Кіріспе

Канадалық британдық қайырымдылық шаруасы сэр Гарри Оукс, 1-ші баронет (1874 жылдың 23 желтоқсаны – 1943 жылдың 7 шілдесі) – британдық алтын кенінің иесі, кәсіпкер, инвестор және қайырымдылық шаруасы. Ол Канадада байлық жинап, 1930 жылдары салық себептерімен Багама аралдарына көшті. Америкада туғанына қарамастан, ол британдық азаматтыққа өтіп, 1939 жылы баронет атағын алды. Оукс 1943 жылы түсініксіз жағдайда өлтірілді, ал одан кейін болған сот процесі айыпталушының ақталуымен аяқталды. Бұл мәселе бойынша басқа да сот ісі болған жоқ, өлімнің себебі мен оған байланысты жағдайлар толыққанды анықталған жоқ (бірақ өте қорқынышты болған деп есептеледі) және бұл оқиға туралы бірнеше кітап және төрт фильм түсірілді.

Ерте өмір

Оукс Мэн штатының Сангервилл қаласында Уильям Питт Оукс пен Эдит Нэнси Льюистің бес баласының бірі болып дүниеге келді. Оның әкесі табысты адвокат еді. Гарри Оукс Фокскрофт академиясын бітіріп, 1896 жылы Боудоин колледжіне түсті және екі жыл Сиракуз университетінің медицина факультетінде оқыды. Оның қарындасы Гертруда Оукс 1935 жылы Нью-Джерси жағалауында SS Mohawk мұхит кемесінің апатқа ұшырауынан қаза тапты.

Тау-кен ісі

1898 жылы Оукс медицина факультетін бітірмей, Аляскаға Клондайк алтын асырудың (золотой лихорадки) ең шарықталу кезінде алтын іздеуші ретінде байлық табу ниетімен келді. Ол 15 жыл бойы Калифорниядан Австралияға дейін әлемнің түкпір-түкпірінде алтын іздеді. Оукс 1911 жылдың 19 маусымында Канаданың Солтүстік Онтариодағы Киркленд көліне жетті. 1911 жылдың 23 қыркүйегінде ол Джордж Минакерден сатып алынған T 1663 кеніштік учаскесін тіркеді және Лейк-Шор кенішін ашты.

Өлтіру

Оукс 1943 жылғы 8 шілдеде түн ортасынан кейін өлтірілді. Оның сол құлағының артына шахтердің қол кескішімен төрт рет соққы берілді, бұл жараларды күміс мұз кескішпен (Симпсонс оф зе Стрэнд) келтірілгенін жасыру үшін жасалды. Содан кейін денесі бүкіл бойына инсектицид құйылып өртеліп, жалындар көз айналысына шоғырланды. Оның денесіне төсек қауырсыны шашыратылды. Оукс табылғанда, қауырсындар әлі де жатын бөлмесінің желдеткішімен жұмсақ желмен желкіленіп жатты.

