Ақсум патшасы Оусанас: Тәж және дін тарихындағы орны
Ousanas
Аксум патшасы Оусанас (320 ж.) туралы мақала. Элла Аллада/Элла Амида есімімен де танылған, Аедесий мен Фрументийге байланысты деректер. Тарих, монеталар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оусанас (шамамен 320 ж.) – Аксум патшасы. Стюарт Мунро Хей Оусанасқа Аедесий мен Фрументийді әкелген патша болуының "өте мүмкін" екенін айтады. Эритрея және Эфиопия дәстүрлерінде бұл патшаны Элла Аллада немесе Элла Амида деп атайды. Элла Амида оның тақ аты болса керек, бірақ оның монеталарында Оусанас есімі жазылған. Егер бұл сәйкес келсе, онда христиан діні оның билігі тұсында Аксумға және айналасындағы жерлерге енген. Оусанас "бірқатар ұзақ билік еткен" және Нубияға жорықтар жасаған болуы мүмкін. Сонымен қатар, ол Узеба атты биліктен уақытша ығыстырылған болуы да мүмкін.
Ousanas (fl. 320) was a King of Axum. Stuart Munro Hay believes that it is "very likely" that Ousanas is the king to whom Aedesius and Frumentius were brought. In Eritrean and Ethiopian tradition, this king is called Ella Allada or Ella Amida. Ella Amida would then be his throne name, although Ousanas is the name that appears on his coins. If this identification is correct, then it was during his reign that Christianity was introduced to Axum and the surrounding territories. Ousanas may have had a "relatively long reign" and campaigned in Nubia. It is also possible that he was briefly ousted by Wazeba, a usurper.
Аксумит патшалық тізімдері және баламалы атаулары
Эфиопия дәстүрі Абреха мен Атсбеханы елдегі алғашқы христиан патшалары деп есептейді. Олар Оусананың ұлдары, Езана мен Сайзана ағайындыларының негізінде құрылған болуы мүмкін. Абреха мен Атсбеханың әкесі және тәждік иегерінің аты әртүрлі дереккөздерде әртүрлі айтылады. Оусанас мәтінге немесе патшалық тізімге байланысты Амеда/Элла Амеда, Тазер және/немесе Сайфа Арад деп аталады. Оусанас бірнеше патшалық тізімдерде "Амеда" немесе "Эла Амида" деген атпен кездеседі. Педро Паэз, Генри Солт және Э.А. Уоллис Бадж жазған тізімдерде "Амеда" патшасы Базеннен кейін (шамамен б.з.б. 8 – б.з. 9 жылдары) билеген тридцатый патша ретінде көрсетілген және ол 30 жыл 8 ай немесе 40 жыл 8 ай билегендігі айтылады. Карло Конти Россини жазған тізімде Абреха мен Атсбеханың алдыңғысы ретінде "Тазер" есімді тағы бір патша аталған. "Абреха ва Ацбеха" шіркеуінің "Гедле Абреха және Ацбеха" атты кітабында Тазер Абреха мен Атсбеханың әкесі, ал оның әйелі София болғандығы айтылады, сондықтан Тазердің Оусанаспен бір адам болуы мүмкін. Россинидің тізімінде патша Тазердің тақтың аты "Сайфа Аред" болған. Бұл есімді патша Паэз бен Джеймс Брюс жазған түрлі патшалық тізімдерде де кездеседі, бірақ Абреха мен Атсбеханың тікелей алдыңғысы ретінде емес.
Ethiopian tradition credits Abreha and Atsbeha with being the first Christian kings of the country. They were likely based on the brothers Ezana and Saizana, sons of Ousanas. The name of the father and regnal predecessor of Abreha and Atsbeha varies between sources. Ousanas has been known as either Ameda/Ella Ameda, Tazer and/or Sayfa Arad depending on the text or regnal list. Ousanas appears on several regnal lists under the name of "Ameda" or "Ela Amida". Lists recorded by Pedro Páez, Henry Salt and E. A. Wallis Budge place king "Ameda" as the thirtieth to reign after Bazen (c. 8 BC–9 AD E. C.) and state that he reigned for either 30 years and 8 months or 40 years and 8 months. Another king that named on regnal lists is "Tazer", who appears as the predecessor of Abreha and Atsbeha on a list recorded by Carlo Conti Rossini. According to a book titled Gedle Abreha and Asbeha from the Church of Abreha wa Atsbeha, Tazer was the father of Abreha and Atsbeha and his wife was Sofya, therefore it is likely that Tazer is the same person as Ousanas. According to Rossini's list, king Tazer's throne name was "Sayfa Ared". A king of this name is listed on different regnal lists recorded by Páez and James Bruce, but not as Abreha and Atsbeha's direct predecessor.
Ақша шығару
Оусаннаның тұсында бірнеше түрлі монеталар соғылды: бір түрі алтын, төрт түрі күміс, екі түрі мыс. Мыс монеталардың біреуін қоспағанда, қалғандары оның кейінгі әрік-құбылыстарынан патшаның басының үстіндегі дискі мен ай жартысы арқылы ерекшеленеді – бұл Күн қадірлі Шамс пен Ай қадірлі Синді білдіретін белгілер. Мунро Хей оның билігі кезінде соғылған ерекше алтын монетаны «аксумилік монета соққыштары өнердегі ең жоғары деңгейге жеткенін көрсететін дәлел» деп сипаттады. Ол Оусаннаның ізашары «бәлкім, қазіргі ақша соғылу үлгісі Аксумдағыдай болған Александриядан» тәжірибелі монета соққыштарын шақырып алған болуы мүмкін деп болжайды, және осылар Оусаннаның тұсында да келіп қосылған. Оусанна монеталары алдыңғыларына қарағанда жеңіл болды, бұл Рим императоры Константин I-нің Шығыс Рим империясына жеңіл алтын монеталарды беруімен байланысты болуы мүмкін. Сыртқы жағы: "AξωMITωNBI CIΓICENE" – "Аксумиттерден, Гисинелік адам".
Several types of coins were minted during the reign of Ousanas: one type in gold, four in silver, and two in copper. All but one of the copper issues are distinguished from his later namesake by a disc and crescent above the head of the king, symbols of the Sun goddess Shams and the Moon god Sin. Munro Hay has described the unique gold piece minted during his reign as evidence that "the Aksumite die cutters reached the zenith of their accomplishment". He speculates that Ousanas' predecessor had recruited expert die cutters "perhaps from Alexandria, where the current coinage resembled that produced at Aksum", and others followed as late as Ousanas' reign. The coins of Ousanas were lighter than those of his predecessors, likely due to Roman emperor Constantine I transferring lighter gold coins to the Eastern Roman Empire. Reverse: "AξωMITωNBI CIΓICENE" – "of the Aksumites, man of Gisene".