Кіріспе
Мальдив аралдарының атолы Хаа Алиф атолы (ресми түрде Тиладунмати Утурубури, яғни Солтүстік Тиладунмати атолы деп аталады) – Мальдив аралдарының ең солтүстік әкімшілік бөлімі. Хаа Алиф әкімшілік бөлінісі ретінде Мальдив архипелагының ең солтүстік табиғи атолы Ихавандипполуды, сондай-ақ үлкен Тиладунмати немесе Тиладумати атолының бір бөлігін қамтиды. Тиладунмати 1958 жылдың 21 мамырында солтүстік және оңтүстік бөлімдерге бөлінді. Солтүстік бөлім Ихавандипполумен біріктіріліп, әкімшілік тұрғыдан Хаа Алиф атолы немесе Тиладумати Солтүстік деп аталатын жаңа атолл құрылды. Барлығы Хаа Алиф атолында 42 арал бар, оның 14-інде адамдар тұрады. Атоллда үш туристік курорт бар. Солтүстік Тиладунмат – Мальдив аралдарындағы халық саны және жер аумағы бойынша үшінші ең үлкен атолл. Мальдив аралдарының солтүстік ұшында орналасқандықтан, бұл атолл Шри-Ланка мен Үндістанға ең жақын. Солтүстік Тиладунмати атолында 42 арал бар, оның 16-сында адамдар тұрады. Ескерту: Хаа Алифу, Хаа Даалу, Шавиян, Нун, Раа, Баа, Каафу және т.б. – Мальдивтердегі қазіргі әкімшілік бөлімдерге тағайындалған код әріптері. Бұл әріптер осы бөлімдерді құрайтын табиғи атоллдардың нақты аттары емес. Кейбір атоллдар екі әкімшілік бөлімге бөлінген, ал басқа бөлімдер екі немесе одан да көп табиғи атоллдан тұрады. Кодты әріптер солтүстіктен оңтүстікке қарай, дивехи тілінде қолданылатын таана әліпбиінің бас әріптерімен тізімделген. Бұл кодты әріптер географиялық және мәдени тұрғыдан дәл емес. Дегенмен, олар Мальдивке келетін туристер мен шетелдіктердің арасында танымал, себебі оларды дивехи тіліндегі нақты атолл аттарынан айту оңайырақ (Ари атолы сияқты кейбір ерекшеліктерді қоспағанда).
Haa Alif Atoll officially referred as Thiladhunmathi Uthuruburi (Northern Thiladhunmathi Atoll) is the northernmost administrative division of the Maldives. As the administrative division known as Haa Alif, it includes Ihavandhippolhu, the northernmost natural atoll of the Maldive archipelago, as well as a section of the larger Thiladhunmathi or Tiladummati Atoll. Thiladhunmathi was divided into its northern and southern divisions on May 21, 1958. The north division was integrated with Ihavandhippolhu forming administratively a new atoll called Haa Alif atoll or Thiladhumathi North. In total Haa Alif atoll contains 42 islands, 14 of which are inhabited. There are three tourist resorts in the atoll. North Thiladhunmath is third largest atoll in the Maldives in terms of population and land area. The atoll being at the north tip of the Maldives is the closest to Sri Lanka and India. Northern Thiladhunmathi Atoll contains 42 islands, 16 of which are inhabited. NOTE: Haa Alifu, Haa Dhaalu, Shaviyani, Noonu, Raa, Baa, Kaafu, etc. are code letters assigned to the present administrative divisions of the Maldives. They are not the proper names of the natural atolls that make up these divisions. Some atolls are divided into two administrative divisions while other divisions are made up of two or more natural atolls. The order followed by the code letters is from North to South, beginning with the first letters of the Thaana alphabet used in Dhivehi. These code letters are not accurate from the geographical and cultural point of view. However, they have become popular among tourists and foreigners in the Maldives who find them easier to pronounce than the true atoll names in Dhivehi, (save a few exceptions, like Ari Atoll).
Тарих
Матиерада бұрын Мальдив патшалары мен олардың отбасылары бата алу үшін барған әйгілі зиярат орны (мавзолей) бар. Мұндай қабірлерге бару – суфизмнің бір қыры, және бұл дәстүр Мальдив аралдарында өте жақын уақытқа дейін сақталған. Сондықтан сол кездегі суфи мұсылмандары бұл аралды Matheerahffulhu (Құрметті (асыл) арал) деп атаған. Дәстүр бойынша Мальдив аралдарының ең солтүстік атолы Миникой (Малику) болған. Туракуну мен Миникойдан келген балықшылар жиі Малику Канду арқылы қайықтарымен өтіп, бір-бірінің аралдарына барып тұратын. Олардың арасында некелік одақтар жиі кездесетін. Қазір Миникой Үндістанның құрамына кіреді және байланысқан мүмкіндіктер өте шектеулі.