Кіріспе

Ашокнагар (сондай-ақ Ашок Нагар) – Орталық Үндістанның Мадхья-Прадеш штатындағы Ашокнагар ауданындағы қала және муниципалитет кеңесі. Бұл Ашокнагар ауданының әкімшілік орталығы. Бұрын ол Гуна ауданының құрамына кірген. Ашокнагар астық сауда орталығы және бидайдың "Шарбати Гайху" деп аталатын бір түрімен танымал. Ең жақын қала – Гуна, қаладан 45 км қашықтықта орналасқан. Ашокнагар бұрын Пачар деп аталған. Темір жол қаланың ортасынан өтеді. Ашокнагарда темір жол станциясы және екі автобус станциясы бар. Ашокнагар автомобиль және темір жол арқылы Мадхья-Прадештің негізгі қалаларымен байланысты. Ашокнагар Мадхья-Прадеш штатының солтүстік бөлігінде, Синд және Бетва өзендері арасында орналасқан. Ол Малва жазығының солтүстік бөлігіне жатады, бірақ ауданының басым бөлігі Бунделханд жазығында. Ауданның шығыс және батыс шекаралары өзендермен анықталған. Бетва өзені шығыс шекарасымен ағып өтеді, ол Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Сагар және Лалитпур аудандарынан бөліп тұрады. Сінд өзені батыс шекарасымен ағатын басты өзен. Ашокнагардың бір бөлігі болып табылатын Чандери брокаттары мен муслиндерімен, әсіресе қолмен тоқылған Чандери сарилерімен әйгілі. Ашокнагар Батыс Орталық темір жолының Кота-Бина учаскесінде орналасқан. Ашокнагар ауданы шығысында Уттар-Прадеш штатымен шектеседі, Лалитпур қаласынан шамамен 87 км қашықтықта. Ашокнагар штаттың астанасы Бхопалдан 190 км, Индордан 360 км, Джансиден 153 км және Гвалиордан 250 км қашықтықта орналасқан.

Этимология

Ұлы император Ашока Уджайын бағындыру жолында Ашокнагарда бір түн өткізгендіктен, осы атпен аталып кеткен деп саналады.

Тарих

Қала тарихы ежелгі Үндістанның Махабхараты дәуіріне дейін жетеді. Көптеген ерте заманғы тарихшылардың пікірінше, Ашокнагар қаласы Чандеримен бірге Чеди патшалығының бір бөлігі болған. Бірақ, 19-шы және 20-шы ғасырдың басында, қала Гвалайор Синдхияларының Ишагарх ауданының құрамында болған. 20-шы ғасырдың соңында Ашокнагар ПАЧХАР деп белгілі болды. Кейіннен ол М.П. үкіметі тарапынан Ашокнагар деп қайта аталды. Ашокнагар бұрын Гуна ауданының қаласы болған, ал 2003 жылы ауданға айналды.

Демография

Ашокнагардағы әйелдер мен ерлердің арақатынасы 1000 еркекке 900 әйелді құрайды, бұл 2001 жылғы санақ бойынша 1000 еркекке 879 әйелден жоғары. 2011 жылғы халық санағы дирекциясының соңғы мәліметтері бойынша, Үндістандағы орташа әйелдер мен ерлердің арақатынасы 1000 адамға шаққанда 940-ты құрайды.

Мәдениет

Қала Бундельханд аймағында орналасқан және дәстүрлі үнді мәдениетін ұстанады. Ашокнагар Трикаал Чубезе деп аталатын джайни ғибадатханасымен мәшһүр, онда джайни дінінде сипатталған өткен, қазіргі және болашақ Тиртханкарлардың мүсіндері сақталған. Аудан Чандери деген шағын қалашығымен де танымал, ол Ашокнагардан шамамен 60 шақырым қашықтықта орналасқан. Чандери бұрын, Махабхарат дәуірінде "Ченди" деп белгілі болған. Ченди Нареш Шишупал оның билеушісі болған, ол кейіннен Лорд Кришнамен өлтірілген. Чандериде көптеген ежелгі мүсіндер табылды. Тхубонджи Сиддха Кшетра – джайнистер үшін тағы бір қасиетті орын. Ол Ашокнагардан шамамен 32 шақырым жерде жатыр. Оңтүстікке қарай, Ашокнагардан 35 шақырымдай жерде, атақты Карила Мата Мандир орналасқан, ол Лорд Рама мен Сита Матаның ұлдары Лув пен Куштің туған жері деп есептеледі. Әр жылғы Рангпанчмиде үлкен жәрмеңке ұйымдастырылады, онда бедни әйелдері Рай биін орындайды. Түмән – Мата Виндхьявасини ғибадатханасымен танымал Тривениде орналасқан тарихи қасиетті орын. Ашокнагар ауданында діни маңызы бар көптеген жерлер бар. Чандери – Ашокнагар ауданының бір бөлігі және танымал тарихи және туристік орын. Чандери халқының негізгі кәсібі – қолөнер. Чандери сарилері бүкіл әлемге аты шыққан. Олар мақта және жібекten қолмен, Хатка көмегімен жасалады. Хатка – сари дайындауға арналған қолмен жасалған станок. Ашокнагар ауданындағы тағы бір танымал орын – Шри Адвайт Параманса сектасының әлемдік штаб-пәтері Шри Анандпур. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген шәкірттер жылына екі рет, Баисакхи және Гуру Пурнима күндері Анандпурға барып, ұстаздарынан бата алады. Ауданның шағын ауылы Кадвая көне Шив Мандир, Гархи және Мата Мандирмен де мәшһүр.

