Белгілері мен симптомдары
Көптеген әйелдер қыннан ағып шығатын, ауыртпайтын сұйықтықты сезінеді. Олар айқын "шашырауды" немесе жатырдың тұрақты жиырылуы болмаған кезде аз мөлшерде сулы сұйықтықтың үздіксіз ағынын байқауы мүмкін.
Тәуекел факторлары
Жұқақ қабықтың мерзімінен бұрын жарылуының (PROM) себебі нақты анықталмаған, бірақ оның пайда болу мүмкіндігін арттыратын қауіп факторлары бар. Алайда, көп жағдайда ешқандай қауіп факторлары анықталмайды. Инфекциялар: зәр жолының инфекциясы, жыныстық жолмен берілетін аурулар, төменгі жыныс жолдарының инфекциялары (мысалы, бактериялық вагиноз). Жасуша өлімі: жасушалар бағдарламаланған өлімге ұшырағанда, олар жоғары концентрацияда биохимиялық маркерлерді бөліп шығарады. Коллагеннің дұрыс құрастырылмауы: коллаген – ұрықтың қабығына, сондай-ақ тері сияқты адам денесінің басқа бөліктеріне де күш беретін молекула. Жұқақ қабықтың мерзімінен бұрын жарылуы (PPROM) жағдайында, оның созылу беріктігін арттыру үшін коллагенді байланыстырып, өзара байланыстыратын ақуыздар өзгеріске ұшырайды. Коллагеннің ыдырауы: коллаген матрицалық металлопротеиназалар (ММП) деп аталатын ферменттермен ыдырайды, олар PPROM амниотикалық сұйықтықта жоғары деңгейде табылады. Бұл ыдырау нәтижесінде простагландин өндіріледі, ол жатырдың жирылуын және жатыр мойнының пісіп жетілуін күшейтеді. ММП матрицалық металлопротеиназалардың тіндік ингибиторлары (ТИМП) арқылы тежеледі, олар PPROM амниотикалық сұйықтықта төменгі деңгейде кездеседі.
Cell death: when cells undergo programmed cell death, they release biochemical markers that are detected in higher concentrations in cases of PPROM. Poor assembly of collagen: collagen is a molecule that gives fetal membranes, as well as other parts of the human body such as the skin, their strength. In cases of PPROM, proteins that bind and cross link collagen to increase its tensile strength are altered. Breakdown of collagen: collagen is broken down by enzymes called matrix metalloproteinases (MMPs), which are found at higher levels in PPROM amniotic fluid. This breakdown results in prostaglandin production which stimulates uterine contractions and cervical ripening. MMPs are inhibited by tissue inhibitors of matrix metalloproteinases (TIMPs) which are found at lower levels in PPROM amniotic fluid.
Генетика
Көптеген гендер қабыну және коллаген өндірісіне қатысады, сондықтан мұраға берілген гендер адамды мерзімінен бұрынғы жарылу синдромына (PROM) дағдыландыруы мүмкін. Ұзақ PROM: мембрананың жарылуы мен босанудың басталуы арасында 18 сағаттан астам уақыт өткен жағдай. Мерзімінен бұрынғы жарылу синдромы (PPROM): жүктіліктің 37 аптасына дейін болатын мембрананың жарылуы. Екінші триместрдегі PPROM немесе тірі қалуға қабілетсіз PPROM: жүктіліктің 24 аптасына дейін болатын мембрананың жарылуы. Осы мерзімге дейін ұрық ананың жатырынан тыс жерде тірі қала алмайды.
Қосымша сынақтар
Төмендегі тесттерді тек жоғарыда аталған стандартты тесттерден кейін диагноз әлі де нақты болмаса ғана қолдану керек. Ультрадыбыс: Ультрадыбыс жатырдағы, ұрықты қоршап тұрған сұйықтықтың мөлшерін өлшей алады. Егер сұйықтық деңгейі төмен болса, ерте су бұзу (PROM) болу ықтималдығы артады.
34- 37 апта
Жүктіліктің 34-37 аптасында шала туу қаупі, уақытынан бұрын су бұзылу (PROM) қаупімен салыстырылуы керек. Бұрын, босандыруды баланың мерзімі келгендей жүргізу ұсынылатын.
