Көркем әйнек бұйымдары және қағаз сақтайтын тас

Кіріспе

әсем шыны өнер туындылары
Қағаздарды жылжытудан сақтайтын кішкентай зат

Қағаз салмағы – қағаздың үстіне қойылғанда, оны желмен ұшырып кетпеуіне немесе суретшінің қылқаламының қозғалысымен жылжымауына кедерес жасайтын кішкентай, ауыр зат. Кез келген зат, мысалы, тас қағаз салмағы ретінде қолданылуы мүмкін, бірақ жеке шеберлер немесе фабрикалар шыныдан жасалған әсем қағаз салмақтарын да шығарады. Мұндай әсем қағаз салмақтары көбінесе лимитті сандармен шығарылады және әсем шыны өнерінің туындылары ретінде коллекцияланады, олардың кейбіреулері мұражайларда көрсетіледі. 1845 жыл шамасында, әсіресе Францияда пайда болған мұндай әсем қағаз салмақтарының танымалдылығы кейін төмендеп, бірақ 20 ғасырдың ортасында қайта жанданды.

Негізгі ерекшеліктері

Декоративті шыны қағаз салмақтарының жазық немесе сәл қисайған негізі болады, әдетте жылтыратылған, бірақ кейде матовым етіп өңделген, бірнеше түрлі кесімдермен жасалады (мысалы, жұлдыз тәрізді кесімдерде негіз көп қырлы жұлдызға ұқсас, ал алмаз тәрізді кесімдерде қиылысқан жолдармен ойылған телімдер болады), бірақ аяқталған салмақтың негізінде жиек болады. Ішкі элементтер орналасқан жері мөлдір немесе боялған, біріктірілмеген құмнан жасалған немесе қайырмаға (латцинио) ұқсас болуы мүмкін. Дөңгелек үстіңгі бөлігі әдетте кесілген немесе фасетті болып келеді және қорғасын шыныдан жасалады, бір немесе бірнеше қабат боялған шынымен жабылуы мүмкін, ал ішкі бейнені көрсету үшін терезелер ойылуы мүмкін. Күмбездің нақты пішіні немесе профилі әртүрлі суретшілерге немесе фабрикаларға байланысты өзгереді, бірақ сапалы үлгілерде салмақты қозғалтқанда ішкі дизайнның көрінісін әдемі түрде өзгертетін линза рөлін атқарады. Жұмыстың ұсақ бөлшектерін бағалау үшін көбінесе үлкейту әйнегі қолданылады. Заманауи өнімдерде сәйкестендіру белгісі мен жарық күні міндетті түрде болуы керек. Қағаз салмақтары жеке шеберлермен немесе көптеген суретшілер мен техниктердің бірлескен еңбегімен фабрикаларда жасалады; екеуі де арзан, сондай-ақ "жинаушыларға" арналған салмақтарды шығарады. Салмақтың құндылығын жасалу сапасы, дизайны, сирек кездесуі және жағдайы анықтайды: шынысы сарғыш немесе жасыл түс алмай, қасақана асимметриялар, тең аралықта орналаспаған немесе бұзылған элементтер болмауы керек. Көзге көрінетін кемшіліктер, мысалы, көпіршіктер, сызаттар және жарықтар құндылығын төмендетеді. Антикалық қағаз салмақтарының шамамен 10 000-ға жуығы бүгінгі күнге дейін сақталған (көбінесе мұражайларда), әдетте құны тұрақты түрде өседі; 2018 жылдың тамызына қарай рекордтық баға 1990 жылы антикалық француз салмағы үшін төленген 258 500 долларды құрады.

