Пиелинен көлі: Финляндияның солтүстік Карелиясындағы ең үлкен көлдердің бірі. Геологиялық және гидрологиялық ерекшеліктері, судың түсі, орналасқан жері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Карелиядағы көл, Финляндия
Lake in North Karelia, Finland
Пиелинен (Pielisjärvi) – Финляндияның төртінші ең ірі көлі, оның су жиналатын алабының ауданы Финляндияның шығысы мен Ресей арасында тең бөлінген. Көлдің пайда болуы және оның су шығару арнасы мұздықтан кейінгі изостатикалық қайта көтерілуге байланысты, нәтижесінде жер беті көтерілді. Финляндия көлдеріне тәндей, көл суының түсі қараңғы, себебі су жиналатын алабындағы батқылықтардың үлесі жоғары, олар гумустық заттарды шығарады.
Pielinen (Pielisjärvi) is the fourth largest lake of Finland, with a drainage basin area of equally distributed between eastern Finland and Russia. The creation of the lake and its outlet is attributed to a post glacial isostatic rebound, which resulted in uplift of the land. As is common in Finnish lakes, the lake's color is dark, due to the high proportion of bogs present in the catchment of the drainage basin that drains humic substances.
География
Көл Финляндияның шығысындағы Солтүстік Карелия аймағында орналасқан. Оның су бетінің ауданы және жағалауының ұзындығы - , ал географиялық координаттары 62°54–63°33С және 29°07–30°14Е. Көлдің максималды ұзындығы және ені -тен өзгереді. Көлдің су жинау алабы Финляндия мен Ресей арасында тең бөлінген. Көлдің ең терең жері - , ал орташа тереңдігі - 15 м. Көлге солтүстік-батыстан Хаапаярви, Валтимоярви және Сараможоки арналары, солтүстік-шығыстан Виекинйоки және Лиексанйоки өзендері, ал батыстан шағын Джуванйоки су бассейнінен су ағып түседі. Көлде Пааласма (27,2 км2), Кинсисаари, Поросаари, Тойнсаари, Хаттусаари, Коверонсаари және Ретусаари сияқты көптеген аралдар бар. Көл Пьелис өзені арқылы оңтүстікке қарай, ірі Вуокси су жүйесінің үлкені – Саймээ көліне құяды, ол ағаш ағызуға пайдаланылады. Су деңгейінің өзгеруі -қа шектеледі, сондықтан көлде су көлігі маңызды. Көлдің су жиналатын алабы тығыз орманды, әсіресе оның тік беткейлі батыс жағалауы Коли төбесімен шектелген. -дегі нүкте су жиналатын алаптың ең биік тауы болып табылады.
The lake is located at an elevation of in the North Karelia region in eastern Finland. It has a water spread area of and a shore length of , and is bound within geographical coordinates of 62°54–63°33N and 29°07–30°14E. The maximum length is and the width varies from The lake's drainage area of is equally distributed between Finland and Russia. The maximum depth of water in the lake is with a reported mean depth of The water courses that drain into the lake are the Haapajarvi Valtimojarvi and Saramojoki from its north west direction, Viekinjoki River and Lieksanjoki River from the north east side, and flows from the small drainage basin of the Juvanjoki River into the west. The lake has many islands such the Paalasmaa (27.2 km2), Kynsisaari , Porosaari , Toinensaari , Hattusaari , Koveronsaari and Retusaari The lake drains, unregulated, southward through the Pielis River into the larger Saimaa Lake of the large Vuoksi watercourse, which is used for timber floating. The variation in water level is limited to ; water transport on the lake is thus substantial. The catchment of the lake is densely forested, particularly on its rugged western shore, which is capped by Koli hill. At , the point is the highest mountain in the catchment.
Климат
1931-1960 жылдар аралығында көл алабындағы екі ірі қала, атап айтқанда Лиэкса және Юука қалаларында климаттық деректер тіркелді. Лиэксада орташа жылдық жауын-шашын мөлшері, ал орташа ең төменгі және ең жоғары температуралар тиісінше (желтоқсан) және (шілде) айларында тіркелді. Осы кезеңде Юукадағы орташа жауын-шашын мөлшері және ең төменгі және ең жоғары температуралар тиісінше (желтоқсан) және (шілде) айларында болды. 1960-1980 жылдарға қатысты деректерге сәйкес, көл әдетте 21 қарашадан 14 мамырға дейін мұзданады.
The climatic data has been recorded at the two major towns in the lake basin, namely the Lieksa and Juuka during the period between 1931 and 1960. At Lieksa, the average annual rainfall was with mean minimum and maximum temperatures recorded as (December) and (July). During the same period, the average rainfall at Juuka was and the minimum and maximum temperatures recorded were (December) and (July) respectively. The lake freezes, on average, during the period from 21 November to 14 May, according to records from the years 1960 to 1980.
