Кіріспе

1950 жылғы ФИФА әлем чемпионатындағы футбол матчы

Сол кезде ағылшындар "Футбол патшалары" ретінде танымал болды, соғыстан кейінгі 23 жеңіс, 4 жеңіліс және 3 тең ойын нәтижесі бар еді. Олар Лиссабонда екі апта бұрын италиялықтарды 4:0, ал португалдарды 10:0 есебімен жеңген болатын. Ал, американдықтар 1930 жылғы әлем чемпионатының жартылай финалына жеткеніне қарамастан, соңғы жеті халықаралық матчта (1934 жылғы әлем чемпионаты мен 1948 жылғы жазғы Олимпиада ойындары да оның ішінде) жалпы есеп бойынша 45–2 есебімен жеңіліске ұшырады, оның ішінде Италияға (7–1), Норвегияға (11–0) және Солтүстік Ирландияға (5–0) ауыр жеңіліс та тиді. Англияның Кубокты жеңіп алуға мүмкіндігі 3:1, ал АҚШ үшін 500:1 болды. Бело-Оризонте халқы ағылшын командасын көруге асыққан, 10 000 билет сатылды және 3 000 билет жаңадан ашылған Estádio Independência стадионының иелері, pt компаниясының серіктестеріне таратылды. Англия құрамасында сол кездегі әлемдегі ең үздік ойыншылардың бірі саналған Стэнли Мэтьюс бар еді. Айта кетейік, Канадаға сапарлаған Англия құрамасы әлем чемпионатына дайындалып жатқан АҚШ құрамасын Нью-Йорктегі Триборо стадионында 19 маусымда, әлем чемпионаты матчына 10 күн бұрын Джонни Хэнкокс соққан голдың арқасында 1:0 есебімен жеңді. Американдық құраманың құрамында жартылай кәсіби ойыншылар болды, олардың көпшілігі отбасын асырау үшін басқа жұмыс істеді. Уолтер Бар орта мектеп мұғалімі, Фрэнк Борги өзінің туысының жаназа бюросында мәйіт тасымалдаушысы болып жұмыс істеді. Бір ойыншы, Бен МакЛафлин, жұмыстан демалыс ала алмағандықтан турнирден шығуға мәжбүр болды. (Мэттьюс жарақат алғандықтан бұл ойында ойнамады. Жақында тағайындалған жаттықтырушы Билл Джеффри баспасөзге: "Біздің ешқандай мүмкіндігіміз жоқ", - деді.

Бірінші жартысы

Уолтер Бар АҚШ құрамасының капитаны болғанымен, Эд Макилвенни осы матчқа "британдық болғандықтан" таңдалды. Ол допты ағылшын қақпашысының сол жағына тигізіп жіберді, қақпашының инерциясы оның бағытын өзгертуіне мүмкіндік бермеді, нәтижесінде доп тордың ішіне кірді. Көрермендер АҚШ-тың күтпеген түрде 1:0 есебімен алға шығуына қуанды. Бірінші тайм аяқталар алдында Финни теңестіруге мүмкіндік алды, бірақ төреші допты соққыдан бұрын сыбызғымен тоқтатты.

Салдары

Джон Суза, АҚШ құрамасының оң жақ шабуылшысы, бразилиялық Mundo Esportivo спорт газеті арқылы әлем чемпионатының символдық құрамасына іріктелді және 2002 жылы Клаудио Рейнаға дейін әлем чемпионатының символдық құрамасына шақырылған жалғыз американдық ойыншы болды. Көптеген елдердегі газеттер бұл сенсациялық жеңіс туралы жазды, бірақ АҚШ пен Англияда бұл жаңалық көңілге тоқпады. Әлем чемпионатында тек бір американдық журналист болды – Сент-Луис Пост Диспетчтен Дент МакСкимминг. Ол газеттің сапар шығындарын өтеуге көндіре алмады және оқиғаны жабу үшін жұмыстан демалыс алды. Кейбір басылымдар матч туралы агенттік хабарларын жариялады. Англияда сол кездегі газеттер көбінесе шағын болды және спортқа арналған беттері азау болды. Сол күні Англияның крикет командасы Вест-Индияға қарсы өз алаңында алғаш рет жеңіліске ұшырағандықтан, көптеген басылымдарда осы жаңалық басты орын алды. Газеттерде "АҚШ әлем чемпионатында Англияны жеңді" деген тақырыптар пайда болды. Көптеген газеттер Артур Дрюридің "жеңіліс түсініксіз" деген сөзін қайталап жазды. Әңгімеге сүйенсек, әлем чемпионатының матчы туралы хабарлаған басылымдарда нәтиже соншалықты күтпеген болғандықтан, 1:0 есебі теріп жіберілген қате деп есептелді және Англия 10:0 немесе 10:1 есебімен жеңіске жеткені туралы хабарланды. Алайда, Британдық газет архивіндегі онлайн-мәліметтер бұл оқиғаның аңыз екенін көрсетеді. Кейін Англиядағы бірқатар кітаптар мен газеттер АҚШ командасы "Эллис аралы арқылы" келгенін, яғни команда шетелден шақырылған ойыншылардан құралғандығын айтты. Шындығында, бастапқы құрамның сегізі АҚШ-та туған, ал қалған үшеуі – Гетженс, МакИлвенни және Мака – АҚШ азаматы емес, бірақ азаматтық алуға ниет білдірген (тек Мака 1957 жылы АҚШ азаматы болды). Сол кездегі АҚШ Футбол федерациясының ережелеріне сәйкес, оларға ойнауға рұқсат берілді. 1950 жылғы 2 желтоқсанда ФИФА АҚШ-ты кез келген бұзушылықтан тазалады. Бұл матчта тұңғыш рет пайда болған Англияның көк формасы енді ешқашан киілмеді. Уолтер Бахр Англияның сол кезден бері көк түсті киім кимегенін айтса да, Англия құрамасы 1959 жылы Перумен өткен матчта (1:4 есебімен жеңіліс) көк форма киді және XXI ғасырда бірнеше рет көк жолақты киім киді. 1950 жылғы жеңіліс – ағылшын командасының бірқатар күтпеген жеңілістерінің алғашқысы болды. 1953 жылы олар венгриялық "Сақылманды мадьярларға" 6:3 есебімен жеңіліп, 1954 жылы Венгрияға 7:1 есебімен ұтылды. Бұл жеңілістердің нәтижесінде ағылшын футболы қайта ұйымдастырылды, нәтижесінде Англия 1966 жылғы әлем чемпионатында өз алаңында жеңіске жетті. Содан бері бұл матч "Музыкалық матч" деп аталады, бұл 1980 жылғы қысқы Олимпиададағы "Мұздағы кереметке" сілтеме, онда АҚШ хоккей командасы фаворит саналған кеңес одағын жеңді. 1950 жылдан бері АҚШ және Англия бір-біріне қарсы екі әлем чемпионатында ойнады: 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатының топтық кезеңіндегі матч (1:1 есебімен тең түсті) және 2022 жылғы ФИФА әлем чемпионатының топтық кезеңіндегі тағы бір матч (0:0 есебімен тең түсті).