Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Франц Ксавер Габелсбергер (9 ақпан 1789, Мюнхен – 4 қаңтар 1849, Мюнхен) – неміс стенографы, жазу жүйесін ойлап тапқан. Ол Габелсбергер стенографиясын жасаған.
German inventor of writing system
Franz Xaver Gabelsberger (9 February 1789, Munich 4 January 1849, Munich) was a German stenographer; the inventor of Gabelsberger shorthand.
Өмірбаян
Оның әкесі Майнбургтен шыққан үрмелі аспаптар жасаушы еді, ол Франц мектепте оқып жүрген кезінде қайтыс болды. Осының салдарынан ол монастырлық мектепке ауыстырылып, 1807 жылы Альтен гимназиясында оқуын аяқтады. Қаржының жетіспеуі және денсаулығының нашарлауы себепті білімін одан әрі жалғастыра алмады. Оның орнына, ол жаңа құрылған Бавария Корольдігінің мемлекеттік қызметіне қабылданды. Оның каллиграфиядағы шеберлігіне жоғары лауазымдағы адамдар әсерленді. Осы аралықта ол жазуды жылдамдату және жеңілдету үшін жаңа жүйе ойластыра бастады. 1817 жылы ол өз жүйесін жасауға кірісті. Германия бюрократиясы кеңейген сайын, жылдам транскрипция қажеттілікке айналды. Англия мен Францияда мұндай жүйелер болғанмен, оларды неміс тіліне бейімдеу қиын болды. Габельсбергердің әдісі тез танылып, ол Бавария Мемлекеттік Парламентінің алғашқы стенографы болды. Ол Министрлік хатшысы лауазымына дейін көтерілді, ал оның жүйесі Бавария Ғылымдар және Гуманитарлық академиясы бұрынғы жүйелерге қарағанда сенімді және оқуға қолайлы деп мойындады. Кейіннен оған жылына 1000 гульден жалақы берілді, оның жартысы стенография оқушыларына жұмсалды. Оның әдісі 1834 жылы ресми түрде жарияланды және 1840 жылы оның қысқарту шрифті жасалды. 1849 жылы серуендеп жүргенде инсульт алды және көп ұзамай қайтыс болды. Ол Альтер Зюдфридхофқа жерленді. Одан кейін 1902 жылға дейін оның жүйесі үш рет қайта қарастырылды. Сол кезде пайдаланушылардың саны шамамен төрт миллионға жететіні есептелді. Оның құрметіне Мюнхен, Вена және Траунштейн қалаларында ескерткіштер орнатылды. Германия мен Австрияның көптеген қалаларындағы көшелерге оның есімі берілді. Немец стенографтар қауымдастығының құрмет медалінде оның суреті бейнеленген.
His father was a wind instrument manufacturer, originally from Mainburg, who died while Franz was still in school. As a result, he was transferred to a convent school and finished his studies at the Alten Gymnasium in 1807. He was unable to pursue his education further, due to lack of funds and poor health. Instead, he entered the civil service of the newly established Kingdom of Bavaria. His superiors were impressed by his skills in calligraphy. Meanwhile, he was contemplating a system that would make writing faster and easier. In 1817, he began to develop his system. As the German bureaucracies expanded, rapid transcription became essential. England and France already had such systems, but they proved difficult to adapt to German. Gabelsberger's method caught on quickly, and he became the first stenographer for the Bavarian State Parliament. He was also promoted to Ministerial Secretary, and his system was certified by the Bavarian Academy of Sciences and Humanities as being more reliable and legible than previous systems. Later, he was awarded 1,000 Gulden per year, half of which was to be used for his shorthand students. His method was officially named and published in 1834. He designed an abbreviation typeface in 1840. In 1849, he suffered a stroke while out for a walk, and died shortly after. He was interred in the Alter Südfriedhof. From then until 1902, his system was revised three times. By that time, the number of users was estimated to be four million. Monuments have been dedicated to him in Munich, Vienna, and Traunstein. Streets in numerous German and Austrian cities are named after him. The medal of honor awarded by the German Stenographers' Association bears his likeness.