Тарих

Антик қағаз салмақтары 1845 және 1860 жылдар аралығындағы «классикалық» жылдары негізінен Бакара, Сент-Луи және Клиши атты үш француз фабрикасында жасалды. Олар классикалық кезеңде 15 000-дан 25 000-ға дейін салмақтар шығарды. Төмен сапалы салмақтар АҚШ, Ұлыбритания және басқа елдерде де жасалды, бірақ Бакус (Ұлыбритания) және «Нью-Англия Гласс Компани» (АҚШ) француздықтардың ең жақсы үлгілерімен теңдесетін кейбір туындыларды жасады. Қазіргі заманғы салмақтар шамамен 1950 жылдан бүгінгі күнге дейін жасалып келеді. АҚШ-та Чарльз Казиун 1940 жылы шам тәсілімен түймелер, қағаз салмақтары, сия қауырсындары және басқа да ыдыстарды жасауды бастады. Шотландияда Пол Исарттың 1930 жылдардан бастап жасаған пионерлік жұмысы Уильям Мэнсон, Питер Макдугалл, Питер Холмс және Джон Диконс сияқты суретшілердің жаңа буынына жол ашты. Қағаз салмақтарына деген қызығушылықты қайта жандандырған маңызды оқиға – Еванглина Бергстромның «Ескі шыны қағаз салмақтары» атты кітабының жарық көргені, ол осы жанрдың алғашқы туындысы болды. XX ғасырдың ортасында, әсіресе АҚШ-та көптеген шағын студиялар пайда болды. Мұндай студияларда әртүрлі біліктілік деңгейіне ие бірнеше жұмысшылар өздерінің ерекше стильіндегі өнімдерді жасау үшін бірлесіп жұмыс істеді. Атақты мысалдар: «Лундберг Студиясы», «Ориент энд Флюм», «Коррея Арт Гласс», «Сент-Клэр», «Лотон» және «Парабелл Гласс». 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Фрэнсис Уиттемор, Пол Стэнкард, оның бұрынғы ассистенті Джим Д’Онофрио, Крис Базини, Дельмо және оның қызы Дебби Тарситано, Виктор Трабукко және ұлдары, Гордон Смит, Рик Айотте және оның қызы Мелисса, Боб пен Рэй Банфордтың әке-ұлы және Кен Розенфелд сияқты суретшілер жаңа белестерге қол жеткізіп, классикалық кезеңде жасалған ең жақсы салмақтармен бәсекелесе алатын әдемі туындыларды жасады.

