетеді, мақалалар жақсы зерттелген, адамгершілік, құштарлықпен және адалдықпен жазылған" деп жазды. "Fortean Times" журналы (Рамсейдің "Лобстер" бағанасын жүйелі түрде таратқан) оны "жасырын мемлекеттің іс-қимылдарына қызығушылық танытқан әркім үшін өте қызықты оқу, міндетті түрде сатып алуға лайық" деп сипаттады. "Green Anarchist" журналы "Лобстер – баға жетпес ресурс, оны кеңінен оқып, жан-жақты зерттеуге лайық" деп жазды, ал "Direct Action" журналы оны "жақсы оқу, өте ашып жарықтайтын және әңгімелерге арналған құнды материал" деп сипаттады. Журналист Роберт МакКрум "The Guardian" газетінде "Лобстерді" "солтүстік қанатындағы журнал, конспирологиялық теорияларды қолдайды, батыл, жарқын нұр, кәсіби мамандарды сергек ұстайтын, типикалық ағылшын әуесқойлығының кихоттық бір бөлігі" деп сипаттады. Ал "Конспирация энциклопедиясы" оны "саяси астыртын ортадағы ең ықпалды басылым" деп атады. Эдинбург Napier университетінің медиа және мәдениет профессоры Крис Аттон "Лобстер" журналындағы мақаланың соңында келтірілген сілтеме "Information for Social Change" белсенді кітапханашылар тобының құрылуына себеп болғанын атап өтті. ЦРУ кураторы Хейден Б. Пик британдық журналист "оның мазмұнының көп бөлігі түсініксіз" деп сипаттағанын, бірақ оның қызықты екенін де айтады.