Тергеу және сот

Багам аралдарының губернаторы, Виндзор герцогы (бұрынғы Ұлыбритания королі Эдуард VIII), ол өткен үш жыл ішінде Оукспен жақын дос болғандықтан, тергеуді бастапқыда өзіне алды. Герцог алдымен баспасөз цензурасын енгізуге тырысты, бірақ ол сәтсіз аяқталды, себебі «Багам Трибьюн» газеті оқиғаны бірнеше сағаттың ішінде әлемге жариялады. Оукстың мол байлығы, даңқы және британдық титулы, сондай-ақ қылмыстың қорқынышты сипаты осы іске әлемдік қызығушылықты тудырды. Оукстің жақын досы, колонияның көрнекті газет баспагері Этьен Дюпух, алдағы бірнеше ай бойы оқиға туралы үнемі хабарлауды қамтамасыз етті. Герцог жергілікті полицияның қылмысты тергеуде жеткілікті тәжірибесі жоқ деп санады. Екінші дүниежүзілік соғыс өршіп тұрғандықтан, Лондонның «Скотланд-Ярд» детективтерін шақыру қиын болды, бұл әдеттегі жағдай еді. Сондықтан герцог Майамиде танысқан екі американдық полицейге жүгінді. Багам аралдары сол кезде Британдық тәждік колониясы болды, және Нью-Йорк пен Вашингтон қалаларында соғыс уақытында британдық қауіпсіздік қызметкерлері орналасқан еді. Олар тергеу үшін Нассауга оңай және жылдам жетіп келуі мүмкін еді. Майами капитандары Мелчен мен Баркерді (Мелчен бұрын Майамиде герцогты күзеткен) шақыру қате шешім болды. Екі американдық детектив теория бойынша Багам полициясына көмектесуге шақырылған еді, бірақ жергілікті полицияның наразылығына орай, олар тергеуді толығымен өз қолына алды. Екі американдық полицей саусақ іздері жинағын Майамиде қалып қойған еді, алайда Багам аралдарының полициясында да саусақ іздерін алуға қажетті құралдар бар еді. Де Мариньи сотқа жіберілді және оны асып өлтіруге арқан дайындалды. Бірақ, бірнеше аптаға созылған сот процесінде ол ақталды, себебі детективтер оған қарсы дәлелдерді жасаған деген күдік туды. Басты дәлел – де Мариньиге тиесілі саусақ із, капитан Баркердің айтуынша, Оукстің жатын бөлмесіндегі қытай экранынан табылған еді, сол жерде дене жатыр. Кейіннен бұл іздің де Мариньиді Майами полициясының капитандыры сұраққа тартып жатқанда қолданған су стаканынан алынғаны және де Мариньиге жала жабылғаны анықталды. Маңыздысы, Виндзор герцогы сот процесі кезінде Багам аралдарынан тыс жерде болуды ұйғарып, куәгер ретінде шақырылудан қашып құтылды.

Салдары

Сот аяқталғаннан кейін Нэнси де Мариньимен бірге Кубаға барып, олардың ескі досы Эрнест Хемингуэймен бірге болды. Де Мариньи Багам аралдарындағы жас қыздарға жиі жақындасқандығы және жаман мінезі үшін қылмыстық сот төрешілерінің ұсынысы бойынша Кубаға депортацияланды. Де Мариньи мен Нэнси 1945 жылы ажырасып, 1949 жылы ресми түрде ажырасты. Ол 1945 жылы Канадаға көшіп, бір кезде Канада армиясында қызмет етті, бірақ кейін Канададан депортацияланды. Ол төртінші әйелімен үйленіп, Орталық Америкада қоныстанды және 1998 жылы қайтыс болды. Де Мариньи – бойлы, келбетті, сөйкемді және ақылды адам, көптеген регаталарда жеңіске жеткен шебер жарысшы, соңынан екі кітап жазды. Нэнси 1940 жылдардың соңында Кубадан кетіп, Голливудта, Калифорнияда тұрды, онда ол 1950 жылдардағы ағылшын Голливуд киносы мен британдық тележұлдыз Ричард Гринмен ұзаққа созылған махаббат оқиғасын бастан өткерді. Олардың Патрисия Окес есімді қызы дүниеге келді. Грин 1985 жылы қайтыс болғанға дейін олар жақын дос болып қалды. 1952 жылы ол барон Эрнст Лиссардт фон Хойнинген-Хюнеге тұрмысқа шықты (суретші Джордж Хойнинген-Хюненің асырап алынған туысы, барон Бартольд Теодор Герман (Теодорович) фон Хойнинген-Хюненің жалғыз ұлы, Эстонияда Совет Одағы тәркілеген және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Португалиядағы Германия елшісі болған неміс дворяны). Олардың Александр фон Хойнинген-Хюне есімді ұлы болды. Неке 1956 жылға дейін сақталды. Нэнси 2005 жылы қайтыс болды, одан екі баласы және екі немересі қалды.

