Национал Самлинг – норвежская крайне правая партия (1933-1945), основанная Видкуном Квислингом. Единственная легальная партия Норвегии (1942-1945). История, факты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық өте оңшыл саяси партия 1933-1945 жылдары қызмет етті. «Ұлттық Біріккендік» (Nasjonal Samling, НС) 1942-1945 жылдары Норвегияның жалғыз заңды партиясы болды. Партияны бұрынғы қорғаныс министрі Видкун Квислинг және оның қолдаушылары тобы құрды, олардың ішінде Йохан Бернхард Хьёрт та болды, ол партияның әскери қанаттарын (Hirden) қысқа мерзімге басқарды, бірақ 1937 жылы түрлі ішкі қайшылықтардан кейін партиядан шығып кетті. Партия құрылған күнін 17 мамырда, Норвегияның ұлттық мерекесінде тойлады, бірақ ол 1933 жылғы 13 мамырда құрылған. «Ұлттық Біріккендік» партиясы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1945 жылғы 8 мамырда заңсыз деп жарияланып, таратылды.
Norwegian far right political party active from 1933 to 1945
Nasjonal Samling (, NS; ) was a Norwegian far right political party active from 1933 to 1945. It was the only legal party of Norway from 1942 to 1945. It was founded by former minister of defence Vidkun Quisling and a group of supporters such as Johan Bernhard Hjortwho led the party's paramilitary wing (Hirden) for a short time before leaving the party in 1937 after various internal conflicts. The party celebrated its founding on 17 May, Norway's national holiday, but was founded on 13 May 1933. Nasjonal Samling was made illegal and disbanded at the end of World War II, on 8 May 1945.
Соғысқа дейінгі саясат
Партия ешқашан тікелей саяси ықпалға ие болған жоқ, бірақ Норвегия саясатында өз ізін қалдырды. Ол ешқашан 2,5%-дан астам дауыс жинап, Стортингке бір де бір үміткерді сайлай алмағанына қарамастан, саяси аренаны поляризациялап, факторға айналды. Норвегиядағы беделді партиялар оны неміс нацистерінің норвегиялық нұсқасы деп қарастырып, кез келген жағдайда онымен ынтымақтастықтан бас тартты. Соғысқа дейін партия ұйымдастырған бірнеше шерулер мен митингілерге тыйым салынды, ал кейбіреулері коммунистер мен социалистердің Хардпен қақтығысуынан зорлық-зомбылыққа ұшырады. Партияның барлық өмір жолындағы ерекшеліктерінің бірі – ішкі қайшылықтардың жоғары деңгейі болды. Антисемитизм, антимасондық, дінге қатысты түрлі пікірлер, сондай-ақ партияның нацистермен және Германиямен байланысы қызу талқыланды және партияны фракцияларға бөліп жіберді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде партияда шамамен 2000 мүше болды. Романтикалық ұлтшылдық пен авторитаризм НС идеологиясының негізгі принциптері болды. Партия үгіт-насихаттары мен сөздерінде скандинавиялық символиканы кеңінен пайдаланды. Олар өз символының (осы мақаланың басында көрсетілген) – қызыл түстегі алтын күн кресінің (Норвегияның елтаңбасының түстері) қасиетті Олафтың қалқанына салынған символы болғанын мәлімдеді.
The party never gained direct political influence, but it made its mark on Norwegian politics nonetheless. Despite the fact that it never managed to get more than 2.5% of the vote and failed to elect even one candidate to the Storting, it became a factor by polarising the political scene. The established parties in Norway viewed it as a Norwegian version of the German Nazis, and generally refused to cooperate with it in any way. Several of its marches and rallies before the war were either banned, or marred by violence when communists and socialists clashed with the Hird. A significant trait of the party throughout its existence was a relatively high level of internal conflict. Antisemitism, anti Masonry and differing views on religion, as well as the party's association with the Nazis and Germany, were hotly debated, and factionalized the party. By the time the Second World War broke out, the party had around 2,000 members. Strong belief in Romantic nationalism and authoritarianism dominated the NS ideology. It also relied heavily on Nordic symbolism in its propaganda and speeches. It asserted that its symbol (shown at the head of this article), a golden sun cross on a red background (colours of the coat of arms of Norway), had been the symbol of St. Olaf, painted on his shield.
