Норвеждік лютерандық епископ Эйвинд Бергграв: Соғысқа қарсы тұрушы және рухани лидер
Eivind Berggrav
Ейвинд Бергграв – Норвегия лютеран дінінің басшысы, 2-ші дүйн. соғысында нацизмге қарсы тұрған, Біріккен Библия қоғамдарының президенті. Тарихы мен өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық лютерандық епископ Эйвинд Йозеф Бергграв: Эйвинд Йозеф Бергграв (25 қазан 1884 – 14 қаңтар 1959) – норвегиялық лютерандық епископ. Норвегия шіркеуінің (норвег. Preses i Bispemøtet i Den norske kirke) бас епископы ретінде Бергграв Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Норвегияның нацистік оккупациясына қарсы қайратты қарсылық көрсеткенімен белгілі болды. Бергграв 20 ғасырдағы экуменикалық қозғалыстың маңызды тұлғасына айналып, Біріккен Киелі кітап қоғамдарының президенті қызметін атқарды.
Norwegian Lutheran bishop
Eivind Josef Berggrav (25 October 1884 – 14 January 1959) was a Norwegian Lutheran bishop. As primate of the Church of Norway (Norwegian: Preses i Bispemøtet i Den norske kirke), Berggrav became known for his unyielding resistance against the Nazi occupation of Norway during World War II. Berggrav also became an important figure in 20th century ecumenical movement and served as president of the United Bible Societies.
Өмірбаян
Бергграв Ставангерде Эвинд Йенсен болып дүниеге келді және Остфольдтағы Асакта өсті. Оның әкесі Отто Йенсен (оның әкесінен бұрынғыдай) педагог және дін қызметкері болды, ол Эвинд 22 жасқа келгенде қысқа мерзімге Норвегияның Білім және Дің істері министрі болды, содан кейін Скибергке қайтып оралды. Кейін Йенсен Кристиания епархиясының деканы болды, ал қайтыс болғанға дейін бір жыл бұрын Хамар епархиясының епископы болды. Оның әйелі, Эвиндтің анасы, Марена Кристина Педерсен (1846–1924) болды. Оның әпкесінің қызы – пионер-фотограф Кари Бергграв.
Berggrav was born Eivind Jensen in Stavanger and raised in Asak in Østfold. His father, Otto Jensen (like his father before him) was an educator and parish priest, who when Eivind was 22 became for a short time Norway's National Minister of Education and Church Affairs in a coalition government before returning to his Skjeberg parish. Rev. Jensen later became dean in the Diocese of Kristiania, and, in the year before his death, bishop of the Diocese of Hamar. His wife, and Eivind's mother, was Marena Christine Pedersen (1846–1924). His sister's daughter was Kari Berggrav, the pioneer press photographer
Мансап
Эвинд 1903 жылдан бастап Ослодағы Кристиания университетінде теологияны оқыды және Норвегия шіркеуінің пасторы болып, отбасылық дәстүрді жалғастырды. Ол 1907 жылы әкесінің әжесінің отбасының тегін қабылдады: Дженсен Бергграв, ал он жылдан кейін – жай ғана Бергграв. 1908 жылы университетті бітіргеннен кейін, Бергграв он жыл бойы мектептерде сабақ берді (Eidsvoll folkehøgskole, Holmestrand offentlige lærerskole және Akershus fylkesskole). Ол сонымен қатар "Kirke i Kultur" журналына жазуды бастады, және Бергграв өмірінің соңына дейін, арасында үзілістермен, онда жариялануын жалғастырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бергграв Норвегияның ең ірі газеті Morgenbladet үшін соғыс тілшісі ретінде бірнеше репортаждар жазды. Бергграв сондай-ақ Альф Фриденбергпен бірге "Østlandsk reisning" саяси партиясы мен "Østlandsk ungdomsfylking" жастар қозғалысына қатысты. Екі әлеуметтік қозғалыстың да мақсаты – Шығыс Норвегияда қолданылатын тілді ұлттық жазба тіліне енгізу болды. (Норвегия тілінің қақтығысына қараңыз). Бергграв ақырында Хурдалдағы приход пасторы болып тағайындалды және университетте теология докторы дәрежесін алу үшін оқуын жалғастырды. 1924 жылы дәреже алғаннан кейінгі үш жыл ішінде, пастор Бергграв Ослодағы Боцфенгселет ұлттық түрмесінің капелланы қызметін де атқарды. 1928 жылы Бергграв Тромсёде орналасқан Хологаланд епархиясының епископы болып сайланды. Ол 1937 жылға дейін, негізінен ауылдық епархияға қызмет еткен кезде көптеген жаңа шіркеулерді қасиеттеп берді. Сол жылы, көптеген үміткерлерден жас болса да, Бергграв Осло епархиясының епископы болып сайланды, ол теңдер арасында бірінші болғанымен, Норвегияның ұлттық шіркеуіндегі ең жоғары лауазым саналады. Келесі жылы королева Модтың қосылуы Берггравқа халықаралық атақ әкелді. 1942-1945 жылдары үй қамауында болғандығын есептемегенде, Бергграв 1951 жылға дейін Норвегиялық сенушілерге жетекшілік етті.
