Еуроодақ пен үшінші елдер арақатынастары

Кіріспе

Еуропалық Одақ пен басқа елдер арасындағы қарым-қатынастар

Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттер арасындағы интеграцияның жоғары деңгейіне қарамастан, сыртқы қатынастар көбінесе мемлекеттер аралық мәселе болып қалады, және 27 мемлекет өзінің қарым-қатынастарын үлкен дәрежеде дербес басқарады. Дегенмен, Одақ біртұтас күш ретінде салмағы артқандықтан, кейде, әсіресе сауда және энергетика мәселелерінде, бір дауыспен сөйлеуге ұмтылыстар жасалады. Бұл рөлді Одақтың Сыртқы істер және қауіпсіздік саясаты жөніндегі жоғары өкілі жүзеге асырады.

Саясат пен қатысушылар

Еуропалық Одақтың сыртқы қатынастары Еуропалық Кеңестің шешімімен қабылданатын ортақ сыртқы және қауіпсіздік саясаты, немесе Еуропалық Комиссия жүргізетін экономикалық сауда келіссөздері арқылы іске асырылады. Екі саланың да жетекші дипломаты – Жозеп Боррель. Кеңес Комиссияға сауда келіссөздерінің шектерін белгілейтін келіссөздерге нұсқаулар (заңдық актілер болып табылатын директивалардан айырмашылығы) бере алады. Ортақ қауіпсіздік және қорғаныс саясаты аясында, сондай-ақ Еуропалық қорғаныс агенттігі мен Комиссияның Қорғаныс өнеркәсібі және ғарыш басқармасы үйлестіретін бағдарламаларда қорғаныс саласындағы ынтымақтастықтың шектеулі көлемі жүзеге асырылады. Мұның ішінде Еуропалық Бейбітшілік Қоры арқылы үшінші мемлекеттердегі Ортақ қауіпсіздік және қорғаныс саясаты миссияларын немесе үшінші мемлекеттерге көмек көрсету шараларын қаржыландыру мүмкіндігі бар.

Тарих

Еуропалық Көмiр және Болат Қоғамдастығының (ЕҚШК) Жоғары органы, Еуропалық Одақтың алдыңғысы, 1955 жылы Лондонда алғашқы өкілдігін ашты, бұл ЕО-ға кірмеген елдер өз өкілдіктерін Брюссельдегі Қоғамдастыққа аккредиттелеуден үш жыл кейін болды. АҚШ ЕҚШК-ның күш-жігерін бастан-ақ ынталы түрде қолдады, ал Мемлекеттік хатшы Дин Ачесон Жан Моннеге Президент Трумэннің атынан ЕҚШК-ны толыққанды АҚШ дипломатиялық мойындағанын растайтын депеш жіберді. Ұзақ уақыт өтпей АҚШ-тың ЕҚШК-дағы елшісі аккредиттелді және ол Еуропалық Одақ институттарымен дипломатиялық қатынастар орнату үшін екінші шетелдік миссияны басқарды. 1960 жылдары үш Еуропалық Қоғамдастықтың атқарушы институттары бірыңғай Комиссияға біріккеннен кейін делегаттардың саны арта бастады. Соңғы кездерге дейін кейбір мемлекеттер ЕО делегацияларының дипломатиялық миссияның толық мәртебесіне ие екенін қабылдауға тартынды. Маастрихт шартының 20-бабында делегациялар мен мүше мемлекеттердің дипломатиялық өкілдіктері "Кеңес қабылдаған ортақ ұстанымдар мен бірлескен іс-қимылдардың орындалуын және жүзеге асырылуын қамтамасыз ету үшін ынтымақтасуға" тиіс екені көзделген. Алғаш рет жаңартылған делегация Вашингтондағы болды, ал жаңа бірлескен елші Жоао Вале де Алмейда Комиссия мен Кеңес президенттері және мүше мемлекеттер атынан сөйлеу өкілеттігін атап өтті. Ол ортақ ұстаным бар жағдайларда жауапты болады, бірақ екіжақты мәселелерде ұлттық елшілердің орнын баспайды.

Орналасқан жерлер

ЕО өз делегаттарын көбінесе Еуропалық Одаққа кірмейтін мемлекеттердің астаналарына және көпжақты ұйымдар орналасқан қалаларға жібереді. Еуропалық Одақтың миссиялары мүше мемлекеттерінің миссияларынан бөлек жұмыс істейді, бірақ кейбір жағдайларда ресурстар мен құрал-жабдықтарды бөлісе алады. Абуджада ол бірнеше мүше мемлекеттермен ғимаратты бөліседі. Үшінші мемлекеттердің делегациялары мен кеңселерден өзге, Еуропалық Комиссияның әрбір мүше мемлекетте өкілдігі бар. Лиссабон шарты бойынша Еуропалық Сыртқы іс-қимыл қызметі құрылғанға дейін, Еуропалық Одақ Кеңесінің Біріккен Ұлттар Ұйымына Нью-Йоркте, Африка Одағына және Ауғанстанға – Еуропалық Комиссияның делегацияларынан бөлек жеке делегациялары болды. 2010 жылдың барысында олар біріктірілген Еуропалық Одақ делегацияларына айналды.