География

Ашокнагар теңіз деңгейінен 507 метр (1640 фут) биіктікте орналасқан. Бұл – үстірт аймағындағы және ауыл шаруашылығына бейімді жер бедері бар өңір. Үстірт 60-68 миллион жыл бұрын, Қрестацеовый кезеңінің соңында қалыптасқан Деккан тұзақтарының жалғасы болып табылады. Аймақтағы негізгі топырақ түрлері – қара, қоңыр және бхатори (тасты) топырақ. Аймақтың вулканизмге байланысты, саз тәрізді топырағының қара түсіне оның құрамындағы базальттың жоғары темір мөлшері себеп. Топырақ ылғалды ұстау қабілеті жоғары болғандықтан, оған аз суару қажет. Қалған екі топырақ түрі жеңіл және құмды бөліктері көп. Жыл әдетте үш маусымға бөлінеді: жаз, жаңбыр және қыс. Жаз Чайтрадан Джиештаға дейін (наурыздың ортасынан мамырдың ортасына дейін) созылады. Жаз айларындағы орташа тәуліктік температура 35 °C, ал кейбір күндері 46 °C-қа дейін жетеді. Жаңбырлы маусым Ашаада (маусымның ортасы) айындағы алғашқы жауын-шашынмен басталып, Ашвиннің (қыркүйектің ортасы) ортасына дейін жалғасады. Жаңбырдың көп бөлігі оңтүстік-батыс муссоны кезінде жауады, батыста шамамен 100 см, ал шығыста шамамен 165 см құрайды. Ашокнагар және айналасындағы аудандарда жылына орташа 140 см жауын-шашын түседі. Өсу кезеңі 90-150 күнге созылады, осы кезеңде орташа тәуліктік температура 30 °C-тан төмен, бірақ көбінесе 20 °C-тан да төмен түспейді. Қыс – үш маусымның ең ұзағы, ол шамамен бес айға созылады (Ашвиннің ортасынан Фалгунға дейін, яғни қазаннан наурыздың ортасына дейін). Орташа тәуліктік температура 15 °C-тан 20 °C-қа дейін, бірақ кейбір түндері 5 °C-қа дейін төмендеуі мүмкін. Кейбір шаруалар Пауша және Мааға айларындағы сирек кездесетін қысқы жаңбыр – Маутаның жаздық бидай мен тұқымдық дақылдарға пайдалы екеніне сенеді. [5]

Климат

Ашокнагардың климаты субтропиктік. Жазда температура 47°C-қа жетеді, ал қыста 4°C-қа төмендейді. Жауын-шашын мол, кейде орташадан кем болады.

Чандери

Чандери бекінісі қаладан 71 метр биіктікте орналасқан. Бекініс қабырғалары негізінен Чандеридің мұсылман билеушілерімен салынған. Бекініске кірудің басты жолы үш қақпадан тұрады, олардың ең жоғарғысы Хава Паур, ал ең төменгісі Хуни Дарваджа, яғни қан қақпасы деп аталады. Бұл есімнің ерекшелігі сол, қылмыскерлер осы жерде қабырғадан лақтырылып, денелері жерге түсіріліп, қиратылып өлтірілгендіктен туындайды. Бекініс ішінде Бундела басшылары салған Хава және Нау Ханда Махалынан тұратын екі қираған ғимарат бар. Солтүстік қыраттағы демалыс үйінен қала мен төңіректегі жерлерді көруге болады.

Чандери бекінісі

Форттың оңтүстік-батысына қарай тау беткейінен өткен, Катти-Гатти деп аталатын ерекше қақпа орналасқан. Оның ұзындығы 59 метр, ені 12 метр, ал биіктігі 24,6 метр. Ортасында тас қақпа пішінінде өңделген, үшкір аркасы бар және екі жағынан көлбеу мұнаралармен шектеледі.

Қаушақ Махал

Чандеридің Каушак Махалы сондай-ақ Таварих и Феришта деп аталады. Тарих бойынша, 1445 жылы Мальваның Мехмуд шаһ Хилжи Чандери арқылы өтіп бара жатып, онда жеті қабатты сарай салынсын деп бұйрық берді, ол Каушак Махал атанды. Бұл ғимарат әсемдігімен көзге түседі, бірақ жартылай қираған күйде тұр. Каушак Махалдың оңтүстігінде Рамангар, шығысында Панчамангар және солтүстігінде Сингхпур сарайлары жақсы күйде сақталған. Бәрі де 18 ғасырда Чандеридің бундела басшыларымен салынған.

