Кіріспе

Жұқа қабықты шабдар – шабдардың бір түрі. Ол дамсонға ұқсас, жеуге жарамды жемістер береді және дамсон сияқты Prunus domestica insititia түрінің нұсқасы болып саналады. Бұл термин Ұлыбританияда кездесетін бірнеше "жабайы шабдар" түрлеріне қолданылғанмен, көбінесе шар тәрізді пішіні бар сорттарды білдіреді, олар жұмыр дамсоннан өзгеше. Көптеген дамсондардан айырмашылығы, жұқа қабықты шабдар "ақ" (яғни сары немесе жасыл) немесе "қара" (яғни көк немесе күлгін) түсті болуы мүмкін және жыл бойы алты аптаға дейін піседі. Көптеген дамсондарға қарағанда кішкентай болғанымен, жұқа қабықты шабдар, жақын туысы – шұбар шабдардан әлдеқайда ірі. Оны Корнуоллда "буллум ағашы", Уилтширде "буллисон", Суссексте "скад" және Йоркширде "жабайы дамсон" деп те атаған. Уэльс тілінде осыған ұқсас "bwlas" сөзі қолданылған. Prunus domestica-ның басқа сорттары сияқты, жұқа қабықты шабдардың да шығу тегі шұбар шабдар (Prunus spinosa) мен алмұрт шабдары (Prunus cerasifera) арасындағы будандасудан болуы мүмкін, бірақ domestica тек соңғысынан тараған деген дәлелдер де бар. Тағы бір теория бойынша, жұқа қабықты шабдар Prunus cerasifera қатысысыз, уақыт өте келе шұбар шабдардан пайда болған (немесе таңдалған). Дегенмен, Prunus insititia кейде жеке (толығымен жергілікті) түр ретінде қарастырылады. Бұрын өсірілген және Тюдор дәуірінің бағбандарына таныс болғанмен, жұқа қабықты шабдар жаңа, ірі немесе тәттірек дамсон немесе шабдар түрлерінің пайда болуына байланысты маңыздылығын жоғалтып, өсірудің шетінде қалды. Оны кейде insititia var. nigra деп жіктемелейді. Ол толық піскенше немесе жеңіл қырауға шалынғанша өте ащы болуы мүмкін; одан кейін одан "Жаңа қара жұқа қабықты шабдар" деп аталатын ірі сорт шығарылды.

Ақ қайыс

Ақ қайыс, кейде инситицияның syriaca түрі деп жіктеледі. Өте көне сорт, бұл ағаш бір кезде Кембриджшир және Эссекс округтерінде "крикси" немесе "крикс" деп белгілі болған, бұл ертедегі "крикс" көпше түрінен пайда болған, және, болжам бойынша, англо-нормандық "крик" сөзінен шыққан. 19 ғасырда Норфолк округінде консервілеуге немесе пісіруге пайдалану үшін көп мөлшерде өсірілген; кейде "Алтын қайыс" деп те аталады.

Бағушының бауры

Бұл сорттың жемісі салыстырмалы түрде ірі, дөңгелек пішінді және қазан айына дейін шөп жасыл немесе сары жасыл түске толады. Күнге қарайтын жағында шағын қызыл дақтар пайда болады. Бұл сорт бұрын Кент және Эссекс округтерінде көп кездесетін, қазір Шығыс Англиядағы ерекше жартастар мен тікенді бұталардың арасында табылуы мүмкін.

Лэнгли Булласе

Лэнгли балдағы немесе "Вейчтің қара балдағы" – ең жаңа сорт, алғаш рет 1902 жылы Беркширдегі Лэнглидегі Вейч балабақшаларында өсірілді. Ол Орлеан өрігі мен Фарли дамсонының буданы болғандықтан, кейбір дереккөздерде нағыз балдақ деп есептелмейді. Бұл сорттың ішіндегі ең ірісі, ал қараша айында пісіп жетілгенде ең тәтті болады.

Басқа сорттар

Басқа атаулар да пайда болды, бірақ олар жоғарыда аталған кең түрлердің немесе олардың нұсқаларының бірін көрсетуі мүмкін. 1779 жылы жазған Аберкромби мен Мау бұғаштың үш түрін сипаттады: "ақ", "қара" және "қызыл". Лаудон да қара, ақ және қызыл бұғаштан, сондай-ақ екі гүлді Flore pleno сортынан айтты. Хогг "Эссекс бұғашы" туралы айтты, ол барлық қасиеттерімен Шопан бұғашымен бірдей, ал "Саралық бұғаш" өте ірі, сары-жасыл жеміс береді деп мәлімдеді. "Жаңа ірі бұғаш", бәлкім, Саралық бұғашпен бірдей, кейде есілген, Шопан бұғашына ұқсас, бірақ үлкен жапырақтары бар, олардың көпшілігі бездік, өте күшті өсуге ие және аз өнімді.

Қолданылуы

Жөжелерді көбінесе тек пісіруге жарамды деп айтады. Қайнатуға және түрлі жеміс консервілерін жасауға қолданылатындықтан бөлек, бұрынғы кезде олардан жеміс шараптары дайындалған. Англияның оңтүстігінде 19 ғасырдағы егін жинау тойында жөже пісірілген торт әдеттегі орталыққа қойылатын тағамның бірі болып есептелген. Дегенмен, кейбір жөжелер жетіліп піскен кезде шикі жарамайды.