Мүше мемлекеттердің миссиясы

ЕО мүше мемлекеттерінің, жалпы ЕО делегацияларынан басқа, өздерінің дипломатиялық миссиялары бар. Екінші жағынан, үшінші мемлекеттердің делегациялары мен кеңселерiнен өзге, Еуропалық Комиссия әрбір мүше мемлекетте өкiлдiк сақтайды. Ешбір ЕО мүше мемлекеті Антигуа және Барбуда, Багам аралдары, Барбадос (ЕО делегациясы), Белиз (ЕО кеңсесі), Бутан (Дания байланыс кеңсесі), Доминика, Гамбия (ЕО кеңсесі), Гренада, Гайана (ЕО делегациясы), Кирибати, Либерия (ЕО делегациясы), Лихтенштейн, Мальдив аралдары, Маршалл аралдары, Микронезия, Науру, Палау, Сент-Китс және Невис, Сент-Винсент және Гренадиндер, Самоа (ЕО кеңсесі), Сомали, Соломон аралдары, Свазиленд (ЕО кеңсесі), Тонга, Тувалу, егеменді Мальта әскери орденінің егеменді ұйымы және жартылай мойындалған Сахара Араб Демократиялық Республикасы мен Қытай Республикасы (Тайвань) (17 дипломатиялық емес кеңселер) елдерінде елшілікке ие емес. Еуропалық Комиссияның да олардың көпшілігінде делегациялары мен кеңселерi жоқ (жақшада көрсетілген ерекшеліктер). Төмендегi елдерде тек бір ЕО мүше мемлекетінің елшілігі орналасқан: Орталық Африка Республикасы (Франция, ЕО делегациясы), Комор аралдары (Франция), Лесото (Ирландия, ЕО делегациясы), Сан-Марино (Италия), Сан-Томе және Принсипи (Португалия), Шығыс Тимор (Португалия, ЕО делегациясы), Вануату (Франция, ЕО делегациясы). Еуропалық Комиссияның да олардың көпшілігінде делегациялары мен кеңселерi жоқ (жақшада көрсетілген ерекшеліктер).

