Кіріспе
Понтипул және Бленавон темір жолы (Rheilffordd Pont y pŵl a Blaenafon) – Оңтүстік Уэльстегі 6 км (3.5 миль) ұзындығындағы, еріктілер басқаратын мұралық темір жол. Пойыздар Уистл Инн пабының (кеншілердің шамдарының жинағымен танымал) қарама-қарсы аялдамасынан оңтүстікке қарай Бленавон қаласына дейін, Үлкен Шахта Ұлттық Көмір Мұражайының бұрынғы домендік пеші орнындағы екі платформалы станция арқылы жүреді. Бұл желі Ұлыбританиядағы ең биік сақталған стандартты кеңдікті темір жолы болып табылады, сондай-ақ, сақтау жолындағы стандартты кеңдікті теміржолдың үстінен өтетін жалғыз көпірге ие.
Жолдың тарихы
Бринмордан Бленавонға дейінгі темір жол желісі бастапқыда 1866 жылғы заңға сәйкес Бринмор және Бленавон темір жолымен салынды және дереу Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолына (LNWR) жалға берілді, мақсаты – Аралық аймақтарға көмір тасымалдау. Желі 1869 жылы аяқталды, ал LNWR келесі жылы (1870) жолаушылар пойыздарын іске қосты. Сегіз жыл өткен соң, ол Аберсичан және Таливайндағы Ұлы Батыс темір жолымен (GWR) қосылу үшін ұзартылды. Осы жерден желі аңғар бойымен Понтипул Крейн-стрит станциясы арқылы Ньюпорт жағалауына дейін жалғасты. 1922 жылы LNWR Лондон, Мидленд және Шотландия темір жолына біріктірілді. Кейінгі жылдары желіде GWR локомотивтерінің түрлі-түрлісі кеніштен портына дейін жұмыс істеді, бірақ темір жол жабылуға дейінгі соңғы күндерге дейін LNWR инфрақұрылымын сақтап келді.
Көмір тасымалы
ХХ ғасырдың басында бұл желі Бринмаур мен Ваунафон арасындағы бірнеше шахталар мен көмір кен орындарына қызмет етті. Олардың алғашқысы Ваун Нантигло кеніші болды, ол кейіннен B4248 Бринмавр – Бленавон тас жолына дейін жететін трамвайдың шығысында орналасқан. Бұл байланыс 1925 жылға дейін алынып тасталды. Ваунафонға жақын, солға бұрылатын тармақ бойында Клайдах кенішіне қарай салынған, бірақ ол 1915 жылға дейін жаңа Клайдах кенішінің тікелей байланыс жолдарымен (сайднгтерімен) ауыстырылды. Осы іздер 1950 жылға дейін сақталды. Ваунафон станциясынан оңтүстікке қарай, 1870 жылы салынған тармақ батысқа қарай бұрылып, Милфрен кенішіне қызмет көрсетті. Ваунафон станциясындағы жалғыз платформалы станция мен тармақ арасындағы кеңістік бірнеше тізбектер мен тікелей байланыс жолдарымен (сайднгтермен) толтырылған. 1913 жылы Уистл-роуд көпірінің солтүстігінде Гарн-ир-Эрв аялдамасы деп аталатын шағын платформа салынды. Бұл аялдамада жолаушыларға арналған сағат кестесі болған жоқ, себебі ол тек кеншілер ғана пайдаланған.
