Кіріспе

Ұлыбритания қалаларының әсер ету тобы

Негізгі қалалар тобы (әрі қарай Ұлыбританияның Негізгі қалалары) – Ұлыбританиядағы ірі аймақтық қалалардың, Үлкен Лондон мен Эдинбургтен тыс, өздігінен құрылған және өз қаржысын өтеуші, бірлескен әсер ету тобы. Топ 1995 жылы құрылған және он бір қалалық кеңестің серіктестігі ретінде жұмыс істейді: Белфаст, Бирмингем, Бристоль, Кардифф, Глазго, Лидс, Ливерпуль, Манчестер, Ньюкасл, Ноттингем және Шеффилд. Негізгі қалалар тобының қызығушылықтары кең ауқымды, олар көлік және байланыс, инновациялар мен бизнеске қолдау көрсету, біліктер мен жұмыспен қамту, тұрақты қауымдастықтар, мәдениет және шығармашылық индустриялар, климаттың өзгеруі, қаржы және индустрия, сондай-ақ басқару салаларын қамтиды. 2012 жылы қалалық келісімдердің бірінші толқыны сегіз қаланы «Лондоннан тыс ең ірі және экономикалық тұрғыдан маңызды ағылшын қалалары» деп мойындады. 2020 жылы топтың он бір қаласындағы халықтың саны 6 миллионнан асты.

Тарих

1995 жылы құрылған топқа қала мәртебесіне ие сегіз жергілікті билік органы кірді, олардың алтауы – метрополитендік округтік кеңестер, ал екеуі – ағылшын жергілікті басқару жүйесіндегі унитарлық билік органдары. Бұл қалалар: Бирмингем, Бристоль, Лидс, Ливерпуль, Манчестер, Ньюкасл, Ноттингем және Шеффилд. Жергілікті билік органдары британдық мемлекеттің орталықтандырылған сипатына қарсы тұру үшін бірікті. Брэдфорд және Халл қалаларын есептемегенде, топтың алғашқы мүшелері 1888 жылғы Жергілікті басқару заңы бойынша «өз алдына жеке округтер ретінде қарастырылған» 10 ағылшын қаласына сәйкес келді. 2010 жылдан бастап Англиядан тыс бірнеше британдық қалалар топқа қосылу мүмкіндігін талқылай бастады. 2014 жылдың тамызында Глазго – топқа қосылған алғашқы ағылшын емес қала болды, одан кейін 2014 жылы Кардифф және 2019 жылы Белфаст қосылды. Эдинбург отырыстарға қатысып, оған мүшелік туралы ұсыныс жасалғанымен, ол ешқашан топтың ресми мүшесі болған жоқ. 2018 жылы Бристольде Core Cities Group басшыларының біріккен билік өкілдерімен алғашқы кездесуі өтті. 2018 жылдың қазан айында топ «Cities 2030: Global Success, Local Prosperity» атты есеп жариялады, онда британдық қалалардың экономикалық әлеуеті – халықаралық әріптестермен салыстырғанда кемшіліктері – және қалалар үшін болжамы баяндалды.

