Кіріспе
Филиппин үкіметінің басшысы 1978 жылдан 1986 жылға дейін Филиппин премьер-министрі - Филиппин үкіметінің басшысы (филиппин президенті мемлекет басшысы болған кезде) 1978 жылдан 1986 жылғы Халық билігі революциясына дейін Филиппиннің ресми атауы. Әскери тәртіп және төртінші республика кезінде премьер-министр Филиппиннің қарулы күштерінің басшысы болды. Бұл лауазымның шектеулі нұсқасы, ресми түрде Үкімет Кеңесінің президенті деп аталады, 1899 жылы Бірінші Филиппин Республикасы кезінде уақытша болды. Сальвадор Лорел Филиппиннің соңғы премьер-министрі болды, кейін 1986 жылдан 1992 жылға дейін Филиппиннің вице-президенті болды.
The prime minister of the Philippines was the official designation of the head of the government (whereas the president of the Philippines was the head of state) of the Philippines from 1978 until the People Power Revolution in 1986. During martial law and the fourth republic, the prime minister served as the head the Armed Forces of the Philippines. A limited version of this office, officially known as the President of the Council of Government, existed temporarily in 1899 during the First Philippine Republic. Salvador Laurel served as the last prime minister of the Philippines and later served as the vice president of the Philippines from 1986 to 1992.
Бірінші жаратылыс (1899)
1899 жылғы Филиппин Конституциясы Кеңес Төрағасы (лангес) және жеті хатшыдан тұратын Үкіметтің Кеңесі (лангес) кеңсесін құрды. Эмилио Агиналдо бастаған революциялық үкіметтің президенті өзінің кеңесшісі Аполинарьо Мабиниді 1899 жылы 2 қаңтарда шығарылған жарлық арқылы Үкімет кеңесінің бірінші президенті етіп тағайындады. Мабини сондай-ақ республиканың қаржы министрі болды. Кеңес төрағасы іс жүзінде премьер-министрге теңестірілді. 1898 жылы 10 желтоқсанда АҚШ пен Испания арасындағы соғыс аяқталып, Испания Кубаға барлық құқығынан бас тартып, Филиппин, Гуам және Пуэрто-Риконы АҚШ-қа тапсырды. Екі күннен кейін Агиналдо өзінің заңгері Фелипе Агонсиллоға 1898 жылы 12 маусымда тәуелсіздік жариялағаннан бері Филиппиннің тәуелсіз мемлекет ретінде және енді испан колониясы емес екендігіне қарсылық білдіруді бұйырды. АҚШ Филиппиннің егемендігін мойындамады. Бұл 23 қаңтар 1899 жылы Малолоста фетнәшіл Филиппин Республикасы ресми түрде құрылған кезде күрделі қақтығысқа әкелді. 30 қаңтарда Агуинальдо Агонцильоны АҚШ Сенатына жіберіп, олардың өз жоспарларын қайта қарастырып, Филиппин тәуелсіздігін ресми түрде мойындауын талап етті. Келесі бірнеше айда Мабиниді саяси мәселелер қыстырды, мысалы, филиппиндіктер мен соғыстан кейін Филиппинде қалған американдық әскерлер арасындағы қақтығыстарды тоқтату туралы келіссөздер жүргізді. АҚШ армиясымен атысты тоқтату туралы табысты келісімге қол жеткізе алмағаннан кейін, 1899 жылы 4 ақпанда Филиппин-Американ соғысының алғашқы атысы басталды. Революциялық үкімет Малолосты босатып, әкімшілік орнын бір жерден екінші жерге ауыстыруға мәжбүр болды. Ол кезде саяси қарсыластарынан қысым көрген және соғыс кезінде өсіп келе жатқан партизандық көтерілісті тоқтата алмаған Мабини лауазымын тастап, 1899 жылы 7 мамырда АҚШ-қа берілді. Мабиниді қызметтен кетуге мәжбүр еткен саяси қарсыластардың бірі - Педро А. Патерно, 1898 жылдың 15 қыркүйегінен бастап Республика конгресінің президенті. Ол соғыста АҚШ-тың шабуылдарына қарсы тұру үшін Мабинидің шабуыл жоспарына қарсылық білдірді, сондықтан ол Агуинальдоға америкалықтармен бейбітшілік жоспарларын ұсынды, яғни Филиппин толық автономиялы АҚШ-тың протектораты болады. Бұл Мабинидің қарсылығына ие болды, алайда Патерно мен оның одақтастары Агуинальдоны Мабини кабинетін таратуға көндірді. Келесі күні, 8 мамырда Агуинальдо Патерноны Үкімет кеңесінің төрағасы етіп тағайындады. Оның бірінші әрекеттерінің бірі - АҚШ үкіметімен бейбіт келісімге келуді сұрайтын "Автономиялық жоспардың" көшірмесін Шурман комиссиясына ұсыну. Бұл сонымен қатар филиппиндіктердің тәуелсіздік идеясын тастап, архипелагтағы АҚШ егемендігін қабылдауға дайын екендігін көрсетеді. Осы арада Патерноның революциялық үкіметті басып алуы және оның Шурман комиссиясына қатысты әрекеттері Филиппин армиясының қолбасшысы генерал Антонио Лунаның ашуын туғызды. Ол Патерноны және басқа да министрлер кабинетінің мүшелерін тұтқындауға бұйрық берді, алайда Патерноны түрмеге жіберуге үлгермеді. 