Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық энтомолог (1844–1912)
British entomologist (1844–1912)
Уильям Форселл Кирби (14 қаңтар 1844 – 20 қараша 1912) – ағылшын энтомологы және фольклорші.
William Forsell Kirby (14 January 1844 – 20 November 1912) was an English entomologist and folklorist.
Өмір
Ол Лестерде дүниеге келген. Ол банкир болған Сэмюэл Кирбидің үлкен ұлы еді. Ол жеке білім алды және ерте жасында көбелектер мен молышқаларға қызығушылық танытты. Оның отбасы Брайтонға көшіп, онда ол Генри Кук, Фредерик Меррифилд және Дж. Н. Винтермен танысты. 1862 жылы ол «Еуропалық көбелектер туралы нұсқаулық» еңбегін жариялады. 1867 жылы ол Дублин Корольдік қоғамы мұражайында куратор болып жұмыс істеді және күндізгі лепидоптералардың синонимдік каталогын шығарды (1871; 1877 жылғы қосымшасы). 1879 жылы Фредерик Смит қайтыс болғаннан кейін Кирби Британ мұражайының (Табиғи тарих) қызметкерлеріне көмекші болып орналасты. Ол бірнеше каталогтар, сондай-ақ «Rhopalocera Exotica» (1887–1897) және «Энтомологияның негізгі оқулығын» жариялады. Ол ортоптероидты жәндіктер туралы да маңызды жұмыстар жасады, оның ішінде барлық белгілі түрлердің үш томдық каталогы (1904, 1906, 1910) бар. 1909 жылы ол зейнетке шықты. Кирбидің қызығушылықтары өте кең болды, ол көптеген тілдерді білді және Финляндияның ұлттық эпосын – «Калеваланы» фин тілінен ағылшыл тіліне толық аударды. Кирбидің «Калевала» өлеңдерінің үлгісін мұқият сақтаған аудармасы, Дж. Р. Р. Толкиннің шығармаларына зор әсер етті, ол оны жасөспірім шағында алғаш рет оқыған. Кирби сонымен қатар сэр Ричард Бертонның «Мың бір түнгі ертегілер» аудармасына көптеген түсіндірмелер енгізді.
He was born in Leicester. He was the eldest son of Samuel Kirby, who was a banker. He was educated privately, and became interested in butterflies and moths at an early age. The family moved to Brighton, where he became acquainted with Henry Cooke, Frederick Merrifield and J. N. Winter. He published the Manual of European Butterflies in 1862. In 1867 he became a curator in the Museum of the Royal Dublin Society, and produced a Synonymic Catalogue of Diurnal Lepidoptera (1871; Supplement 1877). In 1879 Kirby joined the staff of the British Museum (Natural History) as an assistant, after the death of Frederick Smith. He published a number of catalogues, as well as Rhopalocera Exotica (1887–1897) and an Elementary Text book of Entomology. He also did important work on orthopteroid insects including a three volume Catalogue of all known species (1904, 1906, 1910). He retired in 1909. Kirby had a wide range of interests, knew many languages and fully translated Finland's national epic, the Kalevala, from Finnish into English. Kirby's translation, which carefully reproduces the Kalevala meter, was a major influence on the writings of J. R. R. Tolkien, who first read it in his teens. Kirby also provided many footnotes to Sir Richard Burton's translation of the Arabian Nights.
Эволюция
Кирби теистік эволюцияны қолдаған. Ол өзінің "Эволюция және табиғи теология" кітабында эволюция мен теизмнің арақатысты екенін айтты. Ол жаратылысшылдықтың ғылыми тұрғыдан негізсіз екенін көрсетіп, оның аргументтерін жоққа шығарды. Ол табиғатты "өзін-өзі реттейтін құрылымды машина" деп қарастырды.
Kirby was an advocate of theistic evolution. In his book Evolution and Natural Theology, he argued that evolution and theism are compatible. He noted that creationism was scientifically untenable and refuted its arguments. He viewed nature as a "vast self adjusting machine".