Кіріспе

Мальдив атолдары – "Адду атолы" географиялық атолы және оның құрамдас бөліктері

Адду атолы, сондай-ақ Сеену атолы деп те аталады, Мальдивтің ең оңтүстік атолдарының бірі. Адду атолы, Аду атолының солтүстігінде 40 км қашықтықта орналасқан Фувахмуламен бірге, Мальдивті Оңтүстік жарты шарға дейін созады. Адду атолы елдің астанасы Маледен оңтүстікке қарай 540 км қашықтықта жатыр. Әкімшілік тұрғысынан, Адду атолы – Мальдивтің төрт қаласының бірі болып табылатын Адду қаласының орналасқан жері. Адду қаласы Адду атолының тұрғын аймақтарынан, атап айтқанда Хульхудху, Медху, Марадху, Фейдху және Хитадху табиғи аралдарынан тұрады. (Адду қаласының аудандары оның құрамына кіретін табиғи аралдармен сәйкес келмейді). Адду қаласының құрамына кіретін аумақтардан басқа, Адду атолында тұрғындары бар және тұрғындары жоқ көптеген басқа да аралдар бар, соның ішінде Ган аралы, онда Ган халықаралық әуежайы орналасқан.

География

Мальдив атолдарының басқаларынан өзгеше, Аду атолында табиғи бекетке айналатын лагуна бар, ол төрт табиғи арна арқылы қолжетімді. Бұл кез келген уақытта теңіз кемелері үшін өте тыныш және қауіпсіз табиғи портының пайда болуына әкеледі және маусымдық өзгерістерге ұшырамайды. Төрт арна атолл төңірегінде былай орналасқан: Құда каналы және жақын орналасқан Маа каналы солтүстікте, Ган каналы оңтүстікте, ал кең Виллингили каналы оңтүстік-шығыста. Аралдар Индия мұхитының дауылдары мен үлкен толқындарынан рифтер қорғайды. Кокос пальмалары, ұлттық ағаш, Аду атолының аралдарында дерлік барлық жерде өсе алады. Аду атолына тән шағын көлдер, батпақты жерлер және таро егістіктері бар.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Аду атоллында HMS Haitan деп аталатын құпия Корольдік теңіз күштерінің базасы орналасқан, ондағы терең тіреу және қорғалған табиғи портының артықшылықтары пайдаланылды. Ган аралында мұнай резервуарлары мен сақтау жайлары, сондай-ақ ұшу-қону жолағы және гидросамолеттер базасы салынды. Соғыстың басындағы жылдар бойы бұл база Оскі елдеріне белгісіз болды. 1957 жылы база RAF Gan ретінде Корольдік әуе күштеріне берілді, ал 1975 жылы жабылды. Қазіргі таңда аралда Ган халықаралық әуежайы орналасқан.

Биология

Мальдив аралдарында ақ қоңыр шаңқайы ("дхондхиени") тек Аду атолында ғана кездеседі және аралдардың символы саналады. Аду атолында киттер мен дельфиндердің ерекше бай фаунасы бар. Онда түрлердің көптеген әртүрлілігі табылды. Аду атолы – 1998 жылғы жаһандық коралл ағаруына ұшырамаған Мальдив аралдарындағы жалғыз аймақ. Мальдив аралдарының оңтүстігі (Эль-Ниньо) құбылысының "тынышсыз жылы" үлкен мұхит ағындарынан сақталды. Жарқын әрі сау кораллдар гирис пен тилалардың үстіңгі бөлігінен (шамамен 1 метр тереңдіктен) басталып, рифпен бірге 3 метрдей немесе одан да тереңге дейін төмендейді.

Тіл білімі

Ауызша диалекті – Адду диалектісі, және ол Фувахмуланың «Мулаку диалектісімен» ұқсастықтарға ие болғанымен, дивехи тілінің ресми нұсқасынан шамалы өзгеше. Дәстүрлі түрде Адду диалектісі оңтүстіктегі үш түрлі атолдың білімді халқы арасында кеңінен қолданылып, олар оны өзара түсінісу тілі ретінде қабылдады. Сондай-ақ, ол Мальдив Республикасындағы ең белгілі және кең таралған жалғыз диалект деп есептелді. Бірақ, Адду тәуелсіздік жариялап, өзін Біріккен Сувадив Республикасы деп мойындағанда, ресми хат-хабарларда Адду диалектісі емес, Мале диалектісі пайдаланылды. Дегенмен, диалектілердің өзгешелігіне қарамастан, жазба түрі Мальдив аралдарының барлығында ортақ қолданыста.

Мәдениет

Көп бұрын Аду қаласын Маледегі сұлтандар тағайындаған әулеттер билеген, және мұрагерлік аналық желі бойынша жүрген болуы мүмкін; бірақ қазір бұл ерлердің әлемі. Аду тарихында жағдай уақытында өзгерген бір кезең болды, сол кезде аналық билік күшейіп, әйелдер күнкөрістің негізгі көзіне айналды. Аду атоллінде елдегі ең ерте тіркелген қоныстардың бірі орналасқан – атап айтқанда, атоллдың солтүстігіндегі Медху аралында.