Шыны қағаз салмақтарының түрлері

Коллекционерлер бірнеше қағаз салмақтың бірін мамандандыруы мүмкін, бірақ көбінесе әртүрлі қоспамен аяқталады. Millefiori (итальянша «мың гүл») қағаз салмақтарында түрлі түсті таяқтардан жасалған цилиндрлі композиттік таяқшалардың жұқа қималары болады және әдетте олар кішкентай гүлдерге ұқсайды, бірақ олар кез келген нәрсеге, тіпті әріптер мен күндерге ұқсас болуы мүмкін. Әдетте олар зауытта жасалады. Олар шашыраңқы, үлгілі, концентрлі немесе кілемдік негіз сияқты көптеген түрлерде кездеседі. Кейде таяқтардан саңырауқұлақ пішіндес тік шоғыр жасалады, ол күмбездің ішіне енгізіледі. Кейде бір таяққа өндірілген жылы жазылады. Лампалық қағаз салмақтарында гүлдер, жемістер, көбелектер немесе жануарлар сияқты заттар бар, олар газбен жағу немесе шаммен түстелген шыны бөліктерін қалыптау және өңдеу арқылы құрастырылады және оларды тартымды композицияларға жинап, содан кейін күмбезге қосылады. Бұл әсіресе студиялық суретшілердің сүйікті түрі. Объектілер көбінесе стильделген, бірақ өте реалистикалық болуы мүмкін. Сульфидті қағаз салмақтарында арнайы керамикадан жасалған медальон немесе портрет плакаты сияқты камео болады, ол өте жақсы бөлшектерді қайта шығара алады. Бұлар инкрустация, камео инкрустация немесе сульфидтер деп аталады. Олар көбінесе қандай да бір адамды немесе оқиғаны еске алу үшін жасалады. 1700 жылдардың соңынан бастап 1900 жылдардың соңына дейін, таңғажайып түрлі шыны бұйымдар, соның ішінде қағаз салмақтары, инкрустациямен жасалды. Ең жақсы инкрустациялардың жинағы - Пауль Джокельсонның, коллекционер, автор және Қағаз салмағы коллекционерлерінің қауымдастығының негізін қалаушы. Оның коллекциясының бір бөлігі Корнинг шыны мұражайына сыйға берілді, қалған бөлігі 1990 жылдары Лондонда сатылды. Қағаз салмағының көпшілігі жоғарыда аталған әдістердің бірін қолданады: millefiori, лампалық немесе сульфид – қағаз салмағының пайда болуына дейін ұзақ уақыт бұрын болған барлық әдістер. Төртінші әдіс – гүлді гүлдеу, әдетте, раушан, ХХ ғасырдың алғашқы онжылдығында Нью-Джерсидің Миллвилл ауданында пайда болды. Бұл салмақтар қарапайым халық өнерінен бастап, өнер туындыларына дейін, әр түрлі өндірушіге байланысты. Негізгі техникалардың ешқайсысымен жасалмаған ұсақ салмақтарда айналымдар, марбриялар мен тәждер бар. Айналымды қағаз салмақтарында орталық millefiori гүлшешегінен шыршадай сәуле шашатын екі немесе үш түсті мөлдір емес таяқшалар бар. Марбрияға ұқсас стиль – бұл салмақтың түбінен жоғарыға қарай түстес жолақтармен орналастырылған қағаз салмағы. Таж қағаз салмақтарының жоғары жағындағы орталық millefiori гүлден сәулеленіп, төменге қарай қайтадан түпке қарай жиналатын, ауыспалы түстегі және ақ филигрань, бұрмаланған ленталары бар. Бұл тұңғыш рет Сент-Луис фабрикасында жасалды және ол бүгінгі күні де танымал болып келеді. Миниатюралық салмақтар диаметрі шамамен 0,6 мм-ден аз, ал магнумдар диаметрі шамамен 0,6 мм-ден көп. Калифорния стиліндегі қағаз салмақтары күмбездің бетін түсті балқытылған шынымен «бояу» арқылы жасалады (шамырамен жұмыс) және пикалар немесе басқа құралдармен өңделеді. Олар сондай-ақ қызған кезде түрлі металл тұздарымен бүркіліп, көзге көрінетін көрініске ие болады. Викториялық портрет және жарнамалық қағаз салмағы – бұл алғаш рет Питтсбургте, Пенсильванияда 1882 жылы Уильям Х. Максвелл патент алған процесті қолдана отырып жасалған күмбезді шыны қағаз салмағы. Портреттік қағаз салмақтарында қарапайым адамдардың суреттері сүт шыны дискіде қайта шығарылып, мөлдір шыныға салынған. Сондай-ақ, осы әдіспен иесінің аты-жөні немесе қандай да бір кәсіпорынның немесе өнімнің жарнамасы жазылған қағаз салмағы шығарылды. Питтсбургтік Альберт А. Грейзер 1892 жылы жарнамалық қағаз салмағын жасаудың басқа әдісін патенттеді. Грейзердің әдісі – суретті төртбұрышты шынының астыңғы жағына сүт шынысы немесе глазура сияқты эмальді қолданып бекіту. XIX ғасырдың аяғындағы көптеген қағаз салмақтарында J. N. Абрамс немесе Барнс және Абрамс деген белгілер бар және олар 1882 жылы Максвелл немесе 1892 жылы Грейзер патенті туралы мәліметтерді көрсете алады. Барнс пен Абрамс өз клиенттері үшін жарнамалық қағаз салмағын жасамаған, бірақ оның орнына нақты өндіріс жұмысын Питтсбург аймағындағы шыныжайларға тапсырған деген теория бар. Қағаз коллекционерлері қауымдастығының 2000, 2001 және 2002 жылдары жарияланған жылдық бюллетеньдерінде бұл туралы егжей-тегжейлі сипатталған. Богемиялық қағаз салмағы Виктория дәуірінде ерекше танымал болды. Үлкен ойылған немесе кесілген қуыс сфералар рубин шыныдан жасалған, бұл әдеттегі форма болды.

