Британ бастығы, құпия қызметтің тарихы (1890-1968)
Stewart Menzies
Сэр Стюарт Мензис (1890-1968): Бас MI6 жетекшісі, 2-дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі британдық барлау қызметі. Әулеттік байлық, тарихы мен мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық барлау қызметінің басшысы (1890–1968)
British head of intelligence (1890–1968)
Генерал-майор сэр Стюарт Грэм Мензис (/audio=Menzies.ogg/'/m//ɪ//ŋ//ᵻ//z/; 30 қаңтар 1890 – 29 мамыр 1968) 1939 жылдан 1952 жылға дейін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Ұлыбританияның құпия барлау қызметінің (SIS) МИ-6 бастығы болды.
Major General Sir Stewart Graham Menzies, (/audio=Menzies. ogg/'/m//ɪ//ŋ//ᵻ//z/; 30 January 1890 – 29 May 1968) was Chief of MI6, the British Secret Intelligence Service (SIS), from 1939 to 1952, during and after the Second World War.
Жас шағы, отбасы
Стюарт Грэм Мензис 1890 жылы Англияда Джон Грэм Мензис пен Сусанна Уэст Уилсонның екінші ұлы ретінде бай отбасында дүниеге келді. Оның әкесінің әкесі, Грэм Мензис, виски қуырып, картель құруға көмектесіп, көп пайда тапқан. Оның ата-анасы Едуард VII патшамен дос болды. Мензис Шотландиялық Либералдық партиясының саясаткері және Парламент мүшесі Роберт Стюарт Мензистің сіңілі баласы болды. Бірақ Мензистің әкесі босқұмарлыққа берілді, лайықты мансап таба алмады және отбасының қоржынын ысырап етті; ол 1911 жылы 50 жасқа толмай туберкулезден қайтыс болды, мүлігі аз ғана қалды. Мензис Итон колледжінде оқыды, студенттік қоғам «Pop»-тың президенті болды және 1909 жылы бітірді. Ол спорт, аң аулау және кросс-кантри жүгіруде өте жақсы нәтижелер көрсетті. Ол тілдерді оқығандығы үшін жүлделер алды және жан-жақты дамыған, үздік студент деп есептелді.
Stewart Graham Menzies was born in England in 1890 into a wealthy family as the second son of John Graham Menzies and Susannah West Wilson, daughter of ship owner Arthur Wilson of Tranby Croft. His grandfather, Graham Menzies, was a whisky distiller who helped establish a cartel and made huge profits. His parents became friends of King Edward VII. Menzies was a nephew of Scottish Liberal Party politician and member of the House of Commons Robert Stewart Menzies. But Menzies' father was dissolute, never established a worthwhile career, and wasted his share of the family fortune; he died of tuberculosis in 1911 in his early 50s, leaving only a minimal estate. Menzies was educated at Eton College, becoming president of the student society Pop, and left in 1909. He excelled in sports, hunting and cross country running. He won prizes for his studies of languages, and was considered an all around excellent student.
Құтқарушылар
Итоннан ол Гренадерлік гвардияға екінші лейтенант ретінде қабылданды. Осы полкте бір жыл қызметтенгеннен кейін ол Екінші Өмір гвардиясына ауысты. 1913 жылға дейін ол лейтенант шеніне көтеріліп, адъютант болып тағайындалды.
From Eton he joined the Grenadier Guards as a second lieutenant. After a year with this regiment, he transferred to the Second Life Guards. He was promoted to lieutenant and appointed adjutant by 1913.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мензи Бельгияда қызмет етті. 1914 жылғы қазанда Зандвордеде жараланды және 1914 жылғы қарашада Ипрдің бірінші шайқасында батыл шайқасты. Мензис 14 қарашада капитандыққа көтерілді және 2 желтоқсанда король Джордж V-тен DSO орденін жеке алды. Мензистің полкі 1915 жылы шайқастарда қырылды, Ипрдің екінші шайқасында ауыр шығындарға ұшырады. Мензис 1915 жылы газ шабуылынан ауыр жарақат алды және әскери қызметтен ардагерлікпен босатылды.
During the First World War Menzies served in Belgium. He was wounded at Zandvoorde in October 1914, and fought gallantly in the First Battle of Ypres in November 1914. Menzies was promoted to captain on 14 November, and received the DSO in person from King George V on 2 December. Menzies' regiment was decimated during fighting in 1915, suffering very heavy casualties in the Second Battle of Ypres. Menzies was seriously injured in a gas attack in 1915, and was honourably discharged from active combat service.
Ақпараттық қызмет
Содан кейін ол британдық командир, фельдмаршал Дуглас Хейгтің қарсы барлау бөліміне қосылды. 1917 жылдың соңында ол жоғары жақтағы британдық басшылығына Хейгтің барлау басшысы, бригадир Джон Чартерстің барлау мәліметтерін манипуляциялап, дұрыс емес көрсетіп отырғанын баяндады, бұл оның қызметтен алынуына әкелді. Бұл ақпарат беру өте сырлы түрде жүзеге асырылды. Мензис соғыс аяқталуға дейін майор-бривет рөліне көтерілді.
He then joined the counterintelligence section of Field Marshal Douglas Haig, the British commander. In late 1917, he reported to senior British leadership that Haig's intelligence chief Brigadier John Charteris was fudging intelligence estimates, which soon led to Charteris' removal. This whistle blowing was apparently done very discreetly. Menzies was promoted to brevet major before the end of the war.
МИ-6
Соғыс аяқталғаннан кейін Мензиз МИ6-ға (сонымен қатар SIS деп те аталады) кірді. Ол 1919 жылғы Версаль бейбітшілік конференциясына британдық делегациясының мүшесі болды. Соғыстан кейін көп ұзамай Мензис Императорлық Бас штабының подполковнигі, Бас штаб офицері, бірінші санаттағы офицер болып тағайындалды. МИ6 ішінде ол арнайы хабарлау жөніндегі директордың көмекшісі болды. Адмирал Хью Синклер 1924 жылы МИ6-ның бас директоры болды және 1929 жылға қарай Мензиесті өзінің орынбасары етті, содан кейін Мензиес толыққанды полковник болып жоғарылатты. 1924 жылы Мензис, Сидни Рейлимен бірге, Зиновьевтің хатын жасауға қатысқан деген күдік туды. Бұл жалған құжат 1924 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлауда Консервативтік партияның жеңісіне зор ықпал еткен деп есептеледі, бұл елдің алғашқы Лейбористік үкіметінің құлауына әкелді.
Following the end of the war, Menzies entered MI6 (also known as SIS). He was a member of the British delegation to the 1919 Versailles Peace Conference. Soon after the war, Menzies was promoted to lieutenant colonel of the Imperial General Staff, General Staff Officer, first grade. Within MI6, he became assistant director for special intelligence. Admiral Hugh Sinclair became director general of MI6 in 1924, and he made Menzies his deputy by 1929, with Menzies being promoted to full colonel soon afterwards. In 1924, Menzies was allegedly involved—alongside Sidney Reilly—in the forging of the Zinoviev letter. This forgery is considered to have been instrumental in the Conservative Party's victory in the United Kingdom general election of 1924, which ended the country's first Labour government.
МИ6 бастығы
1939 жылы адмирал Синклер қайтыс болғаннан кейін Мензиз Құпия барлау қызметінің (SIS) бастығы болып тағайындалды. Ол соғыс кезеңіндегі барлау және қарсы барлау бөлімдерін кеңейтіп, Блетчли Парктегі кодты бұзу жұмыстарын бақылады.
In 1939, when Admiral Sinclair died, Menzies was appointed Chief of Secret Intelligence Service (the SIS). He expanded wartime intelligence and counterintelligence departments and supervised codebreaking efforts at Bletchley Park.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, SIS-тің аумағы едәуір кеңейді. Мензис соғыс кезеңінде кодтарды бұзуды бақылауға талап етті, бұл оған зор күш пен ықпал сыйлады, оны ол сақтап, тиімді пайдаланды. Үкіметтік кодтар және шифрлау мектебінде жиналған "Ультра" материалдарын тарату арқылы MI6 алғаш рет мемлекеттік маңызды құрылымға айналды. Нацистік "Энигма" сигналдарын кең ауқымды түрде бұзу Мензис пен оның командасына Адольф Гитлердің стратегиясы туралы мол мәлімет берді, және бұл мәлімет соғыс жылдарында да, тіпті 1974 жылға дейін де қатаң құпия сақталды. (Фредерик Винтерботамның 1974 жылғы "Құпия сыр" атты кітабы соңғы құпияны ашты.) Нацистер күдікпен қарады, бірақ "Энигманы" бұзу мүмкін емес деп сенді, және соғыс кезінде одақтастар олардың сымсыз хабарларының көп бөлігін оқып отырғанын білмеді. Мензис премьер-министр Уинстон Черчилльді күн сайын маңызды "Ультра" шифрларын ашатын еді, және екеуі бірлесіп қаржылық ресурстарды зерттеуге және технологияны жаңартуға жұмсады, Блетчли Паркте нацистік шифрлаудың жаңаруымен қадамдастыру үшін, сондай-ақ 1945 жылға қарай 10 000-ға жуық жұмысшыны жұмыспен қамтыған ауқымды жұмыстарға талантты мамандарды бағыттап, жұмылдырды. Блетчлидің күш-жігері, әсіресе 1943 жылдың бірінші жартысында, Атлант мұхитындағы кемелерді қауіпке тілген нацистік суасты кемелеріне қарсы күресте шешуші рөл атқарды. 