Жабылулар
1938 жылға қарай Милфрен-Пит өзінің көмір қорын толықтай таусылғандықтан өндірісті тоқтатты, оған қызмет көрсеткен тармақ желісі 1937 жылы алынып тасталды. Жол жолаушылар тасымалы үшін жабылды, бұл GWR бағытындағы Бленавон Төменгі деңгейіне жасалған Бичингтің кесімдері кезінде емес, 1941 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың қажеттіліктеріне байланысты болды. Бленавон депосы 1942 жылы жабылды, ал 1954 жылы тауар тасымалы да тоқтатылды. Желі 1953 жылға дейін вагон сақтау үшін сақталды, ал 1950 жылдар шамасында Блорендждегі ашық карьер жұмыстарымен байланысты уақытша қосымша жол салынды, ол Милфрен кенішінің бұрынғы батысқа бұрылысқан жерінен шамамен шығысқа қарай бұрылды. 1950 жылдары жағдай нашарлауын жалғастырды, содан кейін 1964 жылы Вартег-Хилл жабылып, Биг Пит көмірдің негізгі экспорттаушысы болып қалды. Понтипулға дейінгі бұрынғы екі жолды теміржол 1965 жылдың маусымында бір жолға дейін қысқартылды. Бринмаврға жолаушылар мен жүк тасымалы ұзақ бұрын тоқтатылғанмен, NCB 1970 жылдары Black Lion Disposal Point кір жуу зауыты үшін Waunafon стансасының оңтүстігіне қарай теміржолдың бөлігін қайта салды. Бринмаврға дейінгі жолдың барлық бөлігі 1961 жылдың шілдесінде алынып тасталса да, Бленавоннан Понтипулға дейінгі бөлігі Биг Пит 1980 жылы жабылғанға дейін басқа жергілікті кеніштерден келген көмір пойыздары үшін пайдаланыла берді. Cwmbran желісі Blaenavon High Level стансасының сыртында демонтаждалды, ал кір жуу және басқа кеніш ғимараттары 1987 жылы бұзылды. Бүгінгі күні теміржолдың көп бөлігі Ұлттық велосипед желісінің 46-маршрутына айналды.
Келушілерге арналған нысан
Furnace Sidings және Furnace Sidings арасындағы темір жол 1983 жылы қоғамға ашылды. Ол көктем мен қыркүйек аралығында әр апта соңында жұмыс істейді. Көктем мен жаз айларында арнайы шаралар да ұйымдастырылады, ал тамыз айында күн сайын (дүйсенбі және жұма күндерін қоспағанда) жұмыс істейді, сондай-ақ Рождествоға дейін Санта-Специалдары да болады. Темір жол ашылғаннан кейін ширек ғасыр бойы жол ұзындығын арттырмады, бірақ дамып, еріктілер саны көбейді, жұмысқа қойылған вагондар саны артты және темір жолдың болашағына қатысты нақты жоспарлар жасалды.
P&BR-ді кеңейту
2010 жылдың мамырында темір жол бұрынғы Блэнавон жоғары деңгейлі станциясына (бір кезде қаладағы Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолының станциясы) шамамен оңтүстікке қарай созылды. Понтипул Бленавон теміржол компаниясына Көлік және жұмыс актісіне сәйкес желіні кеңейту және пайдалануға рұқсат берілді. 2004 жылдың соңында басталған жұмыс бастапқыда темір жолды кім салғанын анықтаудағы қиындықтарға байланысты күрделі болды. Бастапқы құрылысқа рұқсат берген акті 1866 жылғы Бринмавр және Бленавон актісі болды, бірақ оңтүстіктегі шағын бөлігі 1875 жылғы LNWR (Уэльс және басқалар) актісі бойынша салынған. Осы зерттеуге жұмсалған екі ай аяқталғаннан кейін мәселелер жылдам дамыды, нәтижесінде 2005 жылдың 3 мамырында Уэльс Ассамблеясына ресми өтініш берілді. 2005 жылдың маусым айының соңында өтініш жарияланды және ресми наразылықтарды беруге екі ай берілді. 2005 жылдың 28 қарашасына дейін Уэльс Ұлттық Ассамблеясы тағайындаған инспектор Стюарт Б. Уайлд, MRTPI, MCMI Парламентке есебін ұсынды. Содан кейін, 2006 жылдың 24 қаңтарында Уэльс Ұлттық Ассамблеясының жоспарлау шешімдері комитетінің отырысында, Қоршаған орта, жоспарлау және ауыл шаруашылығы министрі Каруин Джонс төрағалық етіп, өтініш мақұлданды. Министр 31 қаңтарда Winckworth Sherwood компаниясына хат жолдады. «Понтипул және Бленавон (I кезең) 2006» бұйрығы 2006 жылдың 20 маусымында қабылданды және 2006 жылдың 21 маусымында күшіне енді. Оңтүстікке қарайғы бағыт жолдағы бірнеше көпірлерді жөндеу қажеттілігімен қиындыққа толы болды. Компания Торфен округі