Оукс мұрасы

Оукстің бұрынғы үйі Онтариодағы Киркленд көлінде қазір оның өміріне және аймақтың тау-кен тарихына арналған Солтүстік тарих мұражайы болып табылады. Киркленд көлінде ол алтын іздеуші ретінде байлық жинады. Ол Канаданың Тау-кен өнерінің даңқ залына енгізілді. Оукстің Нассау барондық атағы Оукстің ұлы Сэр Сидней Оукс (1927–1966) қабылдады. Сэр Сидней қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Кристофер (1949 жылы туған) бұл атақты мұраға алды. Нассаудағы бір аудан Оукс есімімен аталып, оған ескерткіш қойылды. Мейн штатының Довер Фоккрофт қаласындағы Фоккрофт академиясы жеке мектебінің футбол алаңы Гарри Оукс есімімен аталды. Ол 1993 жылы «Сот табалдысы» (Scales of Justice) канадалық драмалық антологиясы үшін түсірілген «Рекс де Мариньиге қарсы» атты фильмде Скотт Хайлендс рөлін сомдады, бұл фильм 1993 жылғы сот процесінің көркемделінген нұсқасы болды.

Оукс паркі

Ұлы депрессия кезінде Оукс қазіргі Онтарио провинциясындағы Ниагара шарлауының орталық аймағындағы жер учаскесін сыйға берді. Ол жұмыс жасау жобасын қаржыландырып, сол жерде саябақ салу үшін құрал-жабдықтармен қамтамасыз етті. Жұмысшылар күніне 1 доллар еңақы алып, мүмкіндігінше көп адамды жұмыспен қамту үшін әр бес күн сайын жұмыс алатын болды. Оукс паркі 1931 жылғы 31 тамызда ашылды. Бұл – көп мақсатты, муниципалитетке тиесілі және басқарылатын демалыс кешені. Басты нысандарға Үлкен Ниагара бейсбол қауымдастығы және басқа да элиталық жасөспірімдер мен ересектер бейсбол клубтары пайдаланатын бейсбол стадионы, кіші жастағы лигалар үшін екі кіші бейсбол алаңы, футбол алаңы және 400 метрлік жүгіру жолы бар жеңіл атлетикалық жабдықтар кіреді. Басты бейсбол алаңының сыртқы қатары 318, 402 және 322 футтан тұрады, сондай-ақ пресс-боксы, электрондық есептегіш және клуб үйлері де бар.

Оукс Гарден театры

Амфитеатр ретінде жобаланған Оукс Гарден Театры 1937 жылдың қыркүйегінде ашылды. Ниагара парктері комиссиясының мүшесі Оукс 1936 жылы комиссияға Клифтон-Хилл және Ниагара паркі жолының төменгі жағындағы жерді сыйға берді. Ландшафтты жобалау Говард және Лори Дунингтон Грабб жасады, ал ғимараттың архитекторы Уильям Лайон Сомервилл болды, мүсіндерін Флоренс Уайл, Франсис Лоринг және Элизабет Уин Вуд салған.

Оак Холл

Оукс 1924 жылғы 15 шілдеде Уолтер Х. Шоелкопфтың мұрагерінен Дафферен аралдарының үстіндегі жерді сатып алды. Ол 1929 жылы Findlay and Foulis компаниясы салған, Тюдор стиліндегі 37 бөлмелі сарай (кейіннен 1931 жылы қақпа үйі мен шарабалар) салдырды, онда ол әйелімен 1928 жылдан 1935 жылға дейін тұрды, бұл сарай Oak Hall деп аталды. Оукс соңынан Канада үкіметінің жоғары салықтарына (85%) байланысты Багам аралдарына көшіп кетті, онда салықтар дерлік болмады. Оукстің ұлы, сэр Сидни Оукс, кейіннен осы резиденцияда тұрды. 1982 жылдан бері Oak Hall Ниагара саябақтары комиссиясының бас кеңсесі болып табылады. 1960 жылдары меншіктің бір бөлігі сатылып, Канаданың Marineland паркінің құрамына кірді.