Азия-Тынық мұхит аймағы

Елдер ресми қарым-қатынастар басталды. ЕС пен АСЕАН+3 арасында жыл сайын кездесулер өтеді. ЕО-ның АСЕАН-мен қарым-қатынастары бейбітшілік пен қауіпсіздік, экономикалық ынтымақтастық және сауда, байланыс және цифрлық трансформация, тұрақты даму, климаттың өзгеруі және энергия, апаттарға дайындық, лайықты еңбек және денсаулық сақтау сияқты кең ауқымды мәселелерді қамтиды. 2022 жылғы ЕО-АСЕАН мерекелік саммитінде ЕО мен АСЕАН 2023–2027 жылдарға арналған іс-қимыл жоспарына қол қойды, онда осы ынтымақтастықты іске асырудың егжей-тегжейлі жолдары көрсетілген. Мьянманың АСЕАН құрамында болуына байланысты қарым-қатынастар кейде шиеленісіп келеді. Атап айтқанда, 2006 жылы Мьянма 2006 жылы АСЕАН төрағалығын қабылдауы тиіс болған кезде Еуропалық Одақ ЕО-АСЕАН кездесуін бойкоттау қаупін тудырды, бірақ Мьянма ақырында төрағалықтан бас тартты. Дегенмен, соңғы жылдары Мьянманың тек техникалық деңгейдегі саммиттерге қатысуы арқылы бұл мәселе шешілді. Еуропалық Одақ – Қытайдан кейін Австралияның екінші ірі сауда серіктесі, ал Австралия – Еуропалық Одақтың 17-ші ірі серіктесі. Австралияның экспорты минералдық және ауыл шаруашылығы тауарларымен басым. Алайда, сауданың 37%-ы коммерциялық қызметтерге, әсіресе көлік және туризмге тиесілі. Австралиядағы ЕО корпорацияларының саны шамамен 2360-қа жетеді, олардың жалпы айналымы 200 млрд. евроны құрайды (Австралиядағы жалпы сатудың 14%-дан сәл астам). Бұл компаниялар Австралияда тікелей 500 000 жұмыс орнын құрды. ЕО – Австралияның шетелдік инвестициялардың екінші ірі көзі және 2009 жылы 2,8 млрд. евро (2008 жылы 11,6 млрд. евро) құрады. Сауда өсіп келе жатқан, бірақ 2009 жылы әлемдік қаржы дағдарысы салдарынан төмендеді. Австралия мен ЕО арасындағы еркін сауда келісімі қазіргі уақытта келіссөздер жүргізіліп жатыр, оның 2023 жылы аяқталуы күтілуде. Еуропалық Одақ – Қытайдың ең ірі сауда серіктесі, ал Қытай – Еуропалық Одақтың екінші ірі сауда серіктесі. Бұл сауданың көп бөлігі өнеркәсіптік және өндірістік тауарларға қатысты. 2009 және 2010 жылдар аралығында ЕО-ның Қытайға экспорті 38%-ға, ал Қытайдың ЕО-ға экспорті 31%-ға өсті. Алайда, адам құқықтары және Қытайға қару-жарақ эмбаргосы сияқты шиеленіс тудыратын мәселелер де бар. 2005 жылдан бастап АҚШ пен Еуропалық Одақ 1989 жылы Тяньаньмэнь алаңындағы оқиғалардан кейін ҚХР-ға қару-жарақ эмбаргосын енгізді. АҚШ пен ЕО-ның кейбір мүшелері бұл тыйымды сақтауды жалғастыруда, бірақ Франция бастаған басқалары ЕО-ны тыйымды алып тастауға көндіруге тырысып, тиімді шаралар қолдануға болатынын және ҚХР мен ЕО мемлекеттері арасындағы сауда қатынастарын жақсартуға болатынын айтады. АҚШ бұған қатаң қарсы, ал Қытай Тайваньға қарсы сецессияға қарсы заң қабылдағаннан кейін тыйымды алып тастау ықтималдығы азайды. ЕС-ке текстиль импорты туралы дау сияқты кейбір даулар болды. Қытай мен ЕО ынтымақтастықты күшейтуде, мысалы, Қытай Galileo жобасына 230 млн. евро инвестиция салып, Airbus ұшақтарын сатып алып, Қытайда құрылыс зауытын салуға келісті. Сондай-ақ, қару-жарақ эмбаргосына қарамастан, АҚШ-тың құпия дипломатиялық хабарламасында 2003 жылы ЕО Қытайға 400 млн. евро "қорғаныс экспортын" және кейін басқа әскери технологияларды сатқандығы айтылған. Экономикалық байланыстардың артуы және көпполярлы жүйеге қызығушылықтың өсуімен тығыз қарым-қатынастарға қызығушылық артты. Тьянаньмэньнен кейін Қытайға қару-жарақ эмбаргосын енгізгенмен, еуропалық көшбасшылар Қытайдың оқшаулануын жеңілдетті. Қытайдың экономикалық өсуі көптеген еуропалық саяхатшылардың назарына ілікті, ал қытай бизнесмендері Еуропаға жиі сапар шеге бастады. Еуропаның Қытайға деген қызығушылығы 1990 жылдары Еуропаның Қытаймен ерекше белсенді қарым-қатынас жасауына әкелді. Қытаймен саудадағы Еуропалық Одақтың өсімі Қытай экономикасының өзінен де жылдам болды. Алайда, саяси және қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастыққа кедергі келтірілді, себебі Қытай бұл салада алға басудың аз мүмкіндігін көріп отырды. Еуропа НАТО-ның кеңейтуіне және Косовоға араласуына ниет білдірді, ал Қытай бұған қарсы болды, өйткені ол АҚШ ықпалын кеңейтеді деп санады. Алайда, 2001 жылы Қытай Еуропа қару-жарақ эмбаргосын жояды деген үмітте АҚШ-қа қарсы ұстанымын жеңілдетті, бірақ АҚШ қысымымен эмбарго сақталды. Осыған байланысты Қытай Еуропалық Одақты тым әлсіз, бөлінген және АҚШ-қа тәуелді деп санады. Сонымен қатар, ол АҚШ-тың Қытайдың авторитарлық жүйесі және Тайваньға күш қолдану туралы қаупі туралы алаңдаушылықтарын бөліседі. Тіпті экономикалық саласында да Қытай Еуропаға экспортталатын тауарларға қатысты протекционистік шараларға және Қытайға Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) қатысу үшін нарық экономикасы мәртебесін беруге ЕО-ның қарсылығына ашуланды. Еуропалық Одақ пен Жапония демократия, адам құқықтары және нарық экономикасы құндылықтарын бөліседі. Екеуі де жаһандық ойыншылар және халықаралық форумдарда ынтымақтастық жасайды. Олар бір-бірінің аймақтарында да ынтымақтастық жасайды: Жапония Балқан аймағының қайта құрылысына үлес қосады және ЕО Корея мен Азияның қалған бөліктерінде бейбітшілікті сақтау үшін халықаралық күш-жігерді қолдайды. Еуропалық Одақ пен Жапония арасындағы қарым-қатынас 1991 жылғы Бірлескен декларация және 2001 жылғы ЕО-Жапония ынтымақтастығының іс-қимыл жоспары сияқты екі құжатқа негізделген. Екеуі арасында жыл сайынғы лидерлер саммиті және парламентаралық орган сияқты бірқатар форумдар бар. Екеуі арасындағы сауда қатынастары Жапонияның күшті сауда профицитімен сипатталады, бірақ 2000 жылдары бұл көрсеткіш төмендеді. Еуропалық елдер үшін Жапонияда бизнес жасау және инвестициялау қиын болуы мүмкін, және екеуі арасында кейбір сауда даулары болды. Алайда, Жапония экономикасының баяулауы ЕО бизнесі мен инвестицияларына көбірек ашылуға ынталандырды. 2011 жылы Малайзия Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Еуропалық Одақтың Сингапурдан кейінгі екінші ірі сауда серіктесі және әлемдегі Еуропалық Одақтың 23-ші ірі сауда серіктесі болып табылады, ал Еуропалық Одақ Малайзияның 4-ші ірі сауда серіктесі. Жаңа Зеландия мен Еуропалық Одақ (ЕО) арасындағы тарихи және мәдени байланыстар тығыз. Екеуі де берік қарым-қатынасқа ие және халықаралық мәселелерде көзқарастары бірдей болады. ЕО-Жаңа Зеландия қарым-қатынасы 2007 жылы алғаш рет келісілген Қарым-қатынастар және ынтымақтастық туралы Бірлескен декларацияға негізделген. Ол экономикалық қарым-қатынастарды ғана емес, сонымен қатар кең ауқымды саяси мәселелерді және ынтымақтастықты қамтиды. Еуропалық Одақ – Жаңа Зеландияның Австралиядан кейінгі екінші ірі сауда серіктесі, ал Жаңа Зеландия – Еуропалық Одақтың 49-шы ірі серіктесі. Жаңа Зеландияның экспортында ауыл шаруашылығы тауарлары басым. Еуропалық Одақтың Жаңа Зеландиядағы тікелей шетелдік инвестициясы 9,8 млрд. евроны құрайды, ал Жаңа Зеландияның Еуропалық Одақтағы инвестициясы 4,5 млрд. евроны құрайды. Еуропалық Одақ пен Жаңа Зеландия арасындағы еркін сауда келісімі 2023 жылдың басында қол қойылуы күтілуде. Еуропалық Одақ Пәкістанның сыртқы саудасының 20%-ын құрайды, Пәкістанның Еуропалық Одаққа экспорты негізінен тоқыма және былғары өнімдерінен 3,4 млрд. евроны құрайды, ал Еуропалық Одақтың Пәкістанға экспорты негізінен механикалық және электрлік жабдықтардан, сонымен қатар химиялық және фармацевтикалық өнімдерден 3,8 млрд. евроны құрайды. Еуропалық Одақ пен Филиппин дипломатиялық, экономикалық, мәдени және саяси қарым-қатынастарды бөліседі. Еуропалық Одақ Филиппинге кедейлікті жеңу үшін 3 млн. евро, ал Оңтүстік Филиппиндегі террористік топтарға қарсы терроризмге қарсы күрес үшін 6 млн. евро көмек берді. Еуропалық Одақ сонымен қатар Филиппиннің үшінші ірі сауда серіктесі болып табылады, Филиппин мен Еуропалық Одақ бір-біріне өнімдерді импорттау және экспорттау арқылы сауда жасайды. Филиппинде кемінде (шамамен) 31 961 еуропалық (испандарды есептемегенде) тұрады. 2014 жыл. Корея Республикасы (Оңтүстік Корея) мен Еуропалық Одақ (ЕО) маңызды сауда серіктестері болып табылады: Корея ЕО-ның 9-шы ірі сауда серіктесі және ЕО Кореяның екінші ірі экспорттық нарығы. Екеуі де 2011 жылдың соңында күшіне ене бастайтын еркін сауда келісіміне қол қойды. Бұл келісім...