1940 жылдың ортасынан бастап Еуропадан оқшауланған Ұлыбритания тірі қалу үшін Солтүстік Америкадан келетін жабдықтауларға толық тәуелді болды. "Ультраға" қол жеткізу 1944 жылғы маусымдағы Нормандия шайқасы мен одан кейінгі кезеңде де өте маңызды болды. Мензис 1942 жылғы 24 желтоқсанда Алжирде одақтастарға өткен Виши режимінің әскери қолбасшысы Франсуа Дарланның қазасына қатысы бар деген күдік туды. Британдық тарихшы Дэвид Рейнольдс өзінің "Тарихқа басшылық ету" атты кітабында Мензистің, соғыс кезінде Лондондан сирек кеткеніне қарамастан, сол кезде Алжирде болғанын атап өтті, бұл SOE (Арнайы операциялар атқарушы ұйым) қатысқан болуы мүмкін екенін көрсетеді. 1944 жылғы қаңтарда генерал-майор шеніне көтерілген Мензис Германиядағы Гитлерге қарсы Abwehr басшысы Вильгельм Канарис сияқты нацистерге қарсы күрескендермен байланыс орнатуға қолдау көрсетті. Премьер-министр Уинстон Черчилль соғыс кезінде осы әрекеттер туралы хабардар болды, ал нацистерге қарсы күрескендер туралы ақпарат тактикалық мақсаттарда пайдаланылды. Мензис өз операцияларын SOE (Арнайы операциялар атқарушы ұйым) (бірақ ол оларды "әуесқойлар" деп есептеген), Британдық қауіпсіздік координациясы (BSC), Стратегиялық қызметтер кеңсесі (OSS) және Бос француз күштерімен үйлестірді. Ол Югославия Корольдік орденімен марапатталды.
When the Second World War began, SIS expanded greatly. Menzies insisted on wartime control of codebreaking, and this gave him immense power and influence, which he used judiciously. By distributing the Ultra material collected by the Government Code & Cypher School, MI6 became an important branch of the government for the first time. Extensive breaches of Nazi Enigma signals gave Menzies and his team enormous insight into Adolf Hitler's strategy, and this was kept a closely held secret, not only during the war, but until as late as 1974. (Frederick Winterbotham's 1974 book The Ultra Secret lifted the cloak of secrecy at last.) The Nazis had suspicions, but believed Enigma to be unbreakable, and never knew during the war that the Allies were reading a high proportion of their wireless traffic. Menzies kept Prime Minister Winston Churchill supplied daily with important Ultra decrypts, and the two worked together to ensure that financial resources were devoted toward research and upgrading technology at Bletchley Park, to keep pace with Nazi coding refinements, as well as directing talented workers to the massive effort, which employed nearly 10,000 workers by 1945. Bletchley's efforts were decisive in the battle against Nazi submarine warfare, which was severely threatening trans Atlantic shipping, particularly in the first half of 1943. Britain, which was cut off from Europe after mid 1940, was almost completely dependent on North American supplies for survival. The access to Ultra was also vitally important in the battle for Normandy, leading up to D Day in June 1944, and afterward. Menzies has been suspected as being involved with the assassination, on 24 December 1942, of François Darlan, the Vichy military commander who defected to the Allies in Algeria. British historian David Reynolds noted in his book, In Command of History, that Menzies—who rarely left London during the war—was in Algiers around the period he was killed, making SOE (Special Operations Executive) involvement seem likely. Menzies, who was promoted to major general in January 1944, also supported efforts to contact anti Nazi resistance, including Wilhelm Canaris, the anti Hitler head of Abwehr, in Germany. Prime Minister Winston Churchill was kept informed of these efforts throughout the war, and information from and about the Nazi resistance was exploited tactically. Menzies coordinated his operations with Special Operations Executive (SOE) (although he reputedly considered them "amateurs"), British Security Coordination (BSC), Office of Strategic Services (OSS) and the Free French Forces. He was awarded the Order of the Yugoslav Crown.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Соғыстан кейін Мензиес SIS-ті "суық соғыс" үшін қайта ұйымдастырды. Ол SOE-нің көп бөлігін өз құрамына қосты. Кейде ол Лейбористік үкіметтермен келіспеушіліктерде болды. Сондай-ақ, SIS офицері Ким Филбидің кеңес тышпыны екендігі анықталғаннан кейін SIS ішіндегі дау-жанжалға тап болды. Британ армиясында 43 жыл үздіксіз қызметтен кейін Мензиес 62 жасында 1952 жылдың ортасында Уилтширдегі Лаккингтон ауылындағы Бриджес Кортқа зейнетке шықты. Оның SIS-тегі жетістігі бюрократиялық сындарға шеберлігімен ғана шектелмеді, бұл оның лауазымындағы міндетті талап еді; Мензистің басшылығымен жасаған еңбегі Екінші дүниежүзілік соғыстың жеңісіне зор үлес қосты және, әрине, Черчилльдің сенімін жеңіп алды, оның дәлелі ретінде соғыс жылдарында премьер-министрмен шамамен 1500 рет кездескен.