Eivind studied theology in Oslo at what was then the University of Kristiania beginning in 1903, and continued family tradition by becoming a priest in the Church of Norway. He changed his surname to that of his paternal grandmother's family: to Jensen Berggrav in 1907 and a decade later to simply Berggrav. Upon graduating from the university in 1908, Jensen Berggrav taught school for a decade (at the Eidsvoll folkehøgskole, Holmestrand offentlige lærerskole and Akershus fylkesskole). He also started writing for the journal, Kirke i Kultur, which Berggrav continued to do intermittently for decades, until his death. During World War I Berggrav filed some stories as a war correspondent for the Morgenbladet, Norway's largest newspaper. Berggrav also became involved with the Østlandsk reisning political party and the Østlandsk ungdomsfylking youth movement with Alf Frydenberg. Both social movements sought to incorporate the language spoken in eastern Norway into the national written language. (See Norwegian language conflict). Berggrav eventually was called as a parish priest in Hurdal, and he continued to study for his doctorate in theology at the University. In the three years after he received it in 1924, Rev. Berggrav also served as chaplain of Botsfengselet national prison in Oslo. In 1928 Berggrav was selected as bishop for the Diocese of Hålogaland based at Tromsø. He dedicated a number of new chapels as he served the largely rural diocese until 1937. In that year, although younger than many other candidates, Berggrav was selected bishop for the Diocese of Oslo, which although the first among equals, remains the highest position in Norway's national church. The funeral of Queen Maud the following year first brought Berggrav international attention. Except technically during his house arrest during 1942 1945 as discussed below, Berggrav continued to lead the Norwegian faithful until 1951.
Қарсылық қозғалысының жетекшісі
Бергграв Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Норвегия шіркеуін нацистік оккупацияға қарсы басқарғаны үшін халықаралық деңгейде танымал болды, тіпті соғыстың көп бөлігінде үй қамауында болды. Соғысқа дейінгі жылдары Бергграв сол кездегі тәж мұрагері Олав және басқалармен бірге Германия мен Англия арасында делдалдық жасауға тырысты. 1940 жылдың 9 сәуірінде Германия Норвегияға шабуыл жасағанда, король Хакон VII-ді тұтқындауға тырысқанда, Бергграв бастапқыда норвегиялық христиандарға "ешқандай араласудан бас тартуға" және "саботаж немесе басқа да жолдармен соғысқа араласпауға" шақырды. Король Хакон 62 күнге созылған шайқастан кейін Англияға кетуге мәжбүр болғаннан кейін, оның рұқсатымен Бергграв басылып алынған отанын басқаруға тырысқан Әкімшілік кеңестің басшысы болды. Алайда, нацистік билік норвегиялықтарға дін бостандығын беруге берген уәдесін орындамайтыны және үкімет құрылымын сақтай алмайтыны анық болды. 25 қыркүйекте нацистер Әкімшілік кеңесті таратып, оның орнына 1940 жылғы нацистік шабуылдан кейін король Хакон премьер-министр болып тағайындаудан бас тартқан Видкун Квислинг құрған кеңесті орнатты. Квислинг – әскери мансаптан кейін нацистік идеологияны қабылдаған норвегиялық дін қызметкерінің ұлы еді. Бір айдан кейін Бергграв Норвегия шіркеуінің алты епископымен және басқа конфессиялардың он жетекшісімен бірге бірлескен кеңес құру үшін Христиан кеңесін құрды. Нацистер Норвегия шіркеуінен діни рәсімдерін өзгертуді талап еткенде, епископ Бергграв бас тартты. 1942 жылдың қаңтарында жағдай одан да ушықты, осы кезде нацистер оккупациялық үкіметін таратып, Квислингке (халықтың тек 1% қолдауына ие партияның басшысы) қайтадан әрекет етуге мүмкіндік берді. 1942 жылдың 1 ақпанында Квислингтің жақтастары Нидарос соборындағы қызметке кедергі келтіріп, күнінің соңында собордың деканы Кьеллбуға кіруге рұқсат бермеді. Мыңдаған норвегиялықтар собордың сыртында жиналып, "Құдай – біздің мықты бекінісіміз" әнін шырқады. Содан кейін, 1942 жылғы Пасхадан кейін Бергграв тұтқындалды, ал Квислинг оны айыптауға тырысты, бұл халық арасында наразылық тудырды. Берггравты және Христиан кеңесінің тағы төрт мүшесін Бредтвет концлагеріне қамады. Берггравты Крейсау тобының және «Қара капелланың» мүшелері Теодор Стелцер мен Гельмут фон Мольтке өлім жазасынан құтқарды. Оның орнына епископты Ослоның солтүстігіндегі ормандардағы оқшауланған жердегі жеке камераға қамады, күзетшілерден басқа ешкіммен көруге рұқсат берілмеді. Норвегия шіркеуінің дін қызметкерлерінің