5 маусымда Луна Ньюэва-Эчиада өлтірілді, оның өлтірілуінің себептерінің бірі Патерномен болған қақтығысқа байланысты болды. Соғыс кезінде Агиналдоның орны америкалықтардың агрессивтілігі артқаны үшін солтүстікке қарай бір жерден екінші жерге ауысты. 1899 жылы 13 қарашада Патерноны Бенгетте АҚШ әскерлері тұтқындады, осылайша оның Кеңес төрағасы лауазымынан кетуі болды. 1899 жылдан 1901 жылға дейін Филиппинді американдық әскери губернаторлар басқарды. Агиналдоны 1901 жылы 23 наурызда Палалан қаласында генерал Фредерик Фанстон тұтқындаған кезде, елге азаматтық губернаторлар 1935 жылы 15 қарашада өзін-өзі басқарушы одақ құрылғанға дейін басқарды. 1935 жылғы Конституцияда, ол Коммуналдық мемлекеттің жұмысын сипаттайды, онда Үкімет Кеңесінің Президенті лауазымын қайта жаңғырту немесе кез келген байланысты лауазым құру туралы ереже жоқ. Бұл Үшінші республикаға дейін жалғасты.
Екінші құрылу (1978-1986)
1976 жылы президент Фердинанд Маркос президент Жарлықтары 991 және 1033-ті жариялады, олар 1976 жылдың 16 қазанында конституциялық референдум өткізуге шақырды. Сайлаушыларға 1972 жылдан бері қолданылып келе жатқан әскери жағдайды алып тастауды қалайсыз ба деген сұрақ қойылды; көпшілік оны жалғастыруды мақұлдады. Сонымен қатар, 1973 жылғы Конституцияға алтыншы түзету енгізілді, ол президенттің кеңсесінде заң шығарушы және атқарушы өкілеттіктерді біріктірді. Ратификация кезінде оның бір ережесі президенттің премьер-министр атағын алуы, осылайша 1899 жылдан кейін лауазымның қайта құрылуы болды. 1978 жылы 7 сәуірде 1973 жылғы Конституция бойынша екі палаталы Конгресс жойылғаннан кейін Батасанг Памбансаның алғашқы сайлауы өтті. Парламентке сайланған 165 орынның 150-ін Маркостың билік басындағы партиясы - Килусанг Багонг Липунан (Жаңа қоғам қозғалысы) иеленді. 12 маусымда IBP-нің тұсауы кесілді, бұл сонымен қатар Маркостың Филиппин премьер-министрі лауазымын бекітті. Бұрынғы уақытта Дүниежүзілік банктің Басқарушылар кеңесінде ел атынан қызмет еткен. 1986 жылғы Халық өкіметінің төңкерісіне дейін Вирата осы лауазымға ие болды. Маркос өзінің премьер-министрлік лауазымын Виратаға бергені оның негізгі саясаттан алыстағанынан деп болжанған. Маркостың қаржы министрі болудан басқа, Вирата саяси қауіп төндірмеген.
Жою
1986 жылдың ақпан айының соңында билікке келгеннен кейін Коразон Акино өзінің революциялық үкіметі кезінде Виратаның орнын басатын вице-президент және президент сайлауының кандидаты Сальвадор Лорелді тағайындады. Алайда, премьерлік кейінірек 1986 жылы наурыз айында No. 3, немесе "Еркіндік Конституциясы". Кейінгі және қазіргі уақытта күшіне енген 1987 жылғы Конституцияда мұндай лауазымға қатысты ереже жоқ, өйткені президент қазір үкімет басшысы және мемлекет басшысы болып табылады.
Премьер-министрлердің тізімі
Жоқ, жоқ. (No) Портрет АтауыПартия Мерзімі СайлауЗаңнамасыПрезидент 1 Аполинар МабиниТәуелсіз 2 қаңтар 1899 7 мамыр 18991898 Малолос КонгресіЭмилио Агиналдо 2 Педро Патерно Тәуелсіз 8 мамыр 1899 13 қараша 1899 3 Фердинанд Маркос KBL 12 маусым 1978 30 маусым 19811978 Уақытша Батасанг ПамбансаФердинанд Маркос4Сезар ВиратаKBL 28 шілде 1981 25 ақпан 19861984 Тұрақты Батасанг Памбанса 5 Сальвадор Лорел UNIDO 25 ақпан 1986 25 наурыз 1986 Коразон Акино