Country Formal relations beganNotes (organisation) There are annual meetings between the EU and the ASEAN Plus Three. EU ASEAN relations cover a broad range of topics, including peace and security; economic cooperation and trade; connectivity and the digital transition; sustainable development, climate change and energy; disaster preparedness; decent work; and health. At the 2022 EU ASEAN Commemorative Summit, the EU and ASEAN signed a 2023–2027 Plan of Action, outlining the details of how this cooperation would be operationalised. Relations have sometimes been strained due to the membership of Myanmar in ASEAN. Notably, in 2006 the European Union threatened to boycott an EU ASEAN meeting when Myanmar was due to take over the presidency of ASEAN in 2006, however Myanmar eventually gave up the presidency. However, in recent years this has been solved by having Myanmar participate in summits only at a technical level. The EU is Australia's second largest trading partner, after China, and Australia is the EU's 17th. Australia's exports is dominated by mineral and agricultural goods. However 37% of trade is in commercial services, especially transportation and travel. EU corporations have a strong presence in Australia (approximately 2360) with an estimated turnover of €200 bn (just over 14% of total sales in Australia). These companies directly created 500,000 jobs in Australia. The EU is Australia's second largest destination of overseas investment and the EU is by far Australia's largest source of foreign investment €2.8 billion in 2009 (€11.6 billion in 2008). Trade was growing but ebbed in 2009 due to the global financial crisis. A Free Trade Agreement between Australia and the EU is currently under negotiation, with conclusion expected in 2023. The EU is China's largest trading partner, and China is the EU's second largest trading partner. Most of this trade is in industrial and manufactured goods. Between 2009 and 2010 alone EU exports to China increased by 38% and China's exports to the EU increased by 31%. However, there are sources of tension, such as human rights and the EU's arms embargo on China. Both the United States and the European Union as of 2005 have an arms embargo against the PRC, put in place in 1989 after the events of Tiananmen Square. The US and some EU members continue to support the ban but others, spearheaded by France, have been attempting to persuade the EU to lift the ban, arguing that more effective measures can be imposed, but also to improve trade relations between the PRC and certain EU states. The US strongly opposes this, and after the PRC passed an anti secession law against Taiwan the likelihood of the ban being lifted diminished somewhat. There have been some disputes, such as the dispute over textile imports into the EU (see below). China and the EU are increasingly seeking cooperation, for example China joined the Galileo project investing €230 million and has been buying Airbus planes in return for a construction plant to be built in China; in 2006 China placed an order for 150 planes during a visit by the French President. Also, despite the arms embargo, a leaked US diplomatic cable suggested that in 2003 the EU sold China €400 million of "defence exports" and later, other military grade submarine and radar technology. Interest in closer relations started to rise as economic contacts increased and interest in a multipolar system grew. Although initially imposing an arms embargo on China after Tiananmen (see arms embargo section below), European leaders eased off China's isolation. China's growing economy became the focus for many European visitors and in turn Chinese businessmen began to make frequent trips to Europe. Europe's interest in China led to the EU becoming unusually active with China during the 1990s with high level exchanges. EU Chinese trade increased faster than the Chinese economy itself, tripling in ten years from US$14.3 billion in 1985 to US$45.6 billion in 1994. However political and security co operation was hampered with China seeing little chance of headway there. Europe was leading the desire for NATO expansion and intervention in Kosovo, which China opposed as it saw them as extending US influence. However, by 2001 China moderated its anti US stance in the hopes that Europe would cancel its arms embargo but pressure from the US led to the embargo remaining in place. Due to this, China saw the EU as being too weak, divided and dependent on the US to be a significant power. Furthermore, it shared too many of the US' concerns about China's authoritarian system and threats of force over Taiwan. Even in the economic sphere, China was angered at protectionist measures against its exports to Europe and the EU's opposition to giving China the status of market economy in order to join the WTO. The EU and Japan share values of democracy, human rights and market economics. Both are global actors and cooperate in international fora. They also cooperate in each other's regions: Japan contributes to the reconstruction of the western Balkans and the EU supports international efforts to maintain peace in Korea and the rest of Asia. The EU Japanese relationship is anchored on two documents: the Joint Declaration of 1991 and the Action Plan for EU Japan Cooperation of 2001. There are also a range of fora between the two, including an annual summit of leaders and an inter parliamentary body. The trade relationship between the two has been characterised by strong trade surpluses for Japan, though that has moderated in the 2000s. Doing business and investing in Japan can be difficult for European countries and there have been some trade disputes between the two parties. However the slowdown in the Japanese economy encouraged it to open up more to EU business and investment. In 2011, Malaysia is the European Union second largest trading partner in Southeast Asia after Singapore and the 23rd largest trading partner for the European Union in the world, while the European Union is Malaysia's 4th largest trading partner. New Zealand and the European Union (EU) have strong historical and cultural ties. The two have solid relations and often see eye to eye on international issues. The EU New Zealand relations are founded on a Joint Declaration on Relations and Cooperation, first agreed in 2007. It covers not just economic relations, but broader political issues and cooperation. The EU is New Zealand's second largest trading partner, after Australia, and New Zealand is the EU's 49th. New Zealand's exports is dominated by agricultural goods. The stock of EU foreign direct investment in New Zealand is €9.8bn and the stock of New Zealand's investment in the EU is €4.5bn. A Free Trade Agreement between the EU and New Zealand is expected to be signed in early 2023. The EU accounts for 20% of Pakistani external trade with Pakistani exports to the EU amounting to €3.4 billion, mainly textiles and leather products) and EU exports to Pakistan amounting to €3.8 billion (mainly mechanical and electrical equipment, and chemical and pharmaceutical products. The European Union and the Philippines shares diplomatic, economic, cultural and political relations. The European Union has provided €3 million to the Philippines to fight poverty and €6 million for counter terrorism against terrorist groups in the Southern Philippines. The European Union is also the third largest trading partner of the Philippines with the Philippines and The European Union importing and exporting products to each other. There are at least (estimated) 31,961 Europeans (not including Spaniards) living in the Philippines.2014
The Republic of Korea (South Korea) and the European Union (EU) are important trade partners: Korea is the EU's 9th largest trading partner and the EU is Korea's second largest export market. The two have signed a free trade agreement which will be provisionally applied by the end of 2011. This agreement allows the sharing of competition policy between the two parties. In 2010, the EU and Korea signed a new framework agreement and a free trade agreement (FTA) which is the EU's first FTA with an Asian country and removes virtually all tariffs and many non tariff barriers. On the basis of this, the EU and Korea decided in October 2010 to upgrade their relationship to a Strategic Partnership. These agreements will be provisionally in force by the end of 2011. EU Korea summits have taken place in 2002 (Copenhagen), 2004 (Hanoi) and 2006 (Helsinki) on the sidelines of ASEM meetings. In 2009, the first stand alone bilateral meeting was held in Seoul. The European Parliament delegation for relations with Korea visits the country twice a year for discussions with their Korean counterparts. Meetings at foreign minister level take place at least once a year on the sidelines of ASEAN regional form meetings, however meetings between the Korean foreign minister and the EU High Representative have occurred more frequently, for example at G20 meetings. At hoc meetings between officials occur nearly monthly. Further Information: Foreign relations of South Korea#Europe.2018 Informal relations20181996