көпшілігі нацистік тәртіпсіздікке наразылық білдіріп, қызметтен кетті, ал бірнеше айдан кейін мұғалімдер де Квислингтің норвегиялық балаларды Гитлер жастарының үлгісіндегі ұйымға қосу туралы ұсынысына қарсылық білдіріп, отставкаға шықты. Норвегия шіркеуінің барлық дін қызметкерлері сол кезде мемлекеттік қызметкерлер болғандықтан, Квислинг режимінің бұйрықтарына мойынсұнбау норвегиялықтарға күшті хабар жеткізді – төрешілерге қандай құн төлеуге дайын болса да, мойынсұнбайтындығын. Күзетшілерінің жасырын көмегімен Бергграв жиі Аскердегі үйінен Норвегияның астыртын қозғалысымен кездесу үшін құпия түрде шығып кетті. Беті көпшілікке таныс болғандықтан, епископ полиция формасын, қалың көзілдірік пен жалған мойын сияқты түрлі киімдерді киетін. 1944 жылғы Рождестволық санында Time журналы Берггравты мұқабасына шығарды, осылайша оның протестанттық дін өкілдерінің арасында осы құрметке ие болған санаулы адамдардың бірі болды.
Berggrav achieved international renown for leading the Church of Norway's resistance to the Nazi occupation of Norway during World War II, even though he was under isolated house arrest during most of the war. In the years immediately before the war, Bergrrav worked with then Crown Prince Olav and others to try to mediate between Germany and England. Shocked by the German invasion of Norway on 9 April 1940, with its attempted capture of King Haakon VII, Berggrav initially appealed to Norwegian Christians to "refrain from any interference" and to refuse to "mix themselves up in the war by sabotage or in any other way." After King Haakon was forced to leave for England after 62 days of fighting, with his king's approval, Berggrav became the leader of the Administrative Council which tried to govern his occupied homeland. However, it became increasingly clear that the occupying Nazi powers would not honor their promises to allow Norwegians freedom of religion nor preserve their structures of government. On 25 September, the Nazis dissolved the Administrative Council, in favor of another established by Vidkun Quisling, a Norwegian priest's son who had a military career before becoming a Nazi sympathizer (and whom King Haakon refused to appoint as prime minister after the 1940 Nazi invasion). A month later Berggrav led his six fellow bishops of the Church of Norway, with ten leaders of other denominations, to form the Christian Council for Joint Deliberation. When the Nazis ordered the Church of Norway to alter its liturgical practices, Bishop Berggrav refused to comply. Matters grew even more serious in January 1942 when the Nazis wound down their occupation government and allowed Quisling (head of a party with only 1% popular support) to try again. On 1 February 1942, a group of Quisling sympathizers invaded Nidaros Cathedral and by the end of the day refused the Cathedral's Dean Kjellbu entry to conduct services. Thousands of Norwegians gathered outside to sing "A Mighty Fortress Is Our God", and the following day all seven Norwegian bishops resigned. Shortly after Easter, 1942, Berggrav was arrested, and Quisling tried to get him indicted, which provoked further public uproar. Along with four other members of the Christian Council, Berggrav was initially imprisoned in the Bredtvet concentration camp. Berggrav was saved from execution by Theodor Steltzer and Helmuth von Moltke, members of the Kreisau Circle and Schwarze Kapelle. Instead, the bishop was placed in solitary confinement at an isolated location in the forests north of Oslo, allowed to see no one but his guards. Almost all of the priests of the Church of Norway resigned in protest against the Nazi tyranny, as did teachers a few months later when faced with Quisling's proposal to force Norwegian children to join an organization modeled on the Hitler Youth. Since all the clergy of the Church of Norway were also civil servants at the time, this shunning of the orders of the Quisling regime sent a powerful message to Norwegians that tyrants would not be obeyed no matter what the price. With his guards' implicit cooperation, Berggrav often secretly left his hut in Asker to meet with the Norwegian underground. Because his face was well known, the bishop often wore disguises, such as a policeman's uniform or thick glasses and a fake mustache. In its Christmas 1944 edition, Time magazine put Berggrav on its cover; he thus became one of the relatively few Protestant religious figures to have received this honor.