Саздар

1938 жылы Оукс және оның отбасы 1913 жылы Эндрюс, Жак және Рантул фирмасы жобалаған Мэн штатының Бар-Харбор қаласында "Уиллоус" деп аталатын жазғы үйді сатып алды. Леди Юнис Оукс оны 1958 жылы Боудин колледжіне сыйға берді және оны Оукс орталығы, конференц-орталығы ретінде 1970 жылдардың басына дейін пайдаланды. Кейін ол Джеймс және Сонни Коуш ағайындарына сатылды. Олар жерді дамытып, "Атлантик Оукс" деп аталатын бірнеше ғимараттан тұратын теңіз жағасындағы қонақ үй салды. Маңайдың көп бөлігі өзгертіліп, винилмен жабылды. Қазір ол "Атлантик Оушенсайд" қонақ үйі деп аталады.

Фокскрофт академиясы

Оукс 1823 жылы құрылған, штат мәртебесіне ие болғаннан кейін үш жыл өткен Мейн штатының Довер Фокскрофт қаласындағы Фокскрофт академиясын бітірді. Бұл Мейн штатында сақталған санаулы мемлекеттік жоғары мектептердің "академияларының" бірі. Қазіргі кампус оның туған жері Сангервиллге қарайтын Майн-стриттен тыс, бұрынғы Оукс фермасының орнында орналасқан.

Флоридадағы жылжымайтын мүлік инвестициялары

1928 жылғы апатты Флорида дауылынан және Ұлы депрессиядан кейін Оукс Флориданың Палм-Бич округінің солтүстігіндегі жартылай дамыған жерді Гарри Сеймур Келсиден сатып алды, ол қираған құрылысын қайта жаңартуға қаржысы жетпеді. Оукс бұл жерді дамытуға көп ақша жұмсады, ал кейін оны Джон Д. Макартур сатып алып, дамытуды аяқтады. Бұл жерге Солтүстік Палм-Бичтің көп бөлігі, Лейк-Парк, Палм-Бич Гарденс және Палм-Бич-Шорс кіреді. Оукстің Солтүстік Палм-Бичтегі сарай сияқты үйі ауылдық клубтың үйіне айналды.

