Кіріспе
Неміс ақыны және драматургі Иоганн Рист (8 наурыз 1607 – 31 тамыз 1667) – гимндерімен әйгілі болған неміс ақыны және драматургі, олар музыкалық үлгілерге шабыттандырып, ән жинақтарында сақталған.
Johann Rist (8 March 1607 – 31 August 1667) was a German poet and dramatist best known for his hymns, which inspired musical settings and have remained in hymnals.
Өмір
Рист 1607 жылдың 8 наурызында Холштейн Пиннебергтегі (қазіргі Гамбург) Оттенсенде дүниеге келді, ол сол жердің лютеран пасторы Каспар Ристің ұлы еді. Алғашқы білімін Гамбургтегі Йоханнеум Гелертенсшулесінде және Бремендегі Гимназия Иллюстреде алды; содан кейін Ринтельн университетінде теологияны оқыды. Сол жердегі Джошуа Стегманның ықпалымен гимн жазуға деген қызығушылығы оянды. Ринтельннен кейін ол Гамбург саудагерінің ұлдарына жетекшілік етіп, оларды Росток университетіне қатар алып жүрді, онда өзі еврей тілін, математиканы және медицинаны зерттеді. Росток университетінде оқыған кезінде Отыз жылдық соғыс университеттің көбін талқандады, ал Рист өзі де бірнеше апта бойы жұқпалы аурудан зардап шекті. 1633 жылы ол Холштейндегі Хайдедегі Ландшрайбер Генрих Сагердің үйінде тәрбиеші болып жұмыс істеді. Екі жылдан кейін (1635 жылы) Эльбадағы Ведель ауылының пасторы болып тағайындалды. 1633 жылы Франц Стапельдің қарындасы Элизабет Стапельге үйленді. Олардың бес баласы болды, олардың екеуі ерте қайтыс болды; Элизабет 1662 жылы қайтыс болды. 1664 жылы ол досы Филипп Хагедорнның жесірі, Баденхоп туған Анна Хагедорнға үйленді. 1667 жылдың 31 тамызында Ведельде қайтыс болды.
Драматург және ақын
Рист өзінің атын әдеби әлемге алғаш рет Хайдеде оқып жүргенде жазған "Персей" (1634 ж.) драмасымен таныстырды, ал одан кейінгі жылдары ол көптеген драмалық туындылар жазды. Олардың ішінде аллегориялық шығармалары "Дас фридевлюшенде Тейтсланд" (1647 ж.) және "Дас фридеяучзенде Тейтсланд" (1653 ж.) (H. M. Schletterer-дің 1864 жылғы жаңа редакциясы) ең қызықтысы болып саналады. Рист көп ұзамай шағын ақындар мектебінің жетекші тұлғасына айналды. Император Фердинанд III оны 1644 жылы лауреат атандырды, 1653 жылы оған ақсүйектік дәреже берді және Палатин графы атағын тағайындады. Бұл оған беделді болуға және 1660 жылы өзі құрған әдеби және поэзиялық қоғам – Эльбшваненорденге (Эльба аққуларының ордені) көптеген ақындарды тартуға мүмкіндік берді. Ол 1645 жылы "Дафнис аус Цимбриен" деген атпен Пегниц әдеби орденіне қабылданса, 1647 жылы "Der Rüstige" есімімен Fruchtbringende Gesellschaft ("Жеміс беретін қоғам") мүшесі болды.