Кіріспе

1980 жылғы "Тур де Франс" – "Тур де Франс" жарысының 67-ші шығарылымы болды. Жалпы қашықтығы 22 кезеңнен асты. Жарыстың бірінші жартысында Бернард Хино пролог пен екі кезеңді жеңіп, күшті старт берді. Дегенмен, тізесіне байланысты туған мәселелер Хиноны жарыстан бас тартуға мәжбүр етті, тіпті ол көшбасшы болып тұрғанда. Жооп Зоетемелк жаңа көшбасшы болды және бұл позицияны сәтті қорғады. 1979 жылғы жағдай сияқты, Хино мен Зоетемелк басқалардан жарты сағатқа жуық алда болған болатын, 1980 жылғы жарыс та Хино бас тартқанға дейін осы екі велошабандыздың арасындағы күрес болды. Ол кезде Хино Зоетемелктен бар болғаны 21 секундқа ғана озып тұрғанда, жарыс Пиреней тауларына кіруге дайын тұрды. Зоетемелк 13-ші кезеңде сары жейде кимеді, бірақ содан кейінгі барлық кезеңдерде киді, нәтижесінде екінші орын алған Хенни Куйперден шамамен жеті минутқа басымдықпен жарысты аяқтады. Бұл оның он рет қатысқан "Тур де Франс" жарысындағы алғашқы жеңісі болды, бұрын ол бес рет екінші орынға ие болған еді. Ұпайлар бойынша ең жоғары нәтиже көрсеткен велошабандыз Руди Певенаж болды, ол аралық спринттер бойынша да жеңіске жетті. Таулар бойынша жарысты Реймонд Мартин жеңіп алды, ал жас велошабандыздер арасындағы жарысты Жохан ван дер Вельде жеңіп алды.

Жарыс туралы жалпы түсінік

Прологты Хиналь жеңіп алды, ол :05 есебімен Герри Кнетеманнан және 0:23 есебімен ең жақын жалпы сыныптаушы Хенни Куйперден озып кетті. 1А кезең – Ян Раас жеңген спринт, ал 1B кезең – алғашқы командалық уақыт сынағы, онда TI–Raleigh Renault және Peugeot-тан жеңіске жетті, бұл уақыт бонусына жеткілікті болды. 2-кезеңде Руди Певенаж, Ивон Бертин және Пьер Баццо қашып, кезең бойы алда болып, қалғандардан шамамен он минутқа жеңіске жетті. Певенаж этапты жеңіп алды, Баццо екінші орынды алды, ал Бертин үшінші орынды иеленіп, жалпы сыныпта көш бастады. 3-ші кезеңді Хенк Люббердинг жеңіп алды, ал Бертин артқа қарай құлап, едәуір уақыт жоғалтты, бұл Певенажды 4-ші кезеңдегі екінші жеке уақыт сынағына (ITT) баратын жаңа жалпы көшбасшы етті. Бернард Хино үшінші рет «Тур де Франс» жеңісіне үміттене берді және ITT-де ол қалғандардан үстемдік ету жолында екенін көрсетті. 122 саяхатшының ішінде тек алтауы ғана Хинаулттан 2:00-ге дейін жетті, ешкім чемпионнан бір минутқа дейін жақындаса алмады. Жооп Зоетемелк 1:16 есебімен екінші орынға ие болды, ал жалпы жағдайда Певенаж Баццодан шамамен бір минутқа алда қалды, ал Хинаулт алты минут ішінде айырмашылықты жапты. 5-ші кезең қатты ауа райында өтті, бірақ агрессивті Хинаулт өзін бәсекелестерден алыстатуға тырысып, Куйпермен бірге шабуылға шықты. Хинаулт кезеңді жеңіп алды, Куйпер оның тікелей артында аяқтады, басқа жалпы сыныптағы барлық саяхатшылардан екі минуттан астам уақыт алды, бірақ осы кезеңнен кейін көптеген саяхатшылар, соның ішінде Хинаулт, сіңірлердің қабынуына (тендинит) шалдықты. 6-шы кезеңге келгенде, Хинаулт жалпы сыныпта Певенажға төрт минуттан кем қалып, Куйперден 3:00-ге, Зоетемелктен 4:00-ге және Реймонд Мартин мен Хоаким Агостиньодан 5:00-ге артық басымдыққа ие болды. Кезеңді Жан Луи Готье жеңіп алды, қалғандардан толық секундқа озып кетті, жалпы сыныпта маңызды өзгерістер болған жоқ. 7А кезеңі TI–Raleigh командасының керемет көрсетілімінің бастауы болды, олар командалық уақыт сынағында (TTT) жеңіске жетті, команданың бір саяхатшысы қатарынан жеті кезеңді жеңіп алатын кезеңді бастады. Осы TTT кезінде Хинаулттың тізесіне қатысты проблемалары байқалды, өйткені ол өз жұмысын толыққанды атқара алмады, бірақ оның Renault командасы Рали, Пьежо және Ийсбуркеден кейін лайықты 4-орынды иеленді. «Panzer Group Post» деп белгілі болған команда, спорт директоры Питер Посттың арқасында, кезеңдерді жеңу және Хинаулттың кез келген шабуылдарын тоқтату үшін күшті шабуылдар жасады, Зоетемелкті алдағы тау кезеңдерінде Хинаултты жеңуге мүмкіндік беретін жағдайға келтіруге тырысты. Жоспар жұмыс істеді, өйткені 7B кезеңін Ян Раас, 8 кезеңін Берт Остербош жеңді, Раас 9 кезеңінде тағы да жеңіске жетті, ал 10 кезеңді Сес Прием жеңіп алды. 10-шы кезеңнен кейін Певенаж Баццодан 2:44 есебімен, Хинаулттан 4:20 есебімен алда болды, бірақ «The Badger» ауыр саяхатшылардың арасында көш бастады, бірақ оның Зоетемелктен артықшылығы 2:00-ге дейін, Куйперден 2:24-ке дейін қысқарды. 11-ші кезең Пиреней тауларына бару алдындағы уақыт сынағы болды және егер Хинаулт Луисон Бобе, Жак Анкетиль және Эдди Меркс сияқты үшінші рет қатарынан «Тур де Франс» жеңісіне қол жеткізе алмаса, жақсы көрсеткіштер көрсетуі керек еді. Алайда, бұл күн Зоетемелкке тиесілі болды, ол этапты жеңіп алды, оның ішінде сегіз саяхатшы 2:00-ге дейін аяқтады. Хени Куйпер 0:46 есебімен екінші орынды алды, Агостиньо үшінші орынды, Остербош төртінші орынды, ал Хинаулт 1:39 есебімен бесінші орынды иеленді. Хинаулт сары жейдеге оралды, бірақ оның Зоетемелкке артықшылығы бар болғаны 0:21 болды. Руди Певенаж үшінші орынға түсіп, Куйпер 1:31-ге артта қалды, басқа жалпы сыныптағы (GC) үміткерлердің ешқайсысы 5:00-ге дейін жақындаса алмады. Әдетте, Хинаулт уақыт сынағы бойынша жақсы болды, сондықтан Зоетемелктің кезеңдік жеңісі оған Турды жеңу мүмкіндігі бар екеніне сенімділік берді. 12-ші кезеңде Герри Кнетеманн мен Людо Питерс қашып, Пелотонды бір минуттан астам есебімен жеңіп алды, Кнетеманн финиш сызығында Питерстен озып кетті. Сол күні кешке, тау кезеңдерінің біріншісі басталар алдында, Хинаулт жарыстан шығуды шешті. Осыған дейін жалпы сыныпта екінші орында болған Зоетемелк жаңа көшбасшы болды, бірақ 1971 жылғы «Тур де Франста» Луис Оканья көшбасшы ретінде жарыстан шыққаннан кейін оны киюден бас тартқан Эдди Меркс мысалына сүйене отырып, келесі кезеңде сары жейде киюден бас тартты. Командалық жарыстардың бірінде жеңіске жетіп, таңғажайып он бір кезеңді жеңіп алды, бұл жетістік содан бері қайталанбады. Екінші командалық жарысты жеңіп алды, ал соңғы подиумдарда Йохан ван дер Вельде ең жас саяхатшы ретінде ақ жейде алды, ұпайлар бойынша жасыл жейде Певенажға берілді, таулар бойынша Реймонд Мартин жеңіске жетті, ол жалпы есепте үшінші орында тұрды, Хенни Куйпер екінші орында тұрды, ал Жооп Зоетемелк 1980 жылғы «Тур де Франстың» жалпы жеңімпазы ретінде сары жейде киді.