Авторы және баспашысы
Бергграв көптеген кітаптар жазды, барлығы норвег тілінде, бірақ кейбіреулері ағылшын тіліне аударылды: «Норвегиялық шіркеу халықаралық аренада», «Адам және мемлекет», «Құдаймен қараңғылықта» және Норвегиялық шіркеу қақтығысын көрсететін басқа да мақалалар. Бергграв 1920 жылы Норвегияның жергілікті тарихына арналған «Romerike Historielag» қауымдастығын құрды және епископ болып тағайындалғаннан кейін де көп жылдар бойы мақалаларын жариялап тұрды. Бергграв 1938 жылдан 1955 жылға дейін Норвегиялық Киелі кітап қоғамын (Det Norske Bibelselskap) басқарды, тіпті Норвегияның бас епископы қызметінен зейнетке шыққаннан кейін де.
Berggrav wrote many books, all in the Norwegian language, but some translated into English: The Norwegian Church in Its International Setting, Man and State, and With God in the Darkness, and Other Papers Illustrating the Norwegian Church Conflict. Berggrav founded an association focused on Norway's local history, Romerike Historielag, in 1920, and continued to contribute pieces long after he relinquished the helm upon becoming bishop. Berggrav also led the Norwegian Bible Society (Det Norske Bibelselskap) from 1938 to 1955, even after his retirement as Norway's primate.
Жеке өмір
Бергграв пастор Йенс Лориц Аруп Сейптің (1852-1913) қызы Кэтрин Сейпке (1883-1949) үйленді. Олар ол 1949 жылы қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. Олардың ұлы Даг Бергграв маңызды мемлекеттік қызметкер және спорт ұйымдастырушысы болды. Бергграв Ослода қайтыс болды және Vår Frelsers Gravlund-те қарапайым тақташамен жерленді.
Berggrav married Kathrine Seip (1883–1949), the daughter of pastor Jens Laurits Arup Seip (1852–1913). They remained married until her death in 1949. Their son Dag Berggrav became an important civil servant and sports administrator. Berggrav died in Oslo and was buried in Vår Frelsers Gravlund with a simple slab gravemarker.
Құрметтер мен мұра
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Бергграв Норвегияның ең жоғары наградасы – «Иеміз Олав» орденін алды. Президент Гарри С. Трумэн епископ Берггравқа «Азаттық медалін» табыс етті. Америка Евангелистік-Лютеран шіркеуінің қасиеттілер тізімінде Бергграв 14 қаңтарда еске алынады. 2005 жылы Норвегияның тәуелсіздігіне 100 жыл толуына арналған «Store Norske» сауалнамасында епископ Бергграв 19-шы орынға ие болды (жеңімпаз король Олав V атанды).
After World War II ended, Berggrav received Norway's highest medal, the Order of St. Olav. President Harry S Truman awarded Bishop Berggrav the Medal of Freedom. The Calendar of Saints of the Evangelical Lutheran Church in America remembers Berggrav on 14 January. In a 2005 poll for Norwegian of the Century (Store Norske) celebrating a century of Norwegian independence, Bishop Berggrav polled 19th (the winner being King Olav V).