Кіріспе
Геродоттың сөз тіркесі – "Керемет уақыт" эпизоды. Ежелгі грек тарихшысы Геродоттың жазбаларында "жер мен су" (γῆ καί ὕδωρ – ge kai hydor, آب و زمین) деген сөз тіркесі Парсы империясының өздеріне бағынған қалалардан немесе халықтан ресми түрде салық талап етуін көрсетеді.
an episode of Adventure Time
In the writings of the Ancient Greek chronicler Herodotus, the phrase earth and water (γῆ καί ὕδωρ – ge kai hydor, آب و زمین) is used to represent the demand by the Persian Empire of formal tribute from the cities or people who surrendered to them.
Геродоттың тарихтарындағы қолданысы
4-кітапта Геродот «жер мен су» терминін алғаш рет скифтердің патшасы Идантирс патша Дарийге берген жауабында еске алады. 5-кітапта Дарий Македония патшасы Аминтас І-ден «жер мен су» талап етіп елшілер жібергені және ол оны қабылдағаны айтылады. Бұл талап 507 жылы Афина елшілігіне де Артаферн тарапынан қойылды, олар да орындады. 6-кітапта Дарий Грекия бойынша елшілер жіберіп, патшаға «жер мен су» беруді талап етеді (Hdt. 6.48). Одан бас тартқан қала-мемлекеттер көп емес еді. 7-кітапта парсылықтардың спартандықтар мен афиналықтарға бағынудың дәстүрлі белгісі – топырақ пен су ұсынуды талап етіп елшілер жібергені, спартандықтар оларды құдыққа, ал афиналықтар оларды тік жарға тастағаны айтылады. Олардың түбіне жеткенде, «өздеріңізге қазып алыңыздар» деген жауап берілді. Персиялық Ксеркс Грекияға екінші рет шабуыл жасамас бұрын, спартандықтар Дарийдің елшілерін өлтіргені үшін өз еріктерімен екі ақсүйек адамын Сузаға жазалану үшін жіберді. Бірақ Ксеркс оған қанағаттанбады және гректерді Спарта армиясын жеңіп, Афинаны қиратып жазалады.
Интерпретация
Жер мен су талап ету парсыларға бағынғандардың өз жерлері мен жердің барлық өнімдеріне қатысты құқықтарынан толығымен бас тартқанын көрсетеді. Олар жер мен суды ұсынғанда, барлық нәрседе парсы билігін мойындаған болып саналады, тіпті өмірлері де парсы патшасына тиесілі еді. Содан кейін, вассалдардың міндеттері мен артықшылықтарын нақтылау үшін келіссөздер өтетін. «Жер мен су» тіркесі тіпті қазіргі грек тілінде де жаулап алушыға толық бағынуды білдіреді. Қазіргі заманғы тарихшы Ж.М. Балсердің пікірінше, жер мен судың маңызы – олар зороастризмнің символдары және Парсы империясына бағыныштылықты көрсетеді. «Парсы елшілері бүкіл Грекияны аралап, парсы үстемдігін мойындауды және вассалдықтың белгісі – жер мен судың зороастризмдік символдарына бағынуды талап етті». Дегенмен, Дэниел Бекманның жаңа талдауына сәйкес, «жер мен су» ритуалы қаланы күшпен жаулап алуды бейнелейтін неоассириялық дәстүрден пайда болған, ал Ахеменид империясында бұл бейбіт, ерікті мойынсұнуды білдірген.