Еуропа және Орталық Азия

ЕО Еуразиялық экономикалық одақты (ЕАЭО) ЕАЭО-ның ең ірі мүшесі Ресеймен келіспеушіліктерге байланысты ресми түрде мойындамайды. ЕО Қазақстан, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстан елдерімен, сондай-ақ Әфғанстанды жиі қонақ ретінде шақырып, жоғары деңгейдегі саяси және қауіпсіздік диалогтарын (ЖДҚ) тұрақты түрде өткізеді. Бұл елдермен жүргізілетін ЖДҚ қауіпсіздік мәселелеріне баса назар аударады және пікір алмасу, ынтымақтастықты дамыту және Орталық Азия аймағындағы ЕО-ның қатысуын қолдау үшін ресми аламатты ұсынады. Еуропалық Одақтың Орталық Азия стратегиясы 2019 жылғы 7 шілдеде Қырғыз Республикасының Бишкек қаласында өткен ЕО-ның Орталық Азия жөніндегі министрлер кеңесінде таныстырылды. Федерика Могерини сондай-ақ ЕО қаржыландыратын, жалпы сомасы 72 миллион еуроны құрайтын өңірлік бағдарламалар жиынтығын ұсынды. Жаңа бағдарламалар тұрақты энергия, экономикалық мүмкіндіктерді арттыру, білім беру және инклюзивті тұрақты өсім салаларын қамтиды. COVID-19 пандемиясы кезінде ЕО «Еуропа командасы» ынтымақтастық пакеті аясында Орталық Азияға 134 миллион еуродан астам қаржы бөлді. Бұл қаражат денсаулық сақтау, сумен жабдықтау және санитария жүйелерін нығайту, сондай-ақ дағдарыстың әлеуметтік-экономикалық салдарымен күресу үшін бөлінді. 2021 жылы алғашқы «ЕО-Орталық Азия экономикалық форумы» өтеді. Форум экономикалық және бизнес дамуға, сондай-ақ жасыл экономикаға инновациялық және тұрақты көзқарасқа баса назар аударады. Форумға қатысушылар (Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан, Түрікменстан және ЕО өкілдері) Орталық Азия елдері мен ЕО арасындағы қарым-қатынасты институционализациялауға бағытталған қадамдарды қолдайтын бірлескен коммюнике қабылдады.

