Кіріспе

Атриовентрикулярлық блокада (АВ блокадасы) – жүрекшелерден (жүректің жоғарғы бөліктерінен) қарыншаларға (жүректің төменгі бөліктеріне) жүретін электрлік сигналдың бұзылуы салдарынан туындайтын жүрек блокадасының бір түрі. Әдетте, синоатриалдық түйін (SA түйіні) жүрек соғуын реттеу үшін электрлік сигнал жасайды. Бұл сигнал SA түйінінен атриовентрикулярлық түйін (АВ түйіні) арқылы қарыншаларға жетеді. АВ блокадасында бұл электрлік сигнал кешігуі немесе толығымен тоқтауы мүмкін. Сигнал толығымен тоқтаса, қарыншалар жүрек соғуын реттеу үшін өздерінің электрлік сигналын өндіреді. Қарыншалардың жасаған жүрек соғу жиілігі SA түйінінің жасаған жиілігінен әлдеқайда баяу болады. Кейбір АВ блокадалары белгілі бір адамдарда, мысалы спортшылар мен балаларда қалыпты жағдай болып саналады. Ал қалғандары патологиялық, яғни аурушаң болып келеді және себептері ишемия, инфаркт, фиброз және дәрі-дәрмектерге байланысты болуы мүмкін. TOC

Жіктеу

АВ блоктарының үш түрі немесе дәрежесі бар: 1) бірінші дәрежелі, 2) екінші дәрежелі және 3) үшінші дәрежелі, үшінші дәрежелі ең ауыр саналады. Әртүрлі АВ блоктарын ажырату үшін ЭКГ қолданылады. Дегенмен, ЭКГ арқылы АВ блоктарын анықтаудағы маңызды мәселе – жасырын қосылыс экстрасистолаларынан туындаған псевдо АВ блоктарының болу мүмкіндігі. АВ блоктарын дұрыс анықтау өте маңызды, себебі псевдо АВ блоктары бар пациенттерге қажетсіз кардиостимулятор орнату симптомдарды күшейте түсіп, қосымша асқынуларға әкелуі мүмкін.

Бірінші дәрежелі атриовентрикулярлық блокада

Бірінші дәрежелі АВ блоктау – атриум мен қарыншалар арасындағы АВ түйіні арқылы электр сигналының өтуі кешігіп, бірақ үзілмеген кезде пайда болады. ЭКГ-да бұл 200 мс-тен асатын PR аралығымен сипатталады. Бұндай жағдайда, соққылар түсіп қалмайды немесе өткірілмейді.

Мобиц I

Мобиц I АВ түйінінің прогрессивті, бірақ қайтымды блогымен сипатталады. ЭКГ-да бұл PR интервалының біртіндеп ұзаруымен көрінеді, соның салдарынан соққы жіберіліп қалады (PR интервалы соққы жіберіліп қалғанға дейін немесе өткізілмей қалғанға дейін ұзарып барады).

Үшінші дәрежелі атриовентрикулярлық блоктау

Үшінші дәрежелі АВ блокадасы – бұл жүрекшелер мен қарыншалар арасындағы сигнал толығымен бұғатталғанда, екеуінің арасында байланыс болмайтын жағдай. Жоғарғы камералардан төменгі камераларға ешқандай сигнал жетпейді. ЭКГ-да P толқындары мен QRS кешендерінің арасында байланыс болмайды, яғни P толқындары мен QRS кешендері 1:1 қатынаста емес. Үшінші дәрежелі АВ блокадасы – АВ блокадаларының ең ауыр түрі. Үшінші дәрежелі АВ блокадасы бар адамдарға шұғыл медициналық көмек қажет, соның ішінде кардиостимулятор орнату сияқты шаралар да қажет болуы мүмкін.

Этиологиясы

АВ-блоктаның көптеген себептері бар, олар адамдардағы қалыпты нұсқадан бастап жүрек шабуының салдарынан туындауы мүмкін. Бірінші дәрежелі АВ-блокта және Мобиц I екінші дәрежелі блокта көбінесе адамдардағы қалыпты, зиянсыз жағдайлар деп есептеледі және олар көбінесе ауыр жатқан негізгі аурудың нәтижесі болмайды.

Диагностика

Электрокардиограмма немесе ЭКГ, әртүрлі АВ блок түрлерін ажырату үшін қолданылады. АВ блок кезінде, жүрекшелерден қарыншаларға жүретін сигналдың үзілуі пайда болады. Бұл ЭКГ-де PR интервалындағы бұрмалауларға, сондай-ақ P толқындары мен QRS кешендері арасындағы байланыстың өзгеруіне алып келеді. Егер пациент күдікті АВ блогының белгілерін сезінсе, симптомдар пайда болған кезде ЭКГ жасау маңызды. Дәрігерлер пациенттің белгілерін және өткізу қабілетінің бұзылуын ұзақ мерзімге бақылау үшін үздіксіз ЭКГ (мысалы, Холтер мониторы немесе имплантацияланған жүрек мониторы) тағайындауы мүмкін, себебі АВ блоктары уақытша болуы мүмкін. Кейбір АВ блок түрлері жүректің құрылымдық ауруларымен байланысты болуы мүмкін болғандықтан, пациенттерге жүректің қызметін бағалау үшін эхокардиограмма жасалуы мүмкін. Клиникалық күдікке сүйене отырып, дәрігер АВ блогының қайта оралатын себептерін анықтау үшін, мысалы, гипотиреоз, ревматологиялық аурулар және инфекцияларды (мысалы, Лайм ауруы) анықтау үшін зертханалық тесттер тағайындауы мүмкін.

Менеджмент

Емдеу блокаданың ауырлығына немесе дәрежесіне, симптомдардың тұрақтылығына, сондай-ақ АВ блокасының себебіне байланысты. Бірінші дәрежелі АВ блокадасы бар науқастарда симптоматикалық брадикардия немесе гипотензия сияқты ауыр немесе өмірге қауіп төндіретін симптомдар болмайды, сондықтан емдеу қажет емес. Сол сияқты, екінші дәрежелі Мобиц I АВ блокадасы бар науқастарда өмірге қауіп төндіретін симптомдар сирек кездеседі, ал симптомсыз науқастарға емдеу қажет емес. Дегенмен, кейбір жағдайларда Мобиц I блокадасы бар науқастарда өмірге қауіп төндіретін және араласуды қажет ететін симптомдар пайда болуы мүмкін. Мұндай науқастар атропинге жақсы жауап береді, бірақ симптомдары жойылғанға дейін уақытша тері арқылы немесе вена арқылы жүрек ырғағын қалыпқа келтіру қажет болуы мүмкін. Екінші дәрежелі Мобиц II және үшінші дәрежелі жүрек блокадасы бар науқастарда симптоматикалық брадикардия және гипотензия сияқты гемодинамикалық тұрақсыздық жиі кездеседі. Сонымен қатар, Mobitz II жүрек блокадасы бар науқастарда үшінші дәрежелі жүрек блокадасы даму қаупі жоғары. Сондықтан мұндай науқастарға көбінесе тері арқылы немесе вена арқылы жүрек ырғағын қалыпқа келтіру қажет, ал көптеген науқастарға ақыр соңында тұрақты имплантацияланған кардиостимулятор қажет болады. Егер жүрек блокадасының себебі Лайм ауруы сияқты қайтымды жағдай болса, алдымен негізгі жағдайды емдеу керек. Көбінесе бұл жүрек блокадасының және оған байланысты симптомдардың жойылуына әкеледі.