кеңесіне, Уэльс даму агенттігінің мұрагеріне және басқа да мүдделі тараптарға жол ашу және жоғары деңгейдегі минималды станцияны салудың ең төменгі құны 235 мың фунт стерлингтен 395 мың фунт стерлингке дейін, ал көпірлердің құны 162 мың фунт стерлингтен 323 мың фунт стерлингке дейін жететінін көрсететін маңызды есеп ұсынды – бұл жалпы құнның басым бөлігін құрады. Компания Уэльс Ассамблеясы Үкіметінің Долиналар басшылары бағдарламасынан жөндеу жұмыстарын қаржыландыруға қол жеткізді. Блэнавон (Жоғары деңгей) станциясы Блэнавон қаласының орталығына жақын орналасқан, сондықтан жолаушылар санының айтарлықтай өсуі күтілуде. Блэнавон – Блэнавон өнеркәсіптік ландшафтының Дүниежүзілік мұралық орны, оған Біг Пит Ұлттық Көмір мұражайы және Блэнавон темір зауыты кіреді. Темір жолдың болуы қаланың туристік тәжірибесі мен туристік әлеуетін едәуір арттырады деп күтілуде. I кезең аяқталғаннан кейін, темір жол 2011 жылы Ұлттық Тау-кен мұражайына қосымша желі салды, содан кейін кішкентай көпірдің астынан және әлі де сақталған жол төсегі бойымен Уонафонға қарай, теңіз деңгейінен 1400 фут (427 м) биіктіктегі желінің ең биік стандартты өлшемді станциясына қарай кеңейтілді. Сақталған желіні одан әрі Бринмаврға дейін ұзартуға қатысты саяси қызығушылық артып келеді, бұл темір жолды Торфеннен Бленау Гвентке және Монмутширден Брекнокширге дейінгі жергілікті және тарихи округ шекараларынан өткізеді. Алайда, жергілікті билік бұл кезеңді туристік тартымдылық ретінде емес, қоғамдық байланыс ретінде пайдалануға басымдық береді. 2021 жылдың 10 қыркүйегінде жаңа локомотив депосы ашылды.
Болашақтағы кеңейту
Оңтүстікке қарай Вартегке және одан әрі кеңейтулер кезінде Вартег жолындағы көпірдің палубасы экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтін жағдайда екендігі анықталды, сондықтан оны желідегі басқа көпірлер сияқты жаңарту мүмкін болмады. Жергілікті билік 2011 жылдың сәуір айында палубаны екі жаңа көпірмен алмастырды: біреуі темір жол үшін, екіншісі – велосипед жолы үшін. Қазіргі таңда велосипед жолымен қақтығысқа түспей, шамамен алғанда, белгілі бір аралыққа жылжу мүмкін емес. Торфаен округінің қалалық кеңесі темір жолдың Таливайнге қарай кеңею әлеуетін мойындады және оны жергілікті даму жоспарына қосты. Бұл велосипед жолы мен болашақ желілерге ортақ қолдануға, сондай-ақ екі режимде жұмыс істеу кезінде туындауы мүмкін қақтығыстарды азайту шараларын қабылдауға мүмкіндік береді. Оңтүстікке қарай Wainfelin кеңейтуі Spring UR Ltd ұсынған жаңа жерді мелиорациялау жоспарларымен қауіпке ұшырауы мүмкін. Бұл жоспарлар 1879 жылы салынған және екінші санатқа жататын, кірпішпен қапталған ерекше Үлкен арка туннель құрылысын жылдам бұзуды талап етеді. Жоспарлар оны бұзу арқылы пайдаланылмаған темір жол төбесін бұзып, Таливайн ауылының батысында ашық карьер жұмыстарын бастау үшін ауыр көліктерге кеңірек қол жеткізуді қамтамасыз етуді көздейді. Бұл болашақ желілерді кеңейтуге ғана емес, сонымен қатар Celtic Trail велосипед жолының дамуына кедергі келтіруі мүмкін. Аймақ үшін тиімдірек жоспар немесе Торфаен кеңесі ұсынған балама қазіргі уақытта белгісіз, өйткені бұл ұсыныстар әлі де қоғамдық тыңдалымдардың бастапқы кезеңінде. Понтипулден (Уэйнфеллин) кейін, аңғар бойындағы түпкілікті маршрутты қалпына келтіру енді дерлік мүмкін емес, өйткені Понтипулден Кларенс көшесі арқылы Ньюпортқа дейінгі желі 1980 жылдары A4043 айналма жолын салу кезінде жоғалып кетті. Қазіргі уақытта Понтипул Крейн-стрит станциясының орнында Tesco сияқты сауда орталықтары орналасқан, алайда, сақтау қоғамы осы жоғары платформадағы станция ғимарат құрылысын кірпіштен кірпішке дейін мұқият бөлшектеп, оны кейін қайта құру үшін сақтап қалды. 2014 жылдың қаңтарынан бастап тас жұмыстары Furnace Sidings жаңа станция ғимаратын безендіру үшін пайдаланылды.
