Кіріспе

Математикалық оператор, белгілі бір тізбектер кеңістігінде әрекет ететін. Математикада тізбек түрлендіруі – белгілі бір тізбектер кеңістігінде (тізбек кеңістігі) әрекет ететін оператор. Тізбек түрлендірулеріне басқа тізбекпен конволюция жасау және тізбекті қайта жинақтау сияқты сызықтық түрлендірулер кіреді, және жалпы алғанда, қатарларды жеделдету үшін, яғни баяу жуықсап келетін тізбек немесе қатардың жуықсу жылдамдығын арттыру үшін қолданылады. Тізбек түрлендірулері дивергентті қатардың антилимитін сандық түрде есептеу үшін де жиі қолданылады және экстраполяция әдістерімен бірге пайдаланылады.

Шолу

Тізбек түрлендірулерінің классикалық мысалдары бином түрлендіруі, Мёбиус түрлендіруі, Стирлинг түрлендіруі және тағы да басқалары болып табылады.

Мысалдар

(Сызықты) реттілік түрлендірудің ең қарапайым мысалдарына барлық элементтерді жылжыту (к = тұрақты болғанда, егер n + k < 0 болса, 0-ге тең) және реттікті скалярлық көбейту жатады. Тұрақты реттілікпен дискретті конволюция одан аз тривиальды мысал болып табылады. Айырма операторы – осы конволюцияның ерекше қарапайым түрі, ол туындының дискретті аналогы болып табылады. Биномдық түрлендіру – одан да жалпы түрдегі тағы бір сызықтық түрлендіру. Сызықтық емес реттілік түрлендірудің мысалы – Айткеннің дельