Кіріспе

Норвегиялық саясаткер және жазушы

Жо Бенков (туған аты – Йозеф Элиас Бенковиц; 15 тамыз 1924 – 18 мамыр 2013) – Норвегияның консервативтік партиясындағы маңызды тұлға және 1985–1993 жылдар аралығында Парламент төрағасы болған норвегиялық саясаткер мен жазушы. 1983 жылы ол Солтүстік кеңесінің төрағасы да болды.

Жеке өмір

Джо Бенков Норвегияның Тронхейм қаласында Иван Бенков (1885–1955) және Энни Луиза Флоренс (1895–1942) еврей ата-аналарының отбасында дүниеге келген. Джо бала кезінде отбасы Ослодан тыс, Барум муниципалитетіне көшіп келді. 1952 жылы Жо Бенков Бьёрг Герда Фолкстадқа (1930–2012) үйленді, бірақ 1983 жылы олардың некесі бұзылды. 1985 жылдан бастап ол консервативтік партияның бұрынғы парламенттік өкілі, саяси әріптесі Аннелис Хоге (1948–2015) мен соғыс авиаторы Андерс Хоге (1920–1989) қызымен тұрмыс құрды. Ол журналистік алаяқ Бьёрн Бенковтың (1940–2010) сіңілісі болды. Норвегиядағы еврейлердің азғын тобының мүшесі болғандықтан, ол өсіп келе жатып кемсітушілікке ұшырады. 1942 жылы ол Норвегияны басып алған нацистердің қудалауынан Швецияға қашып кетті. Оның анасы мен қарындасы нацистік режим тарапынан Норвегиядан депортацияланып, Аушвицте қаза болды. Жо Ұлыбританияға жетіп, Норвегия Корольдік әуе күштерінде қызмет етті. Соғыстан кейін ол елге оралып, әкесінің кәсібі болған фотосуретке түсірумен айналысты.

Саяси мансап

1965 жылы ол Норвегия Парламентіне Консервативтік партия атынан сайланды. Парламентте ол көп ұзамай жетекші тұлғаға айналды, 1980–84 жылдары партия басшысы, 1981–85 жылдары парламенттегі Консервативтік партияның топ жетекшісі болды, ал ең бастысы – 1985 жылдың 9 қазанында Стортингтің (спикер) президенті болып сайланды және 28 жыл парламентте жұмыс істегеннен кейін, 1993 жылдың 30 қыркүйегінде зейнетке шыққанға дейін осы лауазымды атқарды. Бенков Халықаралық Хельсинки Адам құқықтары федерациясының президенті қызметін атқарды, Бостон университетінде халықаралық қатынастар пәнін оқытты және адам құқықтары, Норвегиядағы заманауи монархия және басқа да мәселелер туралы кітаптар жазды. Оның 1985 жылы жарық көрген "Фра Синагоген тиль Лёвбаккен" (Синагогадан Лёвбаккенге дейін; Лёвбаккен Парламенттен тыс жерді білдіреді) атты автобиографиясы Норвегияда 250 000 дана сатылып, оған Норвегия кітап сатушылар сыйлығы табысталды.