Барни Россет: Америкалық баспагер және цензураға қарсы күрескер

Кіріспе

Америкалық баспагер (1922–2012)

Барнет Ли "Барни" Россет, кіші (28 мамыр 1922 – 21 ақпан 2012) – американдық кітап және журналдарды шығарудың алғашқы қадамдарын жасаған тұлға. Авангардтық талғам иесі, ол 1951 жылы Grove Press және 1957 жылы Evergreen Review баспаларын құрды, олардың екеуі де оған әлемдік деңгейдегі және кейбір жағдайларда Нобель сыйлығын жеңіп алған авторлардың, соның ішінде Сэмюэл Беккеттің (1969), Пабло Неруданың (1971), Октавио Пастың (1990), Кензабуро Оэнің (1994) және Гарольд Пинтердің (2005) шығармаларын жинақтауға мүмкіндік берді. Құштар оқырман және тапқыр редактор болған Россет Бит ақындары Джек Керуак, Уильям С. Берроуз және Аллен Гинзбергті, Том Стоппард және Гарольд Пинтер сияқты драматургтердің кім екенін, Алекс Хейлидің «Малкольм Х өмірбаяны» сияқты саяси өмірбаяндарды, «О әңгімесі» сияқты эротикалық әдебиетті, Жан Жененің гомосексуалдық романдарын және Генри Миллердің «Рак тропигі» мен Д.Х. Лоуренстің «Леди Чаттерлидің сүйіктісі» сияқты тыйым салынған классикалық туындыларды алғаш рет жариялады. Россеттің «тыйым салынған» кітаптарды жариялауға деген талабы американдық әдепсіздік заңдарын түбегейлі өзгертіп, жаңаша бейімдеді. «Д.Х. Лоуренс танымал жазушы болғандықтан және көптеген жағынан құрметтелгендіктен, «Леди Чаттерлидің сүйіктісін» «Рак тропигінен» бұрын жариялау ыңғайлырақ болар еді», – деді Россет 2009 жылы, осы оқиғадан кейін өзінің тактикалық ойлауын түсіндіре отырып. «Біз дәл солай істедік, «Леди Чаттерлидің сүйіктісіне» қатысты ұрыс жоспарын жасауға мүмкіндік болды», – деп бастады ол, алғашқы британдық басылымнан отыз жыл өткен соң цензураланбаған нұсқасын жариялады. Tin House баспасының директоры Уин МакКормакпен сұхбаттасқанда Россет Бекетті жариялауға не түрткі болғанын былай сипаттады: «Бір күні мен The New York Times газетінде Парижде көрсетіліп жатқан «Годоны күту» атты пьеса туралы оқыдым. Бұл шағын хабарлама болды, бірақ ол мені қатты қызықтырды. Мен оны француз тіліндегі басылымнан оқыдым. Ол маған бірдеңе айтқысы келді. Қызығы, ол Миллер сияқты беймәлімдік сезімін берді, бірақ тілі мен сөздердің аздығымен Миллердің керісінше болды. Дегенмен, заманауи жоғалған жанның сезімі қатты әсер етті. Мен Уоллес Фоулиге оны оқып беруді сұрадым. Ол пьесаны оқып, маған ешкім оның жайлы көп естімеген кезде, бұл 20 ғасырдың ең маңызды туындыларының бірі болады деп ойлағанын айтты».

Barnet Lee "Barney" Rosset, Jr. (May 28, 1922 – February 21, 2012) was a pioneering American book and magazine publisher. An avant garde taste maker, he founded Grove Press in 1951 and Evergreen Review in 1957, both of which gave him platforms for curating world class and, in several cases, Nobel prize winning work by authors including Samuel Beckett (1969), Pablo Neruda (1971), Octavio Paz (1990), Kenzaburō Ōe (1994) and Harold Pinter (2005). A voracious reader and a resourceful editor, Rosset was the first to publish Beat poets Jack Kerouac, William S. Burroughs and Allen Ginsberg, a who's who of playwrights including Tom Stoppard and Harold Pinter, political biographies like Alex Haley's The Autobiography of Malcolm X, erotic literature like the Story of O, groundbreaking gay fiction by Jean Genet, and banned classics such as Henry Miller's Tropic of Cancer and D. H. Lawrence's Lady Chatterley's Lover. Rosset's insistence on publishing "banned" books permanently redefined American obscenity law. "To do Lady Chatterley's Lover before Tropic of Cancer would be more acceptable because D. H. Lawrence was a famous writer and revered at many levels," Rosset said in 2009, explaining his tactical reasoning after the fact. "Lady Chatterley would be more feasible to make a battle plan for, and we did exactly that," starting with an uncensored version of Lady Chatterley's Lover, thirty years after its initial U. K. publication. In an interview with Tin House publisher Win McCormack, Rosset described what spurred him to publish Beckett:
[O]ne day I read in The New York Times about a play called Waiting for Godot that was going on in Paris. It was a small clip, but it made me very interested. I got hold of it and read it in the French edition. It had something to say to me. Oddly enough, it had a sense of desolation, like Miller, though in its language, its lack of verbiage, it was the opposite of Miller. Still, the sense of a very contemporary lost soul was compelling. I got Wallace Fowlie to read it He read the play and told me that he thought — and this before anybody had really heard about it much — that it would be one of the most important works of the 20th Century.