Шри-Анандпур

Шри-Анандпур – Исагар аймағының бір бөлігі, Ашокнагар ауданының орталығынан шамамен 30 км қашықтықта орналасқан. Бұл орынға "Адвайт Мат" философиясының ықпалы зор. Бұл мекеменің негізін қалаушы – Шри Адвайт Ананд Джи. Ол Махарадж Шри Парамханс Дайал Джи деп те белгілі. Айналасы жасыл шөптерге толы. Ашрам Виндхьячал тауларының жанында орналасқан және әсем сәулетімен және таза экологиялық ортасымен қызығушылық тудырады. Анандпурдің дамуы 1939 жылы басталып, 1964 жылға дейін жалғасты. 1954 жылдың 22 сәуірінде "Шри Анандпур Трасты" ретінде тіркелген бұл мекеме, жергілікті тұрғындарға тегін медициналық көмек көрсететін қайырымдылық ауруханасын басқарады. Дамуының көп бөлігі Шри Падшахи Джи Махарадж IV және Шри Падшахи Джи Махарадж V кезінде жүзеге асты. Шри Ананд Шанти Бхаван – қасиетті орынның басты бөлігі, таза ақ мәрмәрдан салынған. Ғимараттан алыстан да бағаналарын көруге болады. Сатсанг Бхаван – Шри-Анандпурдың кең жайлы орны, оған жандардың қызығушылығы зор. Шри-Анандпурда аурухана, мектеп, почта бөлімі сияқты да қажетті жағдайлар бар.

Қадвайя

Кадвая – Ашокнагар ауданындағы Исагарх тегіліне қарасты шағын ауыл, онда көптеген храмдар бар. Осы храмдардың бірі 10 ғасырда Качхапагхата сәулет стилінде салынған. Онда гарбха гриха (ғибадатхананың ішкі бөлігі), антарал және мандапа бар. Кадваяның тағы бір көне храмы Чандал мат деп аталады. Тарих бойынша, ол Шаива сектасының мүшелері Матта Мурияны орналастыру үшін салынған. Ақбардың билігінде Кадвая Гвалиор саркарының бас кеңсесі болған. Кадвая – сонымен қатар, ауылдың әлеуметтік, саяси және экономикалық дамуы үшін өмірінің соңына дейін қызмет еткен пандит Рамвали Шарманың туған жері. Бұдан басқа, КАДВАЯ ГАДИ (жер астындағы бекініс) – әлемдік мұра нысаны. Бұл жер Мата Бижасен храмымен де әйгілі. Ондағы батамен көздің кемістіктері емделеді делінеді. Кадвая ауылының жалпы халқы шамамен 3000 адамды құрайды.

Жұмыспен қамту

Ашокнагардағы адамдардың көпшілігі негізгі кәсібі ауыл шаруашылығы. Тұрғындар астық саудасымен айналысады. Тоқыма бизнесі де өте дамыған. Соңғы жылдары тауар биржасы нарығы логистикалық бизнеспен бірге өркендеп келеді. Ашокнагар нарығымен әйгілі, онда мата, автомобильдер, ыдыс-аяқ, цемент өнімдері, азық-түлік, алтын және зергерлік бұйымдар, сондай-ақ басқа да көптеген тауарлар бар. Бұл – іскерлік орталық, бүкіл аймақтан адамдар сауда жасау үшін осы жерге келеді.

Көлік

Ашокнагар мемлекеттік және ұлттық деңгейдегі ірі қалалармен жол және теміржол арқылы байланысқа ие. Ашокнагар теміржол станциясы Батыс Орталық теміржолының Кота-Бина бөлігінің құрамына кіреді. Ашокнагарға ең жақын әуежайлар – Бхопал және Гвалиор әуежайлары. Қала ішіндегі жолдар кең болғанымен, жақсы асфальтталмаған. Осы себепті, жаңбыр маусымында көптеген апаттар болуы мүмкін. Қаладағы жолдардағы шаң – үлкен мәселе, ол қатысты жөтел және басқа да шаңнан туындайтын аурулардың таралуына себеп болуы мүмкін. Ашокнагар мемлекеттік тас жолдың 20-шы нөмірінде (SH 20) орналасқан, сонымен қатар Гуна, SH 10 – Видиша және Шивпури қалаларымен, ал одан әрі Индор, Бхопал және Гвалиор қалаларымен байланыс бар. SH 20 – ГУНА ИШАГАРХ тас жолы солтүстікке қарай қала ішінде 3 шақырымдай жерде, ал SH 19 – Тхобон/Чандери тас жолынан шамамен 1 шақырым қашықтықта. Бұдан басқа, жақын маңдағы ауылдар мен қалаларға салынған бірнеше қысқа қалалық жолдар да бар, мысалы Пачаади-Хеда жолы, Мохри жолы, Арон жолы, Колуа жолы, Паваргарх жолы, Кабира жолы және т.б. Ашокнагар NH 3 Агра-Бомбей тас жолынан 44 шақырым, ал NH 76 тас жолынан бір сағаттық жерде орналасқан.