Collectors may specialize in one of several types of paperweights, but more often they wind up with an eclectic mix. Millefiori (Italian—'thousand flowers') paperweights contain thin cross sections of cylindrical composite canes made from colored rods and usually resemble little flowers, although they can be designed after anything, even letters and dates. These are usually made in a factory setting. They exist in many variations such as scattered, patterned, close concentric or carpet ground. Sometimes the canes are formed into a sort of upright tuft shaped like a mushroom that is encased in the dome. The year of manufacture is sometimes enclosed in one of the canes. Lampwork paperweights have objects such as flowers, fruit, butterflies or animals constructed by shaping and working bits of colored glass with a gas burner or torch and assembling them into attractive compositions, which are then incorporated into the dome. This is a form particularly favored by studio artists. The objects are often stylized, but may be highly realistic. Sulphide paperweights have an encased cameo like medallion or portrait plaque made from a special ceramic that is able to reproduce very fine detail. These are known as incrustations, cameo incrustations, or sulphides. They often are produced to commemorate some person or event. From the late 1700s through the end of the 1900s, an amazing variety of glass objects, including paperweights, were made with incrustations. The finest collection of incrustations ever assembled was by Paul Jokelson, collector, author and founder of the Paperweight Collectors' Association. A part of his collection was gifted to the Corning Museum of Glass, with the remaining portion being sold in London in the 1990s. Most paperweights, which are considered works of art, use one of the above techniques; millefiori, lampwork or sulphide — all techniques that had been around long before the advent of paperweights. A fourth technique, a crimp flower, usually a rose, originated in the Millville, New Jersey area in the first decade of the twentieth century. Often called a Millville rose, these weights range from simple folk art to fine works of art, depending on the maker. Fine weights not made with any of the major techniques include swirls, marbries and crowns. Swirl paperweights have opaque rods of two or three colors radiating like a pinwheel from a central millefiori floret. A similar style, the marbrie, is a paperweight that has several bands of color close to the surface that descend from the apex in a looping pattern to the bottom of the weight. Crown paperweights have twisted ribbons, alternately colored and white filigree which radiate from a central millefiori floret at the top, down to converge again at the base. This was first devised in the Saint Louis factory and remains popular today. Miniature weights have a diameter of less than approximately , and magnums have a diameter greater than about
California style paperweights are made by "painting" the surface of the dome with colored molten glass (torchwork), and manipulated with picks or other tools. They may also be sprayed while hot with various metallic salts to achieve an iridescent look. Victorian portrait and advertising paperweights were dome glass paperweights first made in Pittsburgh, Pennsylvania using a process patented in 1882 by William H. Maxwell. The portrait paperweights contained pictures of ordinary people reproduced on a milk glass disk and encased within clear glass. This same process was also used to produce paperweights with the owner's name encased or an advertisement of a business or product. Pittsburgher Albert A. Graeser patented a different process for making advertising paperweights in 1892. The Graeser process involved sealing an image to the underside of a rectangular glass blank using a milk glass or enamel like glaze. Many paperweights of the late 19th century are marked either J. N. Abrams or Barnes and Abrams and may list either the 1882 Maxwell or 1892 Graeser patent date. It has been theorized that Barnes and Abrams did not actually manufacture advertising paperweights for their customers, but instead subcontracted the actual manufacturing task out to Pittsburgh area glasshouses. The Paperweight Collectors Association Annual Bulletins published in 2000, 2001 and 2002 describe these in detail. Bohemian paperweights were particularly popular in Victorian times. Large engraved or cut hollow spheres of ruby glass were a common form.

Мұражай коллекциялары

Құрама Штаттарда қағаз салмақтарының тамаша коллекцияларын көрсететін көптеген мұражайлар бар. Көптеген коллекционерлер олардың ең жақсысы деп санайтыны – Чикаго өнер институтындағы Артур Рублофф коллекциясы, ол 2012 жылы көрмесін кеңейтті. Висконсин штатының Нина қаласындағы Бергстром-Малер мұражайында Эванжелин Бергстром коллекциясы қойылған. Нью-Йорк штатының Корнинг қаласындағы Корнинг шыны мұражайы Амори Хоутон коллекциясын көрсетеді. 2013 жылы жабылып, 1000-нан астам қағаз салмағынан тұратын Йелвертон қағаз салмағы орталығы Девон, Англияда орналасқан. Американың тамаша қағаз салмақтарының айрықша көрмесі бар тағы бір мұражай – Нью-Джерси штатының Миллвилл қаласындағы Уитон өнер және мәдени орталығындағы Америка шынысы мұражайы. 1998 жылы Генри Мелвилл Фуллер 330 дана 20 ғасырғы қағаз салмағын Нью-Гэмпшир штатының Манчестер қаласындағы Currier өнер мұражайына сыйға берді.