Оукс ісі туралы кітаптар мен фильмдер

# Күні Аты Автор/режиссері Ескертпелер 1 1959 Сэр Гарри Оукстың өлтірілуі Багам Трибьюны газетінде Нассауда колонияның жетекші газетінде жарияланған, сол кезде оны Этьен Дюпух редакциялаған. 2 1959 жыл Сер Гарри Оукс Джеффри Бокканың өмірі мен өлімі Doubleday and Company баспасынан АҚШ-та жарық көрді. Бокка Нью-Йоркте бармен болып жұмыс істеген кезде, жеке детектив Реймонд Шиндлермен кездесті, ол Нэнси үшін Оукс ісін зерттеген клиенттерінің бірі болды. Бокка Шиндлердің жазбаларын пайдаланып, істі мұқият зерттеді және оның кітабы бестселлер болды. 3 1972 (1-ші басылым) 1976 (2-ші басылым) «Кім өлтірді сэр Гарри Оуксты?» Маршалл Хаутс 1-ші басылым (1972 жылы «Кингс Х» кітабы) және екінші басылым (1976 жылы «Кім өлтірді сэр Гарри Оуксты?» Лондон қаласында Роберт Хейл баспасында жарық көрді. Хаутс американдық заңгер және ФБР агенті болды. Кітабының бірінші және екінші басылымдарында Хаутс американдық бандит шебері Мейер Лански Оуксты өлтірудің артында тұрған, себебі Оукс Багам аралдарындағы казино құмар ойынына қарсылық көрсетті деген теорияны ұсынды. Лански, айқын түрде, Майамидегі герцогпен кездесуден кейін, ойындары үшін ойынды аралдарда дамыту жоспарларын герцогтың мақұлдауын алды. Лански Кристимен, мүлік әзірлеушісі және Багам заң шығарушысымен және басқа да белгілі багамдықтармен жұмыс істеді, соның ішінде Стаффорд Сэндс (де Маригнидің кісі өлтіру ісі бойынша қазылар алқасының төрағасы болған). Багамдық заң органдары де Маригнидің сотына дейін Оукстың денесі, айқын түрде, қан деректерін тексеру арқылы анықталды, бұл прокурорлар ұсынған жағдайға сәйкес, қанның таудан жоғары ағып жатқанын көрсетті. Хаутс сондай-ақ Лански кейіннен жеке түрде кісі өлтіруге қатысы бар қолбасшыларын жазалады деп жазды, бірақ жазаны нақтыламады. 6 1988 «Ақымақтардың патшасы» Джон Паркер Он жыл бұрын Хауцтың жұмысын кеңейтіп, Виндзор герцогының өмірбаянын жазған кітапта айтылған теориялардың бірі Оуксты мафияның басшысы Мейер Ланскидің серіктестері өлтірген, өйткені Оукс Ланскидің Багама аралдарында казинолар салу жоспарына қарсылық көрсетті. Лански басқа да ірі ұйымдасқан қылмыс өкілдерімен бірге көршілес Кубада казиноға қатысты үлкен мүдделерге ие болды. Карьерасының басында Паркер Багам аралдарында бірнеше жыл журналист болып жұмыс істеді және Оукс ісі бойынша терең зерттеу жүргізді. Маями полициясының екі детективін Ланскинің жалақысына отыр деп күдіктенді, ал герцогқа кәсіби тергеу жүргізуден сақтандырылды. Паркер Лански мен герцогтың арасында ықтимал іскерлік байланыстар бар екенін айтады, олар бұдан бұрын Кубада кездескен. Паркер герцогтың бастауынан бастап осы істің баспасөзге цензурасын енгізуге тырысқанын жазды. Герцог кісі өлтіру ісін тергеуді басынан бастап басқарды, бірақ ол және Виндзор герцогинясы де Мариньи ісі кезінде АҚШ-қа сапармен келгенін ойлап тапты, сондықтан герцог куәгер ретінде шақырылмаған. Герцог өмірінің соңына дейін бұл кісі өлтіру туралы үнсіз қалды. 7 1989 «Passion and Paradise» Харви Харт телефильмі де Маригни және Род Штайгер (Майн акцентімен) Оукс кейіпкерлері ретінде Арман Ассантеді бейнелеген оқиға туралы түсірілген. 8 1988 (1-ші басылым) 2005 (2-ші басылым) «Виндзор герцогинясы: құпия өмір» Чарльз Хигхем Хигхем бұл жағдай туралы Виндзор герцогинясының өмірбаянының бірінші (1988) және екінші (2005) басылымдарында жазды. Ол бірінші басылымда «Ғасыр қылмысы» және екінші басылымда «Нассаудағы өлім» атты тарауларды осы оқиғаға арнады. Ол қазіргі заманғы криминологтардың көмегімен мұқият тергеу жүргізді. Ол сондай-ақ мұрағаттық дереккөздерді, соның ішінде Американың Федералды тергеу бюросының бұған дейін құпия болған құжаттарын терең зерттеді. Оның бірінші және екінші басылымдағы тұжырымы Оуксты Оңтүстік Флоридадан келген африкалық ритуал