Орталық Азиядағы есірткіге қарсы іс-қимыл бағдарламасы

CADAP Орталық Азия мемлекеттерінің есірткі саясатын нығайту үшін саясаткерлерге, сала мамандарына, құқық қорғау органдарына, білім беру және медициналық қызметкерлерге, есірткі қолдану құрбандарына, БАҚ-қа және жалпы халыққа көмек көрсетеді. Ел ресми қарым-қатынастар басталды. Албания 2014 жылдың маусым айынан бастап Еуропа Одағына үміткер ел болып табылады және 2009 жылдан бері мүшелікке өтініш берді. Албанияның саясаты, әсіресе сыртқы саясатының көп бөлігі Еуропалық Одаққа сәйкес келеді, қарым-қатынастар өте берік және жылы. Андорра Еуропалық Одақпен ынтымақтасады, евроны қолданады, бірақ мүшелікке ұмтылмайды. 1991 жылғы Жамқорлық және ынтымақтастық туралы келісім (ЖШС) (1996 жылы қол қойылып, 1999 жылдан бастап күшіне енді) Еуропалық Одақ пен Армения арасындағы екіжақты қарым-қатынастардың құқықтық негізі болып табылады. 2004 жылдан бастап Армения және Оңтүстік Кавказдың басқа мемлекеттері Еуропалық көршілік саясатының құрамына кірді, бұл Еуропалық Одақпен байланысты нығайтуға көмектеседі. Армения мен Еуропалық Одақ 2013 жылдың қыркүйегінде еркін сауда және қауымдастық туралы келісімге қол қоюға дайындалды, бірақ Армения 2014 жылы Еуразиялық одаққа қосылғанға дейін келісімнен бас тартты. Бірақ, 2017 жылдың қарашасында Армения мен Еуропалық Одақ арасында қайта қарастырылған жан-жақты және кеңейтілген әріптестік туралы келісім (CEPA) жасалды. Армения сондай-ақ Шығыс әріптестік бағдарламасына және Еурнест Парламенттік Ассамблеясына қатысады, олардың мақсаты – Еуропалық Одақпен саяси және экономикалық интеграцияны нығайту. 2018 жылдың сәуір айында Армения Шенген аймағына саяхаттайтын Армения азаматтары үшін визалық тәртіпті жеңілдету бойынша диалогты бастауға қадам жасады. Арменияның Еуропалық Одақтағы өкілдігі Брюссельде, ал Еуропалық Одақтың Армениядағы өкілдігі Ереванда орналасқан. 1991 жылдан бастап Беларусь Еуропалық Одақпен шиеленіскен қарым-қатынаста, себебі ол Еуропалық Одақтың шекарасындағы жалғыз диктатуралық мемлекет. Босния және Герцеговина – Еуропалық Одаққа үміткер ел, ол қауымдастық туралы келісімді жасады. Бұл Батыс Балқандағы әлі күнге дейін ресми өтініш бермеген аздаған елдердің бірі, бірақ ол құрамына кіретін мемлекеттерді біріктіруде қиындықтарға тап болып отыр. Ол әлі де Еуропалық Одақ тағайындаған Босния және Герцеговина бойынша жоғары өкіл арқылы халықаралық қауымдастықтың жартылай бақылауында. 1991 жылдан бастап Исландия Еуропалық экономикалық аймақ және Шенген аймағы арқылы Еуропалық Одақ нарығының бір бөлігі болып табылады. Бұрын мүшелікке қарсы болғанмен, 2009 жылы экономикалық құлдырауға байланысты өтініш берді. 2010 жылдан 2013 жылға дейін Исландия мүшелікке жұмыс істеді, бірақ кейін процесті тоқтатты. 1991 жылдан бастап Еуропалық Одақ Қазақстанмен стратегиялық серіктестік және ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды, бұл Орталық Азия елдерімен жасалған алғашқы келісім. Еуропалық Одақ сонымен қатар Қазақстандағы ең ірі шетелдік инвестор болып табылады, ол Қазақстандағы тікелей шетелдік инвестициялардың 50%-дан астамын құрайды. Қазақстан-Еуропалық Одақ ынтымақтастық кеңесі – министрлер деңгейіндегі кездесу. Лихтенштейн Еуропалық экономикалық аймақ және Шенген аймағы арқылы Еуропалық Одақ нарығына кіреді. 1991 жылдан бастап Монако Еуропалық Одақпен Шенген аймағы сияқты мәселелерде ынтымақтасады және евроны қолданады. 2006 жылдан бастап Черногория Еуропалық Одаққа ресми кандидат, ол 2008 жылдың 15 желтоқсанында Еуропалық Одаққа мүшелікке өтініш берді. Қосылу туралы келіссөздер 2012 жылдың 29 маусымында басталды. Норвегия Еуропалық экономикалық аймақ және Шенген аймағы арқылы Еуропалық Одақ нарығына кіреді. Сан-Марино Еуропалық Одақпен Шенген аймағы сияқты мәселелерде ынтымақтасады және евроны қолданады. Сербия – Еуропалық Одаққа ресми кандидат, ол 2009 жылдың 22 желтоқсанында Еуропалық Одаққа мүшелікке өтініш берді. Қосылу туралы келіссөздер 2014 жылдың 21 қаңтарында басталды. Елші деңгейіндегі қарым-қатынастар. Швейцария Еуропалық экономикалық аймаққа қатыспайды, бірақ Еуропалық экономикалық аймаққа ұқсас екіжақты шарттар арқылы ынтымақтасады және Шенген аймағының бір бөлігі болып табылады. Түркия – Еуропалық Одаққа ресми кандидат, ол 1987 жылдың 14 сәуірінде Еуропалық Одаққа мүшелікке өтініш берді. Қосылу туралы келіссөздер 2005 жылдың 3 қазанында басталды. 2019 жылдан бастап Еуропалық Одақ пен Түркия арасындағы толық мүшелікке келіссөздер тоқтатылды. 2023 жылдың 18 шілдесінде Еуропалық Одақ Түркиямен толық мүшелік туралы келіссөздерді қайта бастамау туралы шешім қабылдады. 1991 жылдан бастап, 2018 жылдан бастап, 1992 жылдан бастап (Ватикан) Ватикан, бірегей мемлекет ретінде, Еуропалық Одақтың көптеген жобаларына қатыспайды, бірақ евроны қолданады.