Қағаз салмағы жинағыштар

Дүние жүзінде қағаз салмақтарын жинаушылар көп. Бірнеше коллекционерлер қауымдастығы ұлттық немесе аймақтық конвенцияларды өткізеді және экскурсиялар, лекциялар мен аукциондар сияқты іс-шараларды ұйымдастырады. Белгілі коллекционерлердің қатарында әдебиет қайраткерлері Колетт, Оскар Уайльд және Трумэн Капоте бар. Наполеон III-нің әйелі Евгения императрицасы, Мексиканың Максимилиан I-нің әйелі Карлотта императрицасы және Египет патшасы Фарук та ынталы коллекционерлер болды. Рублофф, Бергстром және Хоутонның коллекция жинау тарихы ұқсас болды. Олардың ортақ екі нәрсесі болды: коллекция жинауға деген құштарлық және өте сирек кездесетін және қымбат салмақтардан тұратын кең коллекция құруға жеткілікті қаржылық мүмкіндіктерге ие болу. Тағы бір танымал коллекционер – неміс жазушысы және суретшісі Лотар Гюнтер Бухгейм, ол «Das Boot» романымен әйгілі. Оның 3000-ға жуық қағаз салмағынан тұратын коллекциясын Германиядағы музейінде көруге болады – Museum der Phantasie, Бернрид, Бавария, Штарнбергер көлі. 1953 жылдың мамыр айында коллекционер Пол Джокельсон шыныдан жасалған қағаз салмақтарына арналған әлемдегі алғашқы коллекционерлік тобын – Қағаз салмақтары коллекционерлері қауымдастығын (PCA) құрды және ұйымдастырды. Қызығушылық тез өсті және 1954 жылдың мамырына қарай қауымдастыққа мүшелік 280 адамға жетті, ал PCA алғашқы бюллетенін жариялады. PCA алғашқы конвенциясын 1961 жылдың мамырында Нью-Йорк қаласында өткізді, онда 100 мүше қатысты. 1968 жылдың қыркүйегінде Пол Джокельсон PCA-ның алғашқы хабарламасын жариялады. 1995 жылдың қыркүйегінде PCA цифрлық дәуірге енді, PCA, Inc. веб-сайтын іске қосып, онлайн желіге қосылды. 2010 жылдың желтоқсанында PCA Facebook парақшасы құрылды, бұл осы әсем өнерді бағалауға мүмкіндік бере отырып, кездейсоқ бақылаушыларға, жанкүйерлерге, суретшілерге және коллекционерлерге одан да жақын болуға мүмкіндік берді. Бүгінде қауымдастықтың мүшелері бүкіл әлемге тараған. PCA мүшелері жылына төрт рет жаңалықтар бюллетенін және жыл сайынғы баспа бюллетенін алады. Жылдық бюллетень – өзінің түріндегі жалғыз басылым және қағаз салмақтарына қатысты барлық ақпараттың басты көзі. Онда 19 ғасырдың және бүгінгі күннің қағаз салмақтарын жасаған шеберлер туралы құнды және жаңа зерттеулер қамтылған. PCA екі жылда бір рет конвенция өткізеді, онда әлемнің түкпір-түкпірінен келген коллекционерлер, суретшілер, дилерлер және ғалымдар қағаз салмағы өнеріне деген құштарлықтарын бөліседі. Конвенцияға қатысушылар әлемдегі жетекші шыны суретшілерінің шеберлік көрсетулерін, қағаз салмақтары туралы ғалымдар мен суретшілердің баяндамаларын және әлемдегі ең таңғажайып қағаз салмақтарын көруге мүмкіндік алады.

There are many paperweight collectors worldwide. Several collectors' associations hold national or regional conventions, and sponsor activities such as tours, lectures, and auctions. Famous collectors include the literary figures Colette, Oscar Wilde and Truman Capote. Empress Eugenie (Napoleon III's wife), Empress Carlotta (wife of Maximilian I of Mexico) and Farouk, King of Egypt were also avid collectors. The collecting histories of Rubloff, Bergstrom, and Houghton were similar. They had two things in common—a passion for their collecting, and the privilege of having sufficient financial resources to build extensive collections of very rare and expensive weights. Another famous collector was Lothar Günther Buchheim, the German author and painter, best known for his novel Das Boot. His collection of about 3,000 paperweights can be seen at his museum in Germany—Museum der Phantasie—in Bernried, Bavaria, Starnberger See. In May 1953, collector Paul Jokelson organized and created the Paperweight Collectors Association (PCA), the world's first collecting group dedicated to glass paperweights. Interest grew rapidly and by May 1954, membership had risen to 280 members and the PCA published its first bulletin. The PCA held its first convention in May 1961, in New York City with 100 members in attendance. In September 1968, Paul Jokelson published the first PCA newsletter. In September 1995, the PCA entered the digital era, going online with the PCA, Inc. website. In December 2010 the PCA Facebook page was created, allowing for casual observers, aficionados, artists, and collectors to become ever more connected, allowing for the appreciation of this enchanting art to thrive. Today membership spans the globe. PCA Members receive a newsletter four times a year and a printed annual bulletin. The annual bulletin is the only publication of its kind and the preeminent source for all things paperweight related. It contains indispensable, up to date research on the great paperweight makers of the 19th century and the masters of the art today. The PCA holds a convention biennially, where collectors, artists, dealers and scholars from around the world meet to share their passion for the art of the paperweight. At the convention, attendees can expect to see artist demonstrations from some of the world's leading glass artists, presentations from paperweight scholars and artists, and some of the world's finest paperweights on display.