Допинг қолдану

Турдың басталуына аз уақыт қалғанда Дитрих Тураудың ұлттық чемпионатта допинг тестісінің нәтижесі оң болғаны жарияланды. Оның "В" үлгісі тексеріліп жатқандықтан, Турға қатысуға рұқсат берілді. "В" үлгісі теріс нәтиже көрсеткен соң, ол Турды жалғастыра алды. Соңғы жеке уақыт сынағы күні, Зоетемэльк жеңіске жететіні көріне бастағанда, тур директоры Жак Годдет "Экип" газетінде Зоетемэлькті Тур жеңісінен кейін 18-ші кезеңнен кейін анаболикалық препараттарға жасалған допинг тестілері ғана тоқтатуы мүмкін екенін жазды. Директор ретінде Годдет допингке қарсы тестілер туралы жақсы білген, көптеген журналистер оның сөздері Зоетемэльктің "А" үлгісінің оң нәтиже көрсеткенін білдіреді деп болжады. Зоетемэльк 1977 жылы допинг тестісінде оң нәтиже көрсеткен және осы күдіктерге риза болмады. Турдың бас директоры Феликс Левитан Годдеттің сөздерін таңдауы үшін кешірім сұрады. Тур аяқталғаннан кейін барлық допинг тестілерінің нәтижесі теріс болғаны хабарланды.

Салдары

"Зоетемелк тек Хинаулттың бас тартқаны үшін жеңді" деген сөздерге жауап ретінде Зоетемелк: "Турды жеңу – денсаулық пен төзімділік мәселесі емес пе? Егер Хинаулттың денсаулығы мен төзімділігі болмаса, ал менде болса, онда мен лайықты жеңімпазмын" деді. Хинаулт оған келісіп, жоқ болған шабандоздың (Хинаулттың) кінәлі екенін, оны алмастырған адамның емес, айтты. Тау кезеңдері басталар алдында өткен жеке уақыт сынағында Зоетемелк Хинаулттан басым түсіп, жалпы есепте 21 секундқа жақындады. Хинаулт жеке уақыт сынағында сирек жеңіліске ұшыраса да, Зоетемелк әлемдегі ең үздік тау шабандозы екені баршаға мәлім болды. Ал тау кезеңдері енді басталатын болғандықтан, Хинаулттың 21 секундтық көшбасшылығы сақталмауы мүмкін еді. Хинаулттың тізесіндегі проблемалар 1980 жылғы UCI жол жүру чемпионатында жеңіске жеткенге дейін шешілді.