Халықтық мәдениеттегі кейіпкері
Темір жол BBC-нің "Индиялық дәрігер" телесериалының әртүрлі эпизодтарында пайдаланылды.
Бу локомотивтері
Эндрю Баркли "Розиф No. 1" 1914 жылы салынған. 2014 жылы толық жөндеуден өткен. В. Г. Багналл No. 3061 "Императрица" 1954 жылы салынған. Бұрынғы күрделі жөндеу 2014 жылы аяқталды. 2018 жылдың қыркүйек айында Мангапс теміржол мұражайынан сатып алынған. 2022 жылы жөндеуге жіберілді. Хунслет No. 1873 "Джесси" 1937 жылы салынған. Жұмыс істеп тұр. 2019 жылдың басында Лланголен темір жолынан көшіріліп, "Томас танк қозғалтқышынан" түрлендірілген. Хунслет қатаң стандарты No WD71515 "Мех-навистер" 1945 жылы салынған. 2018 жылдың қыркүйегінде жөндеуге алынды, 2019 жылдың шілдесінде күрделі жөндеу басталды. GWR 5700 классы No 9629 1945 жылы салынған. Жөндеуде. Эндрю Баркли No. 2074 "Лантарнам аббаттығы" 1939 жылы салынған. Жөндеуде. Эндрю Баркли No. 1260 "Форестер" 1911 жылы салынған. Ньюпорт қалалық кеңесімен сыйға берілген, бұрын Ньюпортта тұрақты көрмеде болған. Батыс Сомерсет темір жолындағы Уиллитон қаласында жөндеуде. Hudswell Clarke Works No 1857 Жұмыс істеп тұр, бұл локомотив 1952 жылы Hudswell Clarke компаниясымен Ұлттық көмір кеңесі үшін салынған және Барнслидегі NCB Гаубер кенішінде жұмыс істеген. 857-ші локомотивті алғаш рет 1986 жылы оны қалпына келтіргісі келген энтузиасттар тобы құрған Ковентри бу теміржол орталығы сақтаған. Локомотив бірнеше жыл Свиндон және Криклейд темір жолында болды, бірақ қазір Сомерсет штатындағы Хенстриджге жақын жерде күрделі жөндеуден өтуде. 2022 жылдың сәуір айының соңында жөндеу аяқталып, локомотив Батыс Сомерсет темір жолында сынақ жүргізуде. Локомотив қазір Понтипул және Бленавон темір жолында жұмыс істеп тұр. 1680 Avonside Engine Company "Сэр Джон" 1914 жылы салынған. Vale of Neath Railway иелігінде. Жөндеуді күтіп сақтауда. Эндрю Баркли Works No 1219 Caledonian Works жұмыс істеп тұр, бұл локомотив Эндрю Баркли компаниясымен 1910 жылы салынған және жаңадан Стюарт & Lloyd Ltd компаниясына Моссендтегі Клайддейл цехына жеткізілген. Локомотив сақтау үшін Понтипул және Бленавон темір жолында біраз уақыт болды, бірақ Уиллитондағы шәкірттер Батыс Сомерсет темір жолында қалпына келтірді. 2016 жылдың басында Понтипул және Бленавон темір жолына уақытша берілгенге дейін буға қайтарылды. Локомотив Уиллитонға оралды, бірақ қазір Понтипул және Бленавон темір жолында қайта орналастырылды.