After the war, Menzies reorganised the SIS for the Cold War. He absorbed most of SOE. He was sometimes at odds with the Labour governments. He also had to weather a scandal inside SIS after revelations that SIS officer Kim Philby was a Soviet spy. After 43 continuous years of service in the British Army, Menzies retired to Bridges Court in Luckington in rural Wiltshire at 62 in mid 1952. His success at SIS was not limited to adeptness at bureaucratic intrigue, a virtual necessity in his position; Menzies' efforts as chief had a major role in winning the Second World War, and certainly earned Churchill's trust, as evidenced by nearly 1,500 meetings with the prime minister during its duration.
Некелер
Мензистің алғашқы некесі 1918 жылы 8-ші граф Де Ла Уорр Гилберт Саквиллдің кіші қызы, Леди Ависе Эла Мюриэл Саквиллмен және 1-ші граф Брассей Томас Брассейдің қызы, Леди Мюриэл Агнес Брассеймен болды. Олар 1931 жылы ажырасып кетті. Одан кейін ол 1932 жылдың 13 желтоқсанында Памела Тетис Гартонға (туған Беккет) (13 наурыз 1951 ж. қайтыс болды) үйленді. Ол Руперт Эвелин Беккеттің төртінші қызы, оның әйелі Мюриэл Хелен Флоренс Пейджет, Лорд Беркли Чарльз Сидней Пейджеттің қызы, ол өзі 2-ші Англси маркизінің кіші ұлы болды. Гартон көп жыл бойы ауыр сырқатқа шалдығып, клиникалық депрессия мен нервтік анорексиядан зардап шекті. Ол 1934 жылы Мензистің жалғыз баласы, қызы Фионаны дүниеге әкелді. Оның үшінші некесі 1952 жылы Одри Клара Лилиан Латаммен (1899 ж. т.), бұрынғы әйелі сэр Генри Биркин, 2-ші баронет, Лорд Эдвард Хей және Ниалл Чаплин, сондай-ақ сэр Томас Пол Латем, 1-ші баронеттің қызымен болды. Стюарт пен Одри екеуі де некелері кезінде 50 жастан асқан еді, бұл Одри үшін төртінші неке болды. Олардың әрқайсысының жеке меншігі болды (оның Уилтширде, Лондонның батысында, оның Эссексте, Лондонның шығысында), және олар көбінесе бөлек өмір сүрді, бірақ әр сәрсенбіде Лондонға кешкі асқа жиналатын. Энтони Кейв Браун сонымен қатар Мензистің 1952 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін (вероятно, қайта үйленгеннен кейін) хатшыларының бірімен ұзаққа созылған қарым-қатынасы болғанын хабарлады; сол кезде хатшы өзін-өзі өлтіруге тырысқан. Стюарт Мензис 2021 жылы түсірілген «Мюнхен – Соғыстың шеті» фильмінде де кейіпкер болып бейнеленген, оны Ричард Диллен сомдады.
Menzies' first marriage was in 1918 to Lady Avice Ela Muriel Sackville, younger daughter of Gilbert Sackville, 8th Earl De La Warr and Lady Muriel Agnes Brassey, daughter of Thomas Brassey, 1st Earl Brassey. They were divorced in 1931. He next married Pamela Thetis Garton (née Beckett) (d. 13 March 1951), on 13 December 1932, fourth daughter of Rupert Evelyn Beckett by his wife Muriel Helen Florence Paget, daughter of Lord Berkeley Charles Sydney Paget, himself a younger son of the 2nd Marquess of Anglesey. Garton was an invalid for many years, suffering from clinical depression and anorexia nervosa. She had Menzies' only child, a daughter, Fiona, in 1934. His third marriage was in 1952 to Audrey Clara Lilian Latham (b. 1899), formerly wife of Sir Henry Birkin, 2nd Bt., Lord Edward Hay, and Niall Chaplin, and daughter of Sir Thomas Paul Latham, 1st Bt. Stewart and Audrey were both over age 50 at the time of their marriage, her fourth. Each had separate estates (his in Wiltshire, west of London, hers in Essex, east of London), and they for the most part lived separately, but they met in London for dinner each Wednesday. Anthony Cave Brown also reported that Menzies had a long standing affair with one of his secretaries, which he ended upon retirement (and presumably remarriage) in 1952; the secretary apparently tried to kill herself at that time. Stewart Menzies is also a character in the 2021 film Munich – The Edge of War and is portrayed by Richard Dillane.