Соғыстан кейінгі
Соғыстан кейінгі билік партияны тыйым салып, оның мүшелерін жалтақтап берушілер ретінде қудалады. Шамамен 50 мың адам сотқа тартылды, олардың шамамен жартысына түрме жазасы берілді. Билік Квислингті мемлекетке опасыздық жасағаны үшін, сондай-ақ бірнеше жоғары лауазымды NS мүшелерін және Норвегиядағы көрнекті неміс шенеуніктерін соғыс қылмыстары үшін атты. Алайда, бұл үкімдердің заңдылығы күмәнді, себебі Норвегияда бейбіт уақытта өлім жазасы болған жоқ, ал сол кездегі Норвегия Конституциясы соғыс қылмыстары үшін өлім жазасы тек соғыс кезінде ғана орындалуы керек деп белгілеген. Соғыстан кейінгі талқылаудың тағы бір мәселесі – Норвегиядағы Хэмсун жөніндегі пікір қақтығысы болды. Әлемдік деңгейде танымал жазушы Кнут Хэмсун ешқашан партия мүшесі болмаған, бірақ NS-тің белгілі бір жақтасы болды. Соғыстан кейін Хэмсун сотқа қатысуға психикалық жағдайына қарай жарамсыз деп танылды, ал оның партиямен байланысы туралы мәселе толыққанды шешілген жоқ. Хэмсунның Нобель сыйлығының лауреаты екендігі оның NS-мен байланысын өте сезімтал мәселеге айналдырды.
The post war authorities proscribed the party and prosecuted its members as collaborators. Nearly 50,000 were brought to trial, approximately half of whom received prison sentences. The authorities executed Quisling for treason as well as a few other high profile NS members, and prominent German officials in Norway, for war crimes. The sentences' lawfulness has been questioned, however, as Norway did not have capital punishment in peace time, and the Norwegian constitution at the time stipulated that capital punishment for war crimes had to be carried out during actual wartime. Another issue of post war treatment has been the ongoing Hamsun debate in Norway. The internationally renowned author Knut Hamsun, although never a member, was a well known NS sympathiser. After the war, Hamsun was, however, deemed mentally unfit to stand trial, and the issue of his links to the party has never been properly resolved. Hamsun's status as a Nobel Prize laureate also results in his ties to NS being a sensitive subject.
Ұлттық жинақтау бағдарламасы (көшірме)
Национальдық Біріккендіктің 30 тармақты бағдарламасына Видкун Квислинг 1934 жылдың 15 ақпанында қол қойды. Көшірме:
The 30 point Programme of Nasjonal Samling was undersigned by Vidkun Quisling on 15 February 1934. Excerpt:
1. Ұлттық үкімет партиялық саясаттан тәуелсіз әрекет етуі керек. 8. Әркімнің жұмыс істеуге құқығы мен міндеті болуы тиіс. Ақыл-еңбек пен жеңіл еңбек тең құрметке ие болуы керек. 9. Жеке кәсіпкерлік және меншік құқығы сауда және өндірістің экономикалық жоспарлы ұйымдары шеңберінде қорғалуы тиіс. Барлық ұлттық ресурстар пайдаланылуы керек. Мемлекет және қоғамдық бірлестіктер әлеуметтік жағдайлар талап етпесе, өздері сауда немесе өнеркәсіппен айналыспауы керек. Ынтымақтық сауда саяси болмауы тиіс. 13. Жұмыс лайықты сыйақы алу үшін тұрақты құн деңгейінде орнатылатын ұтымды ақша жүйесі құрылуы керек. 14. Банктік қызметтер уақыт талабына сәйкес өзгертілуі керек. Ірі және шағын кәсіпорындарға жалпыұлттық несиелер қолжетімді болуы керек. Капитал елдің өндірістік өміріне қызмет етуі керек, ал пайыздық ставкалар төмендетілуі керек. Негізсіз спекуляциялар мен аз жұмыс үшін тым көп сыйақы беру тоқтатылуы керек. Жинақ, егде жасқа зейнетақы және өмірге сақтандыру ісін қолдау және қорғау керек. 15. Ұлттық ауыл шаруашылығы саясаты ірі және шағын жеке шаруашылықтарды дамытуға, ұлттық азық-түлікпен қамтамасыз етуге, жаңа жерлерді өңдеуді жеңілдетуге және жаңа шаруашылықтар салуға ынталандыруға бағытталған болуы керек. Қарыздар өтелмелі, бағалар мен тарату реттелмелі, салықтар мен алымдар ауыл шаруашылығын тиімді ету үшін реттелуі керек. 19. Тұрмыс деңгейін сақтауға жауапкершілік күшейтілуі керек. Әркім өзінің қабілеттері мен дарындылықтарын баршаның пайдасына жұмсау мүмкіндігіне ие болуы керек. 20. Отбасы мен үй қорғалуы керек. Әйелдердің үй шаруашылығын және аналықты құрметтеуге тәрбиелеу керек. Ерлер мен әйелдердің саяси және еңбек құқықтары тең болуы керек. Балалар мен мүгедектерге экономикалық көмек көрсетілуі керек. Баршаға егде жасқа зейнетақы тағайындалуы керек. 