Ұсынылған
Инфекцияны бақылау: Инфекция белгілеріне ананың қызуы, ұрықтың тахикардиясы (ұрықтың жүрек соғуының минутына 160-тан жоғары болуы) немесе ананың тахикардиясы (минутына 100-ден жоғары болуы) жатады. Бұл жағдайда ақ қан клеткаларының (АҚ) саны көмектеспейді, себебі жүктіліктің соңғы кезеңдерінде АҚ саны қалыпты түрде жоғары болады. Американдық акушерлер мен гинекологтар конгресі (ACOG) 34 аптадан бұрын күту тактикасы қолданылса, жеті күнге ішке тамшылатып ампициллин мен эритромицин, содан кейін ауызбен амоксициллин мен эритромицин қабылдауды ұсынады. Үйде күтім: Әдетте, PPROM-ға шалдыққан әйелдер ауруханада емделеді, бірақ кейде күту тактикасы қолданылса, үйге баруды қалайды. PPROM-нан кейін босану көбінесе тез басталады, ал инфекция, кіндік бауының қысылуы және басқа да ұрықтың жағдайлары кенеттен туындауы мүмкін. Сондықтан, 24 аптадан кейін PPROM болған жағдайда әйелдерге ауруханада болу ұсынылады. Жыртылған мембраналарды жабу: PROM және PPROM-мен байланысты басты қауіп – инфекция. Жыртылған мембраналарды жабу арқылы инфекцияның азаюы және аналық жатырдағы амниотикалық сұйықтықтың қайта жиналуына көмектесу арқылы ұрықты қорғауға, сондай-ақ өкпе дамуын жалғастыруға үміттеніледі. Көбінесе қолданылатын әдістерге жыртылған мембрананың үстіне тампон қою және организмнің иммундық жүйесін жыртықты жазуға ынталандыру үшін ауызға қабылданатын аутоиммундық стимуляторларды қолдану жатады. Қазіргі уақытта осы немесе басқа да мембрананы қайта жабу әдістерінің аналық немесе жаңа туған нәрестенің жағдайын жақсартатынына қатысты жете зерттеулер жүргізілмеген.
24 аптадан бұрын
24 аптаға дейін ұрық анадан тыс өмір сүре алмайды, яғни анадан бөлек тіршілік ете алмайды. Ондай жағдайда, үйде бақылауда болу немесе еңбекке демалыс беру (индукция) жасалады. Ұрық өмір сүруге қабілеттілікке (24 апта) жеткенше жүктілік кезінде кортикостероидтар, антибиотиктер, магний сульфаты және токолитикалық препараттар қолданылмайды. PROM (ерте су бұзу) жатырға инфекция тудыратын микроорганизмдердің енуіне мүмкіндік жасайды және ана мен балаға инфекция қаупін тудырады. Баланың айналасындағы амнион суының төмен деңгейі де көбелек бауырының қысылу қаупін арттырады және жүктіліктің алғашқы кезеңдерінде баланың өкпесі мен денесінің қалыптасуына бөгет жасайды. PROM жүктіліктің 24-34 апталары аралығында болатын ұрықтардың өліміне себеп болатын жағдайлардың 20% құрайды.
Жүктіліктің дамуы (24 аптадан бұрын)
24 аптаға дейін ұрықтың мүшелері дамуда болады, ал амниотикалық сұйықтық ұрықты инфекциядан, физикалық әсерлерден қорғауға және көпіршектің қысылуына жол бермеуге маңызды. Сонымен қатар, ол ұрықтың өкпе, кеуде және сүйектердің дамуы үшін қажетті қозғалыс пен тыныс алуын қамтамасыз етеді. Емделу мерзімінің ортасында немесе 24 аптадан бұрын болатын амниотикалық сұйықтықтың жеткіліксіз деңгейі (PPROM) ұрық деформациясына (мысалы, Potter синдромына ұқсас бет пішіні), аяқ-қолдың қырысуына, өкпе гипоплазиясына (жетілмеген өкпелерге), инфекцияға (әсіресе анада В тобы стрептококк немесе бактериялық вагиноз болған жағдайда), көпіршектің түсіп кетуіне немесе қысылуына, сондай-ақ плацентаның ерте бөлінуіне әкелуі мүмкін.
Екінші триместрдегі амниоцентезден кейінгі PROM
Көптеген жағдайларда ПАЖ (ерте су бұзу) өздігінен пайда болады, бірақ жүктілік кезінде генетикалық ауруларды анықтау үшін екінші триместрде амниоцентез жасаған әйелдерде ПАЖ пайда болу қаупі 1% құрайды. Дегенмен, амниоцентезден туындаған ПАЖ-дың барлық жағдайларын қамтитын зерттеулер белгілі емес. Осы жағдайда, жатыр қабығының өздігінен жазылуы және амниотик сұйықтықтың қалыпты деңгейге оралу мүмкіндігі, өздігінен болатын ПАЖ-ға қарағанда әлдеқайда жоғары. Өздігінен болатын ПАЖ-мен салыстырғанда, бір ай ішінде әйелдердің шамамен 70%-ында амниотик сұйықтық деңгейі қалыпқа келеді, ал нәрестелердің шамамен 90%-ы тірі қалады.
Эпидемиология
Мерзімі толық жүктіліктердің (37 аптадан астам) шамамен 8%-ы PROM-мен асқынады, олардың 20%-ы ұзаққа созылған PROM-ға әкеледі. Барлық мерзімінен бұрын туған балалардың шамамен 30%-ы (37 аптадан бұрын) PPROM-мен асқынады, ал өміршеңдікке жетпеген кездегі мембрананың жарылуы (24 аптадан бұрын) барлық жүктіліктердің 1%-дан кемінде болады. Мерзімінен бұрын туған балалардың саны мерзімі толық туған балаларға қарағанда әлдеқайда аз болғандықтан, PPROM жағдайларының саны барлық PROM жағдайларының шамамен 5%-ын құрайды.