Кіріспе

Бациллярлы дизентерия дизентерияның бір түрі және шигеллездің ауыр түрі болып табылады. Ол Enterobacteriaceae туысына жататын бактериялар түрлеріне қатысты. Әдетте бұл термин Шигелла инфекциясына ғана қолданылады. Шигеллезді шигелла бактериясының бірнеше түрінің бірі тудырады. Бациллярлы дизентериямен байланысты үш түр: Shigella sonnei, Shigella flexneri және Shigella dysenteriae. Қытайда жүргізілген зерттеу Shigella flexneri 2a ең көп таралған серотип екенін көрсетті. Salmonella enterica (serovar Typhimurium) туғызатын сальмонеллез де бациллярлы дизентерияның себебі ретінде сипатталған, бірақ бұл анықтама аз таралған. Кейде бұл себепке қарағанда, бациллярлы дизентерияның айқын дифференциалдық диагнозы ретінде тізімделеді. Бактериялық дизентерияны басқа бактериялық инфекциялардың салдарынан болатын диареямен шатастыруға болмайды. Бациллярлы дизентерияның бір белгісі - нәжістегі қан, бұл патогеннің шырышты қабыққа басып кіруінің нәтижесі.

Патогенез

Аурудың таралуы фекальды-ауыз арқылы жүреді және ауруды тудыратын микроорганизмдердің саны аз (10 жұтылған микроорганизм еріктілердің 10% -ында ауруды тудырады, ал 500 микроорганизм еріктілердің 50% -ында ауруды тудырады). Шигелла бактериялары ішек шырышты қабық жасушаларына енеді, бірақ әдетте ламина-пропиадан тыс жерлерге жетпейді. Дизентерия бактериялар эпителийлі клетка фаголизосомасынан қашып шығып, цитоплазмада көбейіп, қожалық клеткаларын жойғанда пайда болады. Шига токсині қан кетулі көкше ішегін және гемолитикалық уремиялық синдромын жоғарғы ішектің микроқан тамырларындағы эндотелий жасушаларын және гломерульді зақымдап, тиісінше, тудырады. Сонымен қатар, S. flexneri инфекциясына байланысты созылмалы артрит, реактивті артрит деп аталады, бактериялық антигеннің әсерінен болуы мүмкін; бұл синдромның пайда болуы HLA B27 генотипімен тығыз байланысты, бірақ бұл реакцияның иммунологиялық негізі түсініксіз.

Диагностика

Үлгі: Жаңа шығарылған нәжіс жиналады. Өсімдіктер: Үлгі MacConkey agar, DCA, XLD agar сияқты селективті ортада егіледі. Селенит F шұжығы ((0,4%) - кеміруші заттардың тез өсуіне мүмкіндік беретін байыту ортасы ретінде қолданылады, сонымен бірге 6 - 8 сағат бойы Е. coli сияқты қалыпты флораның өсуін тежейді. Субкультура селенит F шұбырынан жасалған қатты ортада жүргізіледі. Барлық қатты орталар 24 сағат бойы 37 градуста инкубацияланады. Мәдени сипаттамалары: MacConkey агарда түсті емес (NLF) колониялар пайда болады, олар граммдық бояумен, аспалы тамшы дайындаумен және биохимиялық реакциялармен расталады.

Емдеу

Дизентерия бастапқыда оральды регидратациялық терапия арқылы сұйықтық қабылдауды ұстап тұру арқылы басқарылады. Егер бұл емді құсу немесе диареяның көп болуына байланысты жеткілікті түрде жалғастыру мүмкін болмаса, онда суды ішектен қайта құю үшін ауруханаға жатқызу қажет болуы мүмкін. Микробиологиялық микроскопия мен мәдениет зерттеулері нақты инфекцияны анықтағанға дейін антимикробтық терапияны қолданбау керек. Зертханалық қызмет болмаған жағдайда, препараттарды біріктіру қажет болуы мүмкін, соның ішінде паразитті жою үшін амебицидті препарат және кез келген бактериялық инфекцияны емдеу үшін антибиотикті қолдану қажет. Қанды диареясы бар кез келген адам дереу медициналық көмекке мұқтаж. Емдеу көбінесе сусыздануды болдырмау үшін тұз бен көмірсулар араластырылған сумен оралды суландыру ерітіндісімен басталады. (Жедел жәрдем қызметі жиі таза сумен араластырып, сусыз қалған балалардың денесіне құрғақ аурудан ауырған суды құюға болатын қымбат емес қант пен минералды тұздар құйылған пакеттерді таратады.) Егер шигелла күдікті болса және ол тым ауыр болмаса, дәрігер оның өтуіне рұқсат беруді ұсына алады, әдетте бір аптадан аз. Пациентке диареядан жоғалған сұйықтықты толтыруды кеңес береді. Егер инфекция ауыр болса, дәрігер ципрофлоксацин немесе ТМП SMX (Бактрим) сияқты антибиотиктерді тағайындайды. Өкінішке қарай, шигелланың көптеген түрлері антибиотиктерге төзімді болып келеді, ал дамушы елдерде тиімді дәрі-дәрмектер жиі жетіспейді. Қажет болса, дәрігер антибиотиктерді өлім қаупі жоғары адамдарға, соның ішінде кішкентай балаларға, 50 жастан асқандарға және сусызданудан немесе дұрыс тамақтанудан зардап шегушілерге ғана береді. Ешқандай вакцина жоқ. Шигелла вакцинасының дамуының әртүрлі кезеңдерінде бірнеше кандидаттар бар, олар эндемиялық елдерде дизентерияның, сондай-ақ саяхатшының диареясы бар саяхатшылардың санын азайта алады.

Тарих

Шигеллезді туғызатын бактерия 1897 жылы оны ашқан жапон зерттеушісі Киёши Шиганың есімімен аталған.