маманы өлтірді, оны өлтірудің алдындағы күні ұшақпен Нассауға әкелген, оны Оукстың багамдық мулат бизнес серіктесі Харольд Кристи жалдаған болатын. Кристи мен Оукс көп жылдар бойы дос болып, бизнес серіктес болған, ал Кристи Оукстың Багам аралдарына көшуіне көмектескен. Екі Оукс қайтыс болғанға дейін көп ұзамай, Оукс қайтыс болған, өйткені Кристидің Нью-Провиденс аралында Багамдағы мүлікті сату туралы мәмілелері болды, ол Корольдік әуе күштері үшін жаңа әуеайлақ үшін пайдаланылатын болды, Виндзор герцогы, әрине, білген және қатысқан жоба, өйткені ол маңызды стратегиялық және экономикалық салдарларға ие болды және үлкен шығындарды қамтиды. Кристи, колонияның Ұлы жиналысының мүшесі, кісі өлтіру болған кеште Оукс үйіне кешкі асқа қонақ ретінде келді және Оукс үйінде бұрынғы көптеген реттерде түндеді. Кристи ол кісі өлтіру түнде Оукс жатын бөлмесінен бірнеше метр қашықтықтағы жатын бөлмеде ұйықтады және ештеңе күдікті көрмегенін немесе естімегенін айтты. Кристи де Маригнидің сотында ұзақ уақыт куәгер ретінде тұрды және оның куәлігі қазылар алқасына сенімді болған жоқ. Кристи кейіннен Багамға қосқан үлесі үшін рыцарь атағын алды және 1973 жылы бай адам болып қайтыс болды. Ол бірнеше жыл өткен соң жақын достарына Оукстың өлтіруіне тікелей қатысқандығын айтқан көрінеді. 9 1990 «Тәждердің қастандығы» Альфред де Мариньи және Микки Херсковиц Оукс ісінде айыпталған Альфред де Мариньи өзінің есебін Микки Херсковицпен бірге 1990 жылы жариялады. 10 1994 «Жанды сағаттар: Натан Хеллердің құпиясы» Макс Аллан Коллинз Сэр Гарридің өліміне қатысты тағы бір көркемдеу, кісі өлтірушілер туралы болжамдар. Бұл тарихи фантастикалық серияның алтыншы романы, жеке детектив Натан Хеллерге арналған. 11 2002 «Кез келген адамның жүрегі» Уильям Бойд Кісі өлтіру Бойдтың романында көркемдеу арқылы бейнеленген, онда герцогты бақылау үшін жіберілген британ шпионы де Мариньиді қылмысқа кінәлауға АҚШ детективтеріне көмектесуден бас тартады. 2010 жылы роман сол аттас британдық телесериал ретінде бейімделді. 12 2003 «Дәлелдер сұрағы: Наполеоннан О.Дж. дейінгі ұлы сот-криминалистикалық даулардың жазбалары» Колин Эванс Егжей-тегжейлер: Баспагер Джон Уили және Ұлдары, Инк., Хобокен, Нью-Джерси, АҚШ; Бұл тәжірибелі сот-криминалистикалық автор Колин Эванс жазған, бұрынғы ұқсас кітаптардың бірнеше авторы. Эванс осы томда қысқаша және толық жазады. Ол тарих бойындағы 15 маңызды және даулы сот-криминалистикалық істерді, соның ішінде Оукс ісіне арналған тарауды ('Альфред де Мариньи', 90–103 беттер) егжей-тегжейлі зерттейді. Эванс Оукс кісі өлтіруіне және оның бұзылған сот-криминалистикалық аспектілеріне, соның ішінде де Мариньидің кісі өлтіру сотында ұсынылған, айыпталушының адвокатының нақты және күшті қарсы сұрақтары арқылы де Мариньидің ақталуына әкелген, орналастырылған ізге назар аударады. 13 2005 «Қан және от: Виндзор герцогы және сэр Гарри Оукстың ерекше кісі өлтіруі» Джон Маркис Маркистің кітабы американдық рецензент Арт Пейн «бүгінгі күнге дейін Оукс кітаптарының ең жақсы жазылғаны» деп сипаттады, ал Канаданың National Post газетіндегі сэр Кристофер Ондаатже Оукс кітаптарының ең «ашық айыптаушысы» деп атады. Маркис Лански теорияларын жоққа шығарады және кісі өлтірудің қатаң жергілікті іс екенін, Багамдық бизнесмендер, соның ішінде сэр Харольд Кристи Оукстың байлығының Мексикаға ауысуын болдырмау үшін өлтіргенін айтады, бұл Багам экономикасын құлдыратуға әкелер еді. Маркис, он жыл бойы Нассаудың жетекші күнделікті газетінің редакторы болған, герцогтың де Мариньиді кінәлау үшін екі сыбайлас Маями детективтерін кісі өлтіруді тергеуге тартқанын да айтады. Ол сондай-ақ бұл ФБР мен Скотланд-Ярдтың өздерінің Мексикаға қаржы аударуға қатысқандығын ашып беруінен қорқу үшін жасалғанын айтады. Маркис қолдау үшін екі маңызды ақпаратты жасайды...