Кіріспе

Техастың оңтүстігіндегі тосқауыл арал – Техас штатының тосқауыл аралдарының ең ірісі және әлемдегі ең ұзын тосқауыл арал. Арал Техастың Мексика шығанағының оңтүстік жағалауында орналасқан және ақ құмды жағажайларымен әйгілі. «Әке» деген мағынаны білдіретін испан тіліндегі сөзден алынған атауы, Рио-Гранде аңғарындағы шіркеулер үшін миссионерлік қызмет атқарған және қаржы жинаған, аралдың иесі Хосе Николас Бали (шамамен 1770-1829) әкесінің құрметіне берілген. Ол сондай-ақ, қазіргі Камерон округіндегі алғашқы миссияны құрған. Падре аралы, Атлант жағалауындағы Нью-Йорктегі Лонг аралынан кейін, континенттік АҚШ-тың аумағы бойынша екінші үлкен арал. Оның ұзындығы шамамен 182 шақырым, ені – 3 шақырым. Арал солтүстік-оңтүстік бағытта созылып жатыр, шығысынан Мексика шығанағы, батысынан Лагуна-Мадремен шектеседі. Аралдың солтүстік жағы Мустанг аралымен автомобиль жолы арқылы байланысқан. Оңтүстік жағы Бразос Сантьяго бұғазы арқылы Бразос аралынан бөлінген. Оңтүстік Падре аралы қаласы аралдың оңтүстік жағында, ал Корпус-Кристи қаласы – солтүстік жағында орналасқан, бірақ аралдың көп бөлігі сиреп қоныстанған. Аралдың орталық бөлігі Падре аралы ұлттық жағажай паркі ретінде табиғи жабайы күйінде сақталған, ал төменгі бөлігі Лагуна Атаскоса ұлттық жабайы табиғат қорығының бір бөлігі ретінде қорғалады. 1964 жылдан бері арал жасанды Порт-Мэнсфилд каналымен екіге бөлінген. «Солтүстік Падре аралы» және «Оңтүстік Падре аралы» терминдері аралдың бөлек бөліктерін атау үшін жиі қолданылады. Падре аралы Техас штатының Камерон, Кенди, Клеберг, Нуэсс және Вилласи округтерінің құзыретіне кіреді.

Тарих

Арал еуропалықтармен кездескен кезде Каранкава халқы маусымдық түрде пайдаланып, қоныстанған. Испан үкімдігі кезінде 19 ғасырда Хосе Николас Бали, сондай-ақ Padre Ballí деп танылған, аралдың иесі болды, ол Isla de Santiago жері деп аталды. Балли 1829 жылы қайтыс болғаннан кейін, үкімет аралға оның құқығын өлімнен кейін берді, бұл құқық оның және оның жүрегі жақын немере інісі Хуан Хосе Баллидің атынан бірлесіп ресімделді. Ол аралдың жартысын немере інісіне мұра етіп қалдырған, ол оның ранчосында онымен бірге жұмыс істеген. 1953-1956 жылдары аралдың оңтүстігінен солтүстігіне дейін 110 мильдік, үш күндік жаяу жүгіру жарысы жыл сайын өткізілді, ол Padre Island Walkathon деп аталды. Бұл Америкадағы алғашқы заманауи ультрамарафон болды және оған 148-ге дейін жаяу жүргіншілер қатысты, сонымен қатар үлкен мобильдік қолдау тобы болды. Ол кезде бұл жарыс "әлемдегі ең қиын, ең қатал спорттық жарыс" деп мәлімделді, оның аяқтау көрсеткіші тек 11% құрады.

Геология

Геологиялық тұрғыдан алғанда, Падре аралы – соңғы бірнеше мың жылдың ішінде ғана қалыптасқан жас арал. Ол Мэннен Мексикаға дейінгі 300 тосқауыл аралдың бірі. Бұл табиғи тосқауылдар құрлықты дауылдардың тікелей соққысынан қорғайды. Падре аралы шамамен 4500 жыл бұрын су астындағы құмдық тізілім ретінде пайда бола бастады, бұл туралы радиокөміртектік талдаулар көрсетіп тұр. Геологиялық болжамдарға сәйкес, пайда болған арал 1000-1500 жылға дейін жас болуы мүмкін. Тосқауыл аралдардың пайда болуы геологтардың көп жылдық пікірталасының нысаны болды, бірақ олардың қалыптасуы мен өзгеруі шөгінділердің түрі мен мөлшері, теңіз деңгейінің өзгеру бағыты, ағын мен толқындардың күші мен бағыты, сондай-ақ толқындардың мөлшері сияқты факторларға байланысты екені белгілі. Теория бойынша, Падре аралы теңіз жағасындағы құмдардан пайда болған, ал кейіннен түйірлену арқасында өсіп дамыған. (Түйірлену – құрлық жағалауынан созылатын және шөгінділердің жағалау бойымен жылжуынан пайда болатын ұзын, тар құм тілі.) Көшпелілік, тастап кету және дауылдардың салдарынан жаңадан пайда болған тесіктер арқылы қайта орналасу тарихынан кейін көптеген тасқын сағалары бірте-бірте жабылды. Ұзындығы аз аралдар бірігіп, бүгінгі ұзын аралдарды құрады. Падре аралы тосқауыл жағалаудың өмірі мен тізбегін көрнекті түрде бейнелейді: жинақталу немесе құрылыс кезеңі, тепе-теңдік немесе тұрақтылық кезеңі және эрозия немесе бұзу күйі. Падре аралының жағалауының солтүстік жартысы тепе-теңдікте, ал оңтүстік жартысы (және Техас жағалауының көп бөлігі) эрозиялық сатыда. Жел, толқындар және ағындар аралды үнемі қайта құрып, жаңа форма береді. Оңтүстік Падре аралы ұзақ уақыттан бері бұзу кезеңінде, мүмкін құрлыққа қарай (лагуна мен материктік жағалаумен бірге) шегінген. Падре аралының барлығы үш себепке байланысты ұзақ мерзімді эрозия нәтижесінде құрлыққа қарай шегінуі мүмкін: шөгінділердің жеткізілімінің тоқтауы және азаюы, теңіз деңгейінің салыстырмалы түрде көтерілуі және тропикалық дауылдардың белсенділігі. Бүгінде Лагуна Мадреде дауылдардың салдарынан жиналған және желмен таратылған құмдар Падре аралының құрлыққа қарайтын жағын Лагуна Мадре есебінен кеңейтеді.

Құстар

Көшіп баратын құстардың топтары аралға көктемнің басында не күз және қыс айларында келіп жетеді, мыңдаған құстар қыстау үшін сол жерде қалады немесе аймақтан өтеді. Жазда ең көп кездесетін құстар – жағалау мен батпақ құстары, сондай-ақ кейбір жыртқыштар мен ән салайтын құстар.