Кіріспе

Англия тағына талапкер, Лондон қаласының 14 ғасырлық депутаты Ричард де ла Поль (24 ақпан 1525 ж. қайтыс болды) – ағылшын тағына талапкер болған. "Ақ раушан" деген лақап атымен белгілі, ол Англия тажына белсенді және ашық түрде таласқан соңғы Йорк әулетінің өкілі болды. Көптеген туыстары өлімге кесілгеннен кейін ол эмиграцияда өмір сүрді, Камбрей лигасының соғысында Франция королі XII Людовикпен одақтасты. Людовик оны Генрих VIII-ге қарағанда Англия патшасы болуға лайықты жақсы одақтас деп санады. 1514 жылы Ричард басшылығымен Англияны қайтаруға дайындық жүргізілді. Ол 12 000 жалдамалы әскермен Бриттанияда болды, әскерін Сент-Малоға бастап барды; бірақ Франция мен Англия шабуылға дайындалып жатқанда бейбіт келісімге келді, сондықтан жорық тоқтатылды. Кейін, король Франциск I билікке келгеннен кейін Ричард 1523 жылы одақ құрып, Йорк әулетінің Англияға тағы да шабуыл жасауын жоспарлады. Алайда, бұл жоспар орындалмады, өйткені Ричард екі жылдан кейін Павия шайқасында Франциск I-мен бірге шайқасып қаза тапты.

Отбасы

Ол Джон де ла Поулдың, 2-ші Суффолк герцогының және оның әйелі Йорктік Елизаветаның жетінші және ең кіші ұлы болды. Оның анасы Ричард Плантагенеттің және Сесили Невиллдің үш қызының екіншісі еді. Ол Англияның Эдуард IV-нің, сондай-ақ Эдмунд, Ратланд графының және Йорк Анны, Эксетер герцогинясының кіші әпкесі, ал Йорк Маргаретінің, Джордж Плантагенеттің, Кларенстің 1-ші герцогы мен Англияның Ричард III-нің үлкен әпкесі болды. Оның әкесінің ата-аналары Уильям де ла Поле, 1-ші Суффолк герцогы және Элис Чосер еді. Суффолк – жүз жылдық соғыстағы маңызды ағылшын әскері және қолбасшысы, кейін Англияның Лорд-камергері болды. Ол Уильям Шекспирдің "Генрих VI, 1-бөлім" және "Генрих VI, 2-бөлім" пьесаларында да маңызды рөлде көрінеді. Элис Чосер Томас Чосер мен Мод Бургерштің қызы еді. Томас үш рет Англияның Төменгі палатасының спикері болды, шамамен тридцать жыл бойы Англияның бас құтқарушысы қызметін атқарды, он бес парламентке қатысты және бес рет палата спикері болды, мұндай жетістікке 18-ғасырға дейін жетілген ешкім жете алмады. Томас – Джеффри Чосер мен оның әйелі Филиппа (де) Роеттің ұлы еді. Джеффри – ағылшын жазушысы, ақыны, философы, бюрократ (сарай адамы) және дипломат. Оны кейде ағылшын әдебиетінің әкесі деп атайды. Ол көптеген шығармалар жазғанымен, ең әйгілісі – аяқталмаған "Кентерберилік әңгімелер" атты повесі. Кейбір ғалымдар оны француз немесе латын тілінен гөрі, ағылшын тілінің көркемдік құндылығын алғаш көрсеткен автор деп санайды.