22. Христиан дінінің негізгі құндылықтары қорғалуы керек. 23. Мектеп білімі жақсарту және жеделдету керек, мінез-құлықты қалыптастыруға, әлеуметтік санаға, дене дамуына және практикалық өмірге ерекше назар аудару керек. Оқушыларға өздерінің қабілеттері мен болашақ жоспарларына сәйкес қоғамның қажеттіліктеріне сәйкес мамандануға толық мүмкіндік беретін жалпы мектеп жоспары құрылуы керек. Мемлекет ерекше дарынды оқушыларға ақы төлеуі керек. Зерттеу институттары мен мамандандырылған мектептер құрылып, дамытылуы керек. 25. Баспасөз, театр, кино, телерадио және басқа да мәдени институттар ұлттың мүдделерін қолдауы керек. Әлеуметтік емес насихат пен таптық жеккөрушілікті тарату қатаң тыйым салынуы керек. 30. Әлемдік ұлттар қауымдастығына үлкен үлес қосу керек. Норвегияның сыртқы саясаты мәдениет, нәсіл және мүдделер бойынша жақын туысқан халықтармен бүкіл әлемде байланыс орнатуға бағытталған болуы керек. Алайда, барлық жерде ұлттың мүддесі жеке тұлғалардың, партиялардың және елдердің мүддесінен жоғары тұруы керек.
1. The National Government to act independently of party politics. 8. Everybody to have the right and duty to work. Brain work and manual labour to be equally respected. 9. Private enterprise and property rights to be protected within the framework of economically planned organisations for trade and production. All national resources to be utilised. The State and Communities not to engage in trade or industry on their own account, unless social considerations demand it. Co operative trade to be non political. 13. A rational monetary system to be established on a fixed level of value so that work is properly rewarded. 14. Banking services to be changed in accordance with the demands of the time. Nationwide credit to be made available to enterprises large and small. Capital to serve the productive life of the country, and interest rates to be reduced. Unsound speculation and too much reward for too little work to be stopped. Savings, old age pensions and life insurances to be promoted and protected. 15. A national agricultural policy to promote a class of large and small freehold farmers, to secure the national food supply, to facilitate new cultivation and to encourage the building of new farms. Debts to be settled, prices and distribution to be arranged, taxes and dues to be regulated so as to make agriculture pay. 19. Responsibility for the maintenance of living standards to be strengthened. Everybody to be placed so as to use his or her gifts and abilities to the advantage of all. 20. The family and home to be protected. Respect for women's homework and motherhood to be raised. Equal political and employment rights for men and women. Economic support for children and the disabled to be achieved. Old age pensions for all. 22. The fundamental value of the Christian religion to be protected. 23. Better and quicker school education, with special attention to the formation of character, social consciousness, physical development and practical life. A general school plan offering full facilities for pupils to specialise according to their gifts and their plans for the future—in accordance with the needs of society. The State to pay for pupils with special gifts. Research institutes and specialised schools to be founded and developed. 25. The press, theatres, cinemas, broadcasting and other cultural institutions to support the interests of the nation. Anti social propaganda and the spreading of class hatred to be strictly forbidden. 30. Large contributions to be made towards the world community of nations. Norwegian foreign policy to seek worldwide connections with related peoples in culture, race and interests. Everywhere, however, the interests of the nation to precede the interests of individuals, parties and countries.
Парламент сайлауы
Күні Дауыстар Орындықтар Позиция көлемі # % ± п.п. # ± 1933 27,850 2,2% + 2,2 5-ші 1936 26,577 1,8% – 0,4 6-шы