Коли ұлттық паркі
Коли ұлттық паркі аралдармен толы, олар финн ұлттық әнұранында маңызды финн символы ретінде дәріптеледі. Ол 1991 жылы, Коли төбесінің басында орналасқан Коли қонақ үйінің орналасуы туралы экологиялық топтар мен жер иелері арасындағы қатыгез пікірталасқаннан кейін Ұлттық парк деп жарияланды. Бұл парк және оның айналасындағы кеңістік, көркемдігімен финн суретшілері Пекка Халонен мен Эро Ярнефельттің көркем туындыларын жасауға шабыттандырды. Оған материктен пароммен жетуге болады. Танымал қысқы спорт курорты ретінде, бұл парк жазда жаяу жүру және қайықпен саяхаттау сияқты экстремалды спорт түрлерін ұсынады; ол жаяу жолдарының желісімен жабдықталған, олардың ұзындығы шамамен A құрайды. Қонақ үйге төменгі деңгейдегі тұрақтан да жол ашық. Төбедегі ең биік нүкте Укко Коли деп аталады, ол тағы бір шыңмен – Акка Колимен байланысты. Акка Колидің батыс жағында медитация жасауға арналған "Тыныштық ғибадатханасы" орналасқан. Мұнда тас алтарь және жартасқа орнатылған айқыш бар. Тағы бір жақын орналасқан шың Паха Коли деп аталады, ал оның оңтүстігінде Мякраваара көріктік орны орналасқан. Парк аумағында Коли ауылы орналасқан, онда ақпараттық бюро, интернет және почта бөлімі бар. Парктегі келушілер орталығы – Луонтокескус Укко (Укко Табиғат орталығы), онда парк тарихы, табиғаты және геологиясы туралы көрмелер ұйымдастырылады. Қыс мезгілінде пайдаланылатын екі шаңғы орталығы бар: Укко Коли және Лома Коли, екеуі де тоғыз көтергіш және шақырымдай тас жолға ие, олардың шақырымы жарықтандырылған. Бұл Финляндиядағы ең қолайлы шаңғы курорттарының бірі. Бұл жердегі төбелер қарағай және қайың ағаштарымен жабылған. Ұлттық паркте тоғыз қарапайым үй және кемпинг алаңдары бар. Көл жағасында марина және жүзу жағажайы да бар, онда фин биі сахнасы – хувилава орналасқан. Көлді кесіп өту үшін қайықтар да қол жетімді.
The Koli National Park is studded with islands, which are glorified in the Finnish national anthem as an important Finnish symbol. It was declared a National Park in 1991, after an intense debate between the environmentalist lobby and the owners of the land property over the location of the Hotel Koli, which stands at the top of its namesake hill. This park and its environs, which spread over a width of , has inspired Finnish artists Pekka Halonen and Eero Järnefelt to create artistic paintings with its scenic beauty. It is approachable by ferry from the mainland. As a popular winter sport resort, this park provides the adventure sports of hiking and boating during summer; it has a network of walking paths, which cover nearly A road link is also available to the hotel from the car park at the lower level. The highest point on the hill top is called the Ukko Koli, which is linked to another peak called the Akka Koli. On the western side of Akka Koli is the "Temple of Silence," which is a place for meditation. There is stone altar here and a cross mounted on the rock. Another peak close nearby is known as the Paha Koli and to its south is the scenic view point known as Mäkrävaara. The Koli Village, within the park premises, has the information office, Internet facility and a post office. The visitor centre at the park is called the Luontokeskus Ukko (Ukko Nature Centre), where exhibitions are held on the history, nature and geology of the park. Two ski centres, used during the winter, are established here; they are known as Ukko Koli and Loma Koli, both of which boast nine lifts and of cross country trails, with lighting along of the trail. It is one of the most accessible ski resorts in Finland. The hills here are covered with pine and birch trees. The national park has nine basic huts and camping grounds. There are also a marina and swimming beach on the shores of the lake, where a Finnish dancing stage called the huvilava stands. Row boats are also available for rowing across the lake.
Мұз жолы
Пиелинненде Коли және Вуонислахти ауылдары арасында көбінесе қыста мұздық жол ашылады. Бұл мұздық жол ұзын және екі ауыл арасындағы қашықтықты қысқартады. Жолдың ашылу күні жыл сайынғы климаттық жағдайларға байланысты өзгереді; ең ерте ашылған жол 2010-2011 жылғы қысында, желтоқсанның 15-і күні болды. Бұрын 1995-1996 жылғы қысында желтоқсанның 29-ы күні ең ерте ашылған еді. 2009-2010 жылғы қысында жол қаңтардың ортасына дейін ашылмады, ал 2008-2009 жылдары ақпанның ортасында ашылды. Helsingin Sanomat бұл жолдың Еуропадағы ең ұзыны болуы мүмкін екенін мәлімдеді, бірақ бұл дұрыс емес, себебі Эстониядағы Хийумаа мұздық жолы 25 км, және оны Еуропаның ең ұзын жолы деп санайды.
Pielinen hosts an ice road, during most winters, between the villages of Koli and Vuonislahti. The ice road is long and shortens the road distance between the two villages by The date of opening varies depending on the climatic conditions each year; the earliest the road ever opened was during the 2010 2011 winter, on the 15th day of December. Previously the winter of 1995 1996 had witnessed the earliest opening, on the 29th day of December. In the winter of 2009 2010, the road did not open until mid January, whilst in 2008 2009 the road opened in mid February. Helsingin Sanomat has stated that the road is probably the longest of its kind in Europe; however, this assertion is incorrect, as the Hiiumaa Ice Road in Estonia is 25 km, and is more widely believed to Europe's longest.
Халықтың қызығушылығы
1536 Пиелинен астероиды Пиелинен көлінің құрметіне аталған.
The asteroid 1536 Pielinen is named after the Pielinen Lake.