Hudswell Clarke Works No 1857 Operational, this locomotive was built in 1952 by Hudswell Clarke by the National Coal Board and was employed at NCB Gawber Colliery at Barnsley. 857 was first preserved by the Coventry Steam Railway Centre which was started in 1986 by a group of enthusiasts who wanted to restore it. The locomotive spent some years on the Swindon and Cricklade Railway but is now undergoing a heavy overhaul at a site near Henstridge in Somerset. By the end of April 2022, the overhaul had been completed and the locomotive was undertaking test runs on the West Somerset Railway. The locomotive is now operational on the Pontypool and Blaenavon Railway. 1680 Avonside Engine Company 'Sir John' built 1914 Owned by Vale of Neath Railway. Stored awaiting overhaul. Andrew Barclays Works No 1219 Caledonian Works Operational, this locomotive was built by Andrew Barclay in 1910 and was delivered new to Stewart & Lloyd Ltd at their Clydedale Works in Mossend near Motherwell. In preservation the locomotive spent some time at the Pontypool & Blaenavon Railway but was restored on the West Somerset Railway by an apprentice at Williton. It was returned to steam in early 2016 before spending some time on loan to the Pontypool & Blaenavon Railway. The locomotive returned to Williton, but now redecides on the Pontypool and Blaenavon railway.
Дизельді локомотивтер
BR Co Co 37 сынып No 37 216 (D6916) BR-дің ерте жасыл түсіне қайта келтірудің соңына жақын. BR Co Co 37 сынып No 37 023 (D6723) Қайта қалпына келтірілуде.
BR Co Co 31 сынып No 31 203 (D5627) "Стив Орган Г. М" ерте BR жасыл түсінде жұмыс істеп тұр.
Hudswell Clarke No. 1344. Жұмыс істеп тұр. John Fowler & Co. No. RT1. Қайта қалпына келтірілуде.
Hunslet No. 170 "Ebbw". Қайта қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Hunslet No. 5511. Жұмыс істеп тұр. Wickham 6947. Қайта қалпына келтірілуде.
BR Co Co Class 31 No. 31 203 (D5627) 'Steve Organ G. M' operational in early BR green
Hudswell Clarke No. 1344. Operational. John Fowler & Co. No. RT1. Undergoing Restoration
Hunslet No. 170 "Ebbw". Undergoing restoration. Hunslet No. 5511. Operational. Wickham 6947. Undergoing Restoration
Дизельді көп агрегаттар
BR 117 сыныптық DMS No. 51351. Жұмысқа жарамсыз күйде сақталуда.
BR 117 сыныптық DMS No. 51397. Жаңару жұмыстары жүргізілуде. Түсті жасыл сырмен боялған.
BR Class 117 DMS No. 51397. Undergoing restoration. In lined green livery
Ұрлық
Темір жолдың 2018 жылы өткен төрт күндік Хэллоуин іс-шарасы 4000-нан астам келушіні қызықтырғаннан кейін, ұрлық орын алды. Нәтижесінде бір түндік уақытта 14 000 фунт стерлинг ұрланып, сондай-ақ шыныға жүздеген фунттық зиян келтірілді. Бленавон станциясының ғимаратындағы сейф еріктілер шаршембі күні кешке құлыптап болғаннан кейін бірнеше сағаттан соң жерден жұлып алынып кетті. Қылмыс орны келесі күні таңертең ерікті адаммен анықталды және хабарланды. Темір жол компаниясы қазірдің өзінде қаржы жинау науқанын бастады, осы уақытқа дейін 6000 фунттан астам жиналды. Күдікті әлі табылған жоқ.