Құқықтық әсері

1959 жылы Россет Д.Х.Лоуренстің 1928 жылы жарық көрген «Леди Чаттерлидің махаббаты» романын жариялады, оған 1929 жылы АҚШ әдепсіздік айыбымен тыйым салған еді. Кітап жарық көргеннен кейін АҚШ поштасы пошта арқылы жіберілген даналарын тәркілеуге кірісті, соның салдарынан Grove Press сотқа шағымданып, жеңіске жетті. Осыдан кейін Россет Генри Миллердің 1934 жылы Францияда алғаш жарық көрген «Рак тропигі» атты туындысын жариялауға белім білді. АҚШ кеден қызметі оны әдепсіздік деп танып, АҚШ-қа импорттауға тыйым салды. Сондықтан 1961 жылы Россет оны жариялады. «Оған және осы даулы романды сатқан кітап дүкендеріне қарсы дереу сот процесі қозғалды. Сот апелляциясы жоғары сотқа дейін жетті, нәтижесінде сот Россеттің пайдасына шешім шығарды».

Evergreen шолу

1957 жылы жарық көрген Evergreen Review цензура шегін кеңейтіп, американ жастарын контрмәдениетке ұмтылдырып, мәдениетке зор әсер етті. Журнал 1984 жылы жабылып, 1998 жылы Россеттің басшылығымен қайтадан онлайн форматта жаңартылды. Маған осы жаңа байланыс құралының [онлайн] ең ұнаған жағы – кез келген журналдағыдай, 1968 жылғы Чикагодағы Демократтардың конвенциясы туралы мақала жариялануы мүмкін, сонымен қатар сол кездегі музыканы да тыңдауға болады. Интернетте дыбыс пен бейне сақтау үшін әлі де жеткілікті жад жоқ дейді, журналды онлайнға шығару да қымбат. Бірақ бәрі тез өзгермек. Бұл қаншалықты тез болатынын көру үшін Бангкокқа барып, көшеде қарбыз сататын кедей адамдарды көру жеткілікті. Олардың барлығының ұялы телефоны бар.

Өмірбаян

Чикаго қаласында туып өскен, әкесі Барни есімді жақсы жағдайдағы еврей, ол банк иесі болған, анасы ирландтық католик Мэри (Танси). Ол Хаскелл Векслермен жақын дос болды, кейін ол белгілі оператор атанды. Россеттің айтуынша, оның жоғары сыныптағы сүйіктісінің әкесі, сонымен қатар Чикаго университетінде ағылшын тілінен сабақ берген профессор Роберт Морсс Ловетт оған зор ықпал еткен. Оның екінші әйелі Лоли Эккерт "Гроув Пресс" баспасында сату жөніндегі менеджер болды.

Марапаттар

1999 жылы Россе Францияның «Өнер мен әдебиет орденінің» Командоры атағымен марапатталды. 2008 жылдың 21 қазанында Россет сөз бостандығын қорғау жұмысы үшін Ұлттық цензураға қарсы коалициясымен құрметтелді. 2008 жылдың 19 қарашасында Россет американдық баспа саласына қосқан үлесі үшін Ұлттық кітап қорынан өмірлік жетістіктері үшін «Литерариан» сыйлығын алды. 2012 жылы ол «Ерекше баспагер» үшін Норман Мейлер сыйлығымен марапатталды.

Мақалалар, некрологтар және сұхбаттар

Менанд, Луис. "Тыйым салынған кітаптар мен блокбастерлер", The New Yorker, 12 желтоқсан, 2016 жыл. Томас, Луиза. "Баспа саласындағы ең қауіпті адам", Newsweek, 15 желтоқсан, 2008 жыл. Барни Россет туралы мақала International Herald Tribune, 2008 жылдың қыркүйегі. Оукс, Джон. "Барни Россетті еске алу", Daily PEN American, 27 ақпан, 2012 жыл. Мартин, Дуглас. "Барни Россет 89 жасында дүние салды; цензураға қарсы тұрып, ашық әдебиеттің бір бөлігіне айналдырды", New York Times, 22 ақпан, 2012 жыл. Барни Россет пен Уильямс Коул, "Сұхбаттасу: Жер асты әдебиетіндегі өмір", The Brooklyn Rail, 2 наурыз, 2012 жыл.

Тыйым салынған классика

Америка кітапханалар қауымдастығының ХХ ғасырдың 100 ең танымал романдарының тізімі, оларға тыйым салынған немесе қарсылық білдірілген.