The CADAP works to bolster drug policies of Central Asian states by providing assistance policy makers, industry experts, law enforcement, educators and medical staff, victims of drug abuse, the media and the general public. Country Formal relations beganNotes Albania is an EU candidate since June 2014, and has applied for membership since 2009. Majority of Albanian policy especially foreign is in line with EU, relations have been very strong and warm. Andorra co operates with the EU, and uses the euro but is not seeking membership.1991The Partnership and Cooperation Agreement (PCA) (signed in 1996 and in force since 1999) served as the legal framework for EU Armenia bilateral relations. Since 2004, Armenia and the other South Caucasus states have been part of the European Neighbourhood Policy, encouraging closer ties with the EU. Armenia and the EU were set to sign a free trade and Association Agreement in September 2013, however the agreement was called off by Armenia, prior to Armenia joining the Eurasian Union in 2014. Though, a revised Comprehensive and Enhanced Partnership Agreement (CEPA) was later finalized between Armenia and the EU in November 2017. Armenia also participates in the Eastern Partnership Program and the Euronest Parliamentary Assembly; which aims at forging closer political and economic integration with the EU. In April 2018, Armenia began implementing actions for launching visa liberalization dialogue for Armenian citizens travelling into the Schengen area. The Mission of Armenia to the European Union is located in Brussels and the Delegation of the European Union to Armenia is located in Yerevan.19911991 Belarus has strained relations with the EU as it is the only dictatorship left on the EU's borders. Bosnia and Herzegovina is a potential EU candidate that has completed an association agreement. It is one of the few countries in the western Balkans which has not yet made a formal application, however it is experiencing problems integrating its component states. It is still under partial control of the international community via the EU appointed High Representative for Bosnia and Herzegovina.1991 Iceland is part of the EU market via the European Economic Area and the Schengen Area. Although previously opposed to the idea of membership, it made an application in 2009 due to its economic collapse. From 2010 to 2013 Iceland was working on its accession, when it froze the process.1991 The European Union has the Enhanced Strategic Partnership and Cooperation Agreement with Kazakhstan, its first with a Central Asian country. The EU is also the largest foreign investor in Kazakhstan, representing over 50% of Foreign Direct Investment (FDI) in Kazakhstan. The EU Kazakhstan Cooperation Council is a ministerial level meeting. Liechtenstein is part of the EU market via the European Economic Area and the Schengen Area.1991 Monaco co operates with the EU in aspects such as the Schengen Area and uses the euro.2006 Montenegro is an official candidate for the EU, and has applied for EU membership on 15 December 2008. Accession negotiations started on 29 June 2012. Norway is part of the EU market via the European Economic Area and the Schengen Area. San Marino co operates with the EU in aspects such as the Schengen Area and uses the euro. Serbia is an official candidate for the EU, and has applied for EU membership on 22 December 2009. Accession negotiations started on 21 January 2014. Ambassador level relations. Switzerland does not participate in the EEA, but does co operate through bilateral treaties similar to the EEA and is part of the Schengen Area. Turkey is an official candidate for the EU, and has applied for EU membership on 14 April 1987. Accession negotiations started on 3 October 2005. Full membership negotiations between the EU and Turkey have been effectively suspended since 2019. On 18 July 2023, the EU decided not to restart full membership negotiations with Turkey.199120181992 (Holy See) The Vatican, as a unique state, does not participate in most EU projects but does use the euro.

Жарым-жартылай танылған мемлекеттер

2008 жылдан бастап ресми қарым-қатынастар басталды.Ескерту: 2008 жылдан бастап Косовоның шектеулі танылуы. Косово барлық Еуроодақ мүшелері тарапынан мойындалмағандықтан, Еуроодақпен ресми шарттық қарым-қатынастарды орната алмайды. Дегенмен, ол Еуроодақпен қарым-қатынасын сақтап келеді және Еуроодақ тарапынан еуропалық перспективаға ие ел ретінде мойындалған.Солтүстік Кипр Еуроодақ тарапынан мойындалмаған және Кипр мен Түркияның Еуроодаққа қатысуына қатысты маңызды дау тудырады. Еуроодақ Кипрдің бірігуіне мүкіндік беруге бейілді.

АКТБ елдері

Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттер бұрынғы көптеген отарларымен тығыз байланыста болып келеді және Рим шартынан бері Одақ пен Африка, Кариб бассейні және Тынық мұхиты (АКТ) елдері арасында АКТ-ЕО даму ынтымақтастығы нысанында қарым-қатынас орнатылған, соның ішінде бірлескен парламенттік ассамблея бар. Еуропалық Одақ гуманитарлық көмек көрсетуде де жетекші рөлде, АКТ елдеріне түсетін көмектің 20 пайызынан астамы Еуропалық Одақ бюджетінен немесе Еуропалық даму қорынан (ЕДҚ) бөлінеді. 2007 жылдың сәуір айында Комиссия АКТ елдеріне ЕО нарығына кеңірек қол жеткізуді ұсынды; тарифсіз күріш экспорты және бажсыз және квотасыз қант экспорты. Алайда, Франция және басқа елдер осы ұсынысты жеңілдетуді қалайды, сондықтан оған қарсы күресіп жатыр. 2020 жылы Котону серіктестік келісімі аяқталар екенін ескере отырып, АКТ тобы мен Еуропалық Одақ арасындағы ерекше қарым-қатынас сақталады ма деген сұрақ туындап отыр. АКТ тобы өз тобының болашағын және Еуропалық Одақпен қарым-қатынасын зерттеуге кірісті. Даму саясатын басқару жөніндегі Еуропалық орталық (ECDPM) сияқты тәуелсіз сарапшылар тобы да АКТ тобының өзінің және Еуропалық Одаққа қатысты болашағына қатысты түрлі сценарийлерді ұсынды. Еуропалық Одақтың Еуропалық көршілік саясаты (ЕҚС) Еуропа мен оның көршілерін жақындастыруға бағытталған.