Йорк мұрагері

Оның үлкен інісі Джон де ла Поль, 1-ші Линкольн графы (шамамен 1464-1487), анасының ағасы Ричард III Англия тағына мұрагер етіп тағайындалған болуы мүмкін, ол оған зейнетақы және леди Маргарет Бофорттың иеліктерін қайтару құқығын берді. Алайда, 1485 жылы Босворт шайқасынан кейін Генрих VII таққа отырғанда, Линкольн таққа талас етудің орнына, адалдыққа ант берді. 1487 жылы Линкольн Ламберт Симнелдің бүлігіне қосылып, Нотингемширдегі Стоук шайқасында қаза тапты. Екінші інісі Эдмунд (шамамен 1471-1513) әкесінің орнын кәмелетке толмаған кезінде басып алды. Оның иеліктері ағасының қудалауынан зардап шекті, Генрих VII-ге жоғалтқан жерлерінің бір бөлігін қайтарып алу үшін үлкен сома төлеуге мәжбүр болды, сондай-ақ герцог атағын граф атағына айырбастады. 1501 жылы ол Тирольде Киелі Рим императоры Максимилиан I-ге барып, егер Англия тәжіне қол сұғу әрекеті болса, одан айтарлықтай көмек алатынына уәде алды. Осы сатқындық әрекеттерінің салдарынан Генрих VII Эдмундтың інісі Вильгельмді және тағы төрт Йорк дворянын тұтқынға алды. Олардың екеуі, сэр Джеймс Тиррелл мен сэр Джон Уиндхэм, өлім жазасына кесілді; Вильям де ла Поль түрмеге қамалды; ал Эдмунд де ла Поль, 3-ші Суффолк герцогы, заңсыз деп жарияланды. 1502 жылдың шілдесінде Генрих VII Максимилианмен келісім жасасып, император ағылшын бүлікшілерін қолдамайтынына уәде берді. Біраз уақыттан кейін Суффолк Кастилияның Филипп I-нің қолына түсті, ол оны Намур қаласында тұтқынға алды және 1506 жылы оның өмірі сақталған жағдайда Генрих VII-ге тапсырды. Ол 1513 жылға дейін тұтқын болып қалды, содан кейін Генрих VIII оны бас кескен кезде, оның інісі Ричард француз патшасына қарсы көтерілді. Ричард де ла Поль 1504 жылы Эдмундпен шетелде қосылды және ағасының қарыздарын өтеу үшін Aix-la-Chapelle қаласында қалды. Кредиторлар оны Генрих VII-ге тапсырумен қорқытты, бірақ ағасынан сәттірек, ол Будада Богемия және Венгрия королі Ладислав II-нің қорғауына ие болды. Ол Генрих VIII таққа отырған кезде жарияланған жалпы кешірімнен тыс қалды, ал Франция королі Людовик XII 1512 жылы Англия Корольдігімен соғысқа шыққанда, ол Эдмундтың Англия тәжіне талап етуіне көз жеткізіп, Ричардқа француз армиясында қолбасшылық міндеттер берді. 1513 жылы Эдмундтың өлімінен кейін ол Суффолк графы атағын алды. 1514 жылы оған 12 000 неміс жалдамалы әскер берілді, олар Бриттанияны қорғау үшін берілгенімен, шын мәнінде Англияға шабуыл жасау үшін арналған еді. Ол оларды Сент-Малоға алып барды, бірақ Англиямен бейбіт келісімге қол жеткізу олардың кемеге мінуіне кедергі келтірді. Ричард Франциядан кетуге мәжбүр болды, ол Лотарингиядағы Мец қаласында қоныстанды және Сент-Симфориенге жақын Ла-Оут-Пьерде сарай салды. Мецте ол Генрих VIII-нің тыңшысы болған неміс-голландиялық композитор және музыка көшіруші Пьер Аламирді кездестірді. Алайда Ричард Аламирді Генрихке қарсы қарсы тыңшы ретінде пайдаланды, ал кардинал Томас Уолси мен Генрих VIII-нің күдігіне іліккен Аламир Англияға ешқашан қайтып оралмады. Ричард де ла Поль Франция королі Франциск I-мен көптеген кездесулер өткізді, ал 1523 жылы ол шотланд регенті Джон Стюартпен бірлесіп Англияға шабуыл жасауға рұқсат алды, бірақ бұл жоспар іске аспады. Ол 1525 жылдың 24 ақпанында Павия шайқасында Франциск I-мен бірге болды, онда қаза тауып, Сан-Пьетро-ин-Чьель-д’Оро базиликасында жерленді. Оксфордтағы Эшмолеан мұражайында сақталған шайқастың суретінде оның жансыз денесі «Le Duc de Susfoc dit Blance Rose» (Суффолк герцогы, Ақ гүл деп аталды) деген жазумен көрсетілген.