Девелограция және үлкен өкілеттіктер

Негізгі қалалар тобы (НҚК) экономикалық өсім мен өнімділік тұрғысынан күшті қалалардың артықшылықтарына қатысты зерттеулер жариялады. 2011 жылғы Жергілікті басқару туралы заң қабылданар кезде, топ мүшелеріне ерекше орталықсыздандыру мүмкіндігін беру үшін «Негізгі қалалар туралы» түзетуді ұсынды, ол сәтті қабылданды. Кейіннен 2012 жылы Министрлер кабинеті мен Қоғамдық және жергілікті басқару департаменті арасында келісілген бірнеше «Қалалық келісімдер» өздерінің негізінде кеңейтілген өкілеттіктерді және қалалық-аймақтық жұмысты, соның ішінде жаңа біріктірілген органдарды қамтыды. Бұл мүмкіндік аталған түзетулердің арқасында болды. Англиядағы біріктірілген органдарға тікелей сайланған мэрлерді тағайындау және оларға тұрғын үй, көлік, жоспарлау және полиция салаларындағы өкілеттіктерді беру 2016 жылғы Қалалар және жергілікті басқаруды децентрализациялау туралы заңда қарастырылған шаралар еді. 2015 жылы НҚК Шотландия Парламентімен салыстырылатын өкілеттіктерді Англияға беру және 2025 жылға дейін қалалық аймақтарға кеңейтілген қаржылық децентрализацияны жүзеге асыру туралы баяндама жариялады. 2016 жылы НҚК және «Негізгі қалалар» бірлесіп, Ұлыбританияның 36 ірі қаласын өкілдік етіп, экономиканы дамыту үшін кеңейтілген өкілеттіктерді талап ететін бірлескен мәлімдеме жасады. 2020 жылы НҚК-нің 11 кеңесі мен Лондон кеңестері тобының 32 Лондон ауданы «туристік салық енгізу, болашақ кірістерге қарыз алу, бизнес-салықтар мен жергілікті салықтарды реформалау құқығын» қоса алғанда, кеңейтілген қаржылық децентрализацияны қолдау үшін лоббилеуге келісті.

Басқа мәселелер

Топтың назар аударатын мәселе – Ұлыбританияның ірі қалаларын жылдам байланыстыруға арналған High Speed 2 жобасы. Олар бұл жобаның орталық қалаларға экономикалық пайда әкелетініне сенімді. 2019 жылы Core Cities Group төрағасы және Лидс қалалық кеңесінің басшысы Джудит Блейк: «HS2 – бұл тек теміржол желісі ғана емес, ол болашақта жұмыс орындарын ашуға, оқыту мен жаңғырту мүмкіндіктерін ұсынуға және біздің 20 миллион азаматымызға пайда әкелуге мүмкіндік береді. Core Cities UK HS2-нің Мидлендс және солтүстік аймақтар үшін маңызды өзгеріс әкелетініне сенеді» деп жазды. Core Cities Group 2016 жылғы Еуроодақ референдумынан кейін Еуроодақтан шығу келіссөздерінде Еуроодақ пен Ұлыбритания үкіметімен диалог құруға тырысты. Он негізгі қаланың сайлаушыларының 56 пайызы Еуроодақта қалу үшін дауыс берді. Кардифф қалалық кеңесінің басшысы Хью Томас Еуроодақтың инвестициялары Ұлыбритания үкіметінің қалалық келісімдерінен асып түсетінін атап өтті. Осы себепті топ үкіметтен келіссөздер кезінде Еуроодақтың жаңғырту бағдарламаларын сақтап қалуға шақыруда. Сондай-ақ, топ бас еуропалық келіссөзші Мишель Барньемен кездесті. Core Cities Group қалалары Brexit-тен кейін қалалар мен аудандарға инвестицияны сақтауға бағытталған Ұлыбританияның Бірлескен Өркендеу Қорынан (UKSPF) үлесті. Топ бұл сомаға қатысты үкіметті сынады және 2026 жылға қарай олардың жұмысы 28 миллиард фунт стерлингке жетуі үшін қорды 4 миллиард фунт стерлингке дейін екі есеге арттыруды сұрады. Ұлыбританиядағы COVID-19 пандемиясы кезінде Core Cities Group қалаларды жаңғырту келісімдерін және қалаларды жаңғырту қорын қолдады, бұл пандемия мен одан кейінгі карантиннен кейін қалалардың қаржылық жағдайын жақсартуға көмектеседі. 2020 жылдың мамыр айында CCG өз кеңестерінің жалпы сомасы 1,5 миллиард фунт стерлинг құрайтынын және үкіметтен қаржылық қолдау сұрағанын хабарлады.