Кіріспе
Университет ұйымы. Солтүстік Каролина университетінің TEACCH аутизм бағдарламасы аутизм спектрінің бұзылуы (ASD) бар барлық жастағы және дағды деңгейіндегі адамдар үшін қоғамдық қызметтер, оқу бағдарламалары мен зерттеулерді құрады және таратып, олардың және олардың отбасыларының өмір бойындағы өмір сапасын арттыруға көмектеседі.
The University of North Carolina TEACCH Autism Program creates and disseminates community based services, training programs, and research for individuals of all ages and skill levels with autism spectrum disorder (ASD), to enhance the quality of life for them and their families across the lifespan.
Шолу
Аутистік және байланысты коммуникативтік бұзылыстары бар балаларды емдеу және оқыту (TEACCH) философиясы аутизмді өмір бойы созылатын жағдай ретінде мойындайды және оны емдеуге ұмтылудың орнына, аутизмді мәдениет ретінде қарастырып, тиісті жауап беруге бағытталған. TEACCH философиясының негізгі принциптеріне аутизмнің жеке тұлғаларға тигізетін әсерін түсіну; жеке күш-қуаты, дағдылары, қызығушылықтары және қажеттіліктерін ескере отырып, бағдарламаны жобалауға көмектесу үшін бағалауды қолдану; жеке тұлғаға мүмкіндігінше дербес болуға жағдай жасау; ата-аналар мен отбасылармен бірлесіп жұмыс істеу кіреді.
Стратегиялар
Жекелендіруге баса назар аудару TEACCH-тың өте жоғары дағды деңгейіне ие адамдар мен оқу қиындықтары бар адамдар арасында ешқандай айырма жасамайтынын білдіреді. Қолданылатын стратегиялар аутизм спектріндегі барлық адамдардың кездесетін қиындықтарды шешуге және қажетті стиль мен қолдау деңгейіне бейімделуге арналған. Бұл стратегиялар аутизммен ауыратын адамдардың мінез-құлқының түсінік пен қабылдаудың бұзылуынан туындайды деген теорияларға сүйенеді. TEACCH ұсынатын стратегиялар мінез-құлыққа тікелей әсер етпейді, оның түпкі себептерін – мысалы, адамнан не күтілетінін немесе одан кейін не болатынын түсінбеуін, сондай-ақ сезімдік жетіспеушілік немесе артық стимуляцияны жоюға бағытталған. Коммуникациядағы кемшіліктерді жою арқылы адамға өзінің қажеттіліктері мен сезімдерін мінез-құлық бұзушылықтарынсыз білдіруге көмектеседі. Аутизммен ауыратын адамдардың басым бөлігі визуалды түрде жақсы қабылдайтыны ескеріле отырып, араласу стратегиялары физикалық және визуалды құрылымға, кестелерге, жұмыс жүйелеріне және тапсырмаларды ұйымдастыруға негізделген. Жекелендірілген жүйелер коммуникация, ұйымдастыру, жалпылау, түсініктер, сезімдік өңдеу, өзгерістерге бейімделу және басқалармен қарым-қатынас жасау қиындықтарын шешуге көмектеседі. Кейбір араласулар әлсіз жақтарды түзетуге бағытталған болса, TEACCH әдісі қолда бар күшті жақтар мен дамып келе жатқан дағдыларды пайдаланады.
Бес негізгі қағида
Біріншіден, оқушылардың табысын қолдау үшін құрылымды және көмекші физикалық ортаны жасау маңызды. Екіншіден, оқушының күні бойы қолжетімді және қарауына болатын физикалық кесте көрсетілуі ұсынылады. Үшіншіден, оқушының тапсырмаларын орындауда тәуелсіздігін дамытуға және ынталандыруға бағытталған күтулер мен мақсаттарды орнату қажет. Төртіншіден, тұрақты күн тәртібіне басымдық қою керек. Соңында, еске түсіру үшін визуалды сигналдарды пайдалану.
Халықаралық танылу
Әдебиеттің көп бөлігі Солтүстік Америкада пайда болған. TEACCH тәсілін қабылдау басқа елдерде баяу жүрді. 1993 жылы Джонс және авторлар (Jones et al.) Ұлыбританияда TEACCH тәсілінің қолданылуы олардың араласу зерттеуіне қосуға жеткіліксіз болғанын мәлімдеді. 2003 жылы Гэри Б. Мезибов пен Эрик Шоплер TEACCH-ті аутизммен ауыратын балаларға қолданылатын Ұлыбританиядағы ең көп таралған араласу түрі деп сипаттады. Еуропа мен АҚШ-та да бұл кең таралған араласу. TEACCH Солтүстік Каролинада конференциялар өткізеді және АҚШ-тың және Ұлыбританияның барлық аймақтарында бағдарламаларды ұйымдастырады. 2013 жылғы мета-талдау TEACCH-тің сезімдік, моторлық, тілдік, когнитивтік және психомоторлық функцияларға, коммуникация дағдыларына және күнделікті өмірдегі іс-әрекеттерге шағын немесе ешқандай әсері жоқ екенін көрсетті. Әлеуметтік және бұзық мінез-құлықта оң нәтижелер байқалды, бірақ талданған зерттеулердің әдістемелік шектеулеріне байланысты осы нәтижелерді одан әрі тексеру қажет.
Тарих
TEACCH әдісі 1964 жылы Эрик Шоплер мен Роберт Райхлер бастаған балаларға қатысты зерттеу жобасының нәтижесінде Солтүстік Каролина Университетінде әзірленген. Бұл пилоттық зерттеудің нәтижелері көрсеткендей, қатысқан балалар үлкен прогресс жасады, соның салдарынан штат қаржысы TEACCH бөлімін құруға қолдау көрсетті. 1979 жылдан бері UNC-нің TEACCH бағдарламасында профессор және зерттеуші болып жұмыс істеген Гари Б. Месибов 1992 жылдан 2010 жылға дейін бағдарлама директоры болды. Аутизм спектріндегі адамдармен жұмыс істеуде 40 жылдан астам тәжірибесі бар TEACCH әдістемесі өз тәсілін жетілдіріп, дамып келеді. Бұл аутизм спектріндегі балалар мен ересектерге білім беру, зерттеу және қызмет көрсету саласында көмек көрсетудегі "жаңашыл" бағдарлама.