Кіріспе

1992 жылы сәуір-маусым айларында Ауғанстан президенті міндетін атқарушы Сибғатулла Моджадди (;; 1926 жылдың 27 қыркүйегі – 2019 жылдың 11 ақпаны) – 1992 жылдың сәуірінде Мұхаммед Нәжібулла үкіметі құлағаннан кейін Ауғанстанның саясаткер және президент міндетін атқарушы болып қызмет еткен. Ол 1979 жылы кеңестік режимге қарсы қарулы қарсылық шақырушы алғашқы көшбасшы болды және сол кезде Ауғанстан Ұлттық Азаттық фронтын құрды; кейіннен ауған муджахидтері арасында беделді тұлғаға айналды. Ол 2003 жылы Ауғанстанның жаңа Конституциясын бекіткен лоя джирга төрағасы болды. 2005 жылы ол Ауғанстан Ұлттық Ассамблеясының Жоғарғы палатасы – Мешрано Джирга төрағасы болып тағайындалды және 2011 жылы қайтадан мүше болып тағайындалды. Ол сондай-ақ Ауғанстанның Жоғарғы Бейбітшілік Кеңесінде қызмет етті. Моджадди орташа жолғы мұсылман көшбасшысы деп есептеледі.

Алғашқы жылдар

Моджадди 1926 жылдың 27 қыркүйегінде Ауғанстанның Кабул қаласында дүниеге келген. Оның әулеті, Моджаддилер, Кабулдан шыққан, 16 ғасырдағы көрнекті ислам ғалымы және Нақшбанди суфисі Муджаддид Ахмад Сирхиндиден тегін шығарған белгілі паштун әулеті. Моджадди Мысырдың Каир қаласындағы әл-Азхар университетінде ислам құқығы мен құқықтануды оқыды. 1952 жылы ол Ауғанстанға оралып, жоғары мектептерде және Кабул университетінде оқытумен айналысты, онда ол Ауғанстанның саяси тәуелсіздігін жақтаушы ретінде танылды. Бостандыққа шыққаннан кейін, Ауғанстандағы кеңестік ықпалға қатысты ашық пікірлері үшін елден қуылды. Саяси аренаға кірмес бұрын, ол Дания және Пәкістан сияқты бірнеше елде эмиграцияда болды. Пешаварда эмиграцияда жүргенде Моджадди "Жебхэ Нежатэ Милли" (Ұлттық құтқару фронты) ұйымын құрды. Моджаддидің көзқарасы ислам республикасы, мүмкін монархияны қайта орнату болды. Ол ислами фундаментализмге қарсы болды және Батысқа жылы сезімдермен қарады. 1988 жылы ол Пешаварда орналасқан Ауғанстанның Уақытша үкіметінің басшысы болып сайланды.

Төрағалық (1992)

1992 жылғы сәуірде ол кеңестік Ауғанстаннан кейінгі үкімет құру үшін құрылған Исламдық Джихад Кеңесінің төрағасы болып сайланды. Бұл лауазым үш айға созылды, алайда кейбір дереккөздер оның билікте екі ай ғана болғанын мәлімдейді. 1992 жылғы мамырда Бурхануддин Раббани жаңа басшылық кеңесін құрды, ол Моджаддидің басшылығын күйретіп, оның отставкаға келуіне және билікті жаңа кеңеске беруіне әкеп соқты. Amnesty International мәлімдемесіне сәйкес, Моджадди мен жирка басшылығы жиналыста сөз бостандығын шектеді, оның ішінде жеткілікті қол қою жиналған болатын "Ауғанстан Ислам Республикасы" атауын "Ауғанстан Республикасы" деп өзгерту жөніндегі дауыс беруді бастаудан бас тартты, сондай-ақ оған қол қойған делегаттарды "кәпiрлер" және "діннен тайғандар" деп атады. 2015 жылғы 26 тамызда Моджадди Джихад және Ұлттық Саяси Партиялар Кеңесі деген жаңа саяси коалицияны құрды.

2006 жылғы адам өлтіруге әрекеті

2006 жылы 12 наурызда екі қамықор Кабулда Моджаддиге шабуыл жасады, ол жоғарғы палатаның мүшесі және бұрынғы талибан мүшелерін араластыру мақсатындағы келісім комитетінің төрағасы болған. Ол көшемен келе жатқанда, оның көлігінің жанында толтырылған жарылғыш заттармен жабдықталған көлік жарылды. Төрт жаяу адам қаза тауып, Моджадди жеңіл жарақат алды, беті мен қолы күйді. Кейіннен ол 2016 жылдың 15 ақпанында Ауғанстаннан кеңестік әскерлердің шығарылғанының 27 жылдығына арналған салтанатқа қатысқандығы хабарланды. 2019 жылдың 12 ақпанында Моджадди қайтыс болды деген хабар тарады.