Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1777–1884 жылдар аралығында Батыс Борнеодағы Цинь империясына бағынышты мемлекет.
1777–1884 Qing tributary state in western Borneo
Ланфан Республикасы (Pha̍k fa sṳ: Làn fông Khiung fò koet), сондай-ақ Ланфан компаниясы ретінде де белгілі, Батыс Борнеодағы конгси федерациясы болды. Ол 1777 жылы Хакка тайпасының өкілі Лоу Лан Пак құрған, бірақ 1884 жылы голландтар басып алғаннан кейін таратылды.
The Lanfang Republic (, Pha̍k fa sṳ: Làn fông Khiung fò koet), also known as Lanfang Company , was a kongsi federation in Western Borneo. It was established by a Hakka Chinese named lt=Low Lan Pak in 1777 until it was ended by Dutch occupation in 1884.
Қытайлықтардың келуі
Батыс Борнеоның сұлтандары, Самба, Сукадана және Ландак сияқтылары, 18-ғасырда алтын немесе қалайы кен орындарында жұмыс істеу үшін қытай жұмысшыларын импорттады. Көптеген тау-кен компаниялары белгілі бір саяси тәуелсіздікке ие болды, бірақ Ланфанг компаниясының соңғы капитанының күйеу баласы Яп Сионг Йон жазған және 1885 жылы голланд тіліне аударылған тарихының арқасында ең танымал болды. Сондай-ақ, голланд синологы Дж. Дж. М. де Гроот Ланфангтың тарихын компанияның соңғы президенті Лю Ашэннің көмегімен жазды. Батыс Калимантандағы басқа қытай тау-кен ұйымдарының ешқайсысы жазба қалдырмады, ал қалғандарының жазбаларын голланд синологтары құжаттады.
The sultans of Western Borneo, including Sambas, Sukadana, and Landak all imported Chinese laborers in the 18th century to work in gold or tin mines. A number of mining companies enjoyed some political autonomy, but Lanfang is the best known thanks to a history written by Yap Siong yoen, the son in law of the last kapitan of the Lanfang Company, which was translated into Dutch in 1885, and J. J. M. de Groot, a Dutch Sinologist who recorded Lanfang's history with the help of its last President, Liu Asheng. None of the other Chinese mining organization in western Kalimantan left written accounts; the records of the others were documented by Dutch sinologists.
Төменгі Лан Пактың билігі
Ланфанг конгсидің негізін қалаушы – Гуандун провинциясының Мейчжоу қаласынан шыққан Лоу Фонг Пак (羅芳伯). Қытайлық қоныс аударушылар Борнео аралында ұзақ жылдар бойы тұрып келеді, олардың көпшілігі сауда және кен өндірісімен айналысқан. Олар өз компанияларын құрды, соның ішінде Лоу басқарған Оңтүстік компаниясы да бар еді. Лоу 1777 жылы Ланфанг компаниясын құрды (орталығы Мандорда), ол аймақтағы жетекші үкімет ретінде тез арада көзге түсті. Соңынан қоныс аударушылар Лоуды алғашқы басшылары етіп сайлады. Лоу басшылыққа келген кезде, батыс колонизаторларымен қоршалған жерде олар ұзаққа шыдамайтынын түсінді. Қорғау іздеу үшін Лоу Ланфан Республикасын Цин империясынан пана сұрау үшін компания ретінде мойындауға талап қойды. Алайда, Цяньлун императоры Лоудың Цин империясының қарауындағы мемлекет болу туралы ұсынысын қабылдамады, бірақ сауда келісіміне келісті. Лоу Цяньлуннан ресми жауап алғаннан кейін, оны Цин империясына адалдық танытудың дәлелі ретінде көрсетті. Бұл әрекет голландтарды қорқытып, Ланфан Республикасына қарсы жауынгерлік әрекеттерін уақытша тоқтатуға мәжбүр етті. Лоу Ланфан Республикасының болашағын қамтамасыз еткеннен кейін, көптеген демократиялық принциптерді енгізді, соның ішінде мемлекеттік мәселелердің барлығы республика азаматтарымен кеңесілгеннен кейін шешілуі керек деген идеяны да қамтыды. Республикада тұрақты армия болмады, бірақ әскери қызметке негізделген ұлттық жасақты басқаратын қорғаныс министрлігі болды. Бейбіт уақытта халық көбінесе егіншілікпен, өндіріспен, саудамен және кен өндірісімен айналысты. Ланфангтың әкімшілік бөліністері үш деңгейден (провинция, префектура және округ) тұрды, және халық барлық деңгейдегі басшыларды сайлады. Ланфанг Понтианак сұлтандығының сұлтан Абдурахманымен одақтас болды. Лоу 1795 жылы қайтыс болғанға дейін мемлекет басшысы қызметін атқарды. Соңынан Ланфанг мүшелері Цзян Убоны (江戊伯) келесі президенттікке сайлады. Ланфанг азаматтары ауыл шаруашылығы техникаларын жақсартуға, кен өндірісін кеңейтуге, мәдени білім беруді дамытуға және әскери оқуды ұйымдастыруға көмектескен он екі басшыны сайлады.
The founding father of the Lanfang Kongsi was Low Fong Pak (羅芳伯), who hailed from Meizhou in Guangdong Province. Chinese settlers have long lived on Borneo, with most engaging in trading and mining. They formed their own companies, among which was the Southern Company headed by Low. Low established the Lanfang Company in 1777 (with its capital in Mandor), and it quickly emerged as the leading government in the region. The settlers subsequently elected Low as their inaugural leader. At the beginning of the Low's leadership, he knew they wouldn't survive long on a land surrounded by Western colonizers. To seek protection, Low insisted on claiming Lanfang Republic as a company to seek asylum from the Qing empire. Unfortunately, the Qianlong Emperor didn't accept Low's proposal of becoming the Qing Empire's tributary state but accepted the trade agreement. After Low received the official response from Qianlong, he promptly showcased it as evidence of loyalty to the Qing Empire. This action effectively intimidated the Dutch, forcing them to cease their hostile activities against the Lanfang Republic temporarily. After Low secured the Lanfang Republic's future, he implemented many democratic principles, including the idea that all matters of state must involve the consultation of the republic's citizenry. The Republic did not have a standing military, but had a defense ministry that administered a national militia based on conscription. During peacetime, the populace mostly engaged in farming, production, trading, and mining. Lanfang's administrative divisions included three tiers (province, prefecture, and county) with the people electing leaders for all levels. Lanfang was allied with Sultan Abdurrahman of the Pontianak Sultanate. Low served as head of state until his death in 1795. Afterwards, Lanfang members elected Jiang Wubo (江戊伯) as their next president. Lanfang citizens elected a total of twelve leaders, who helped improve agricultural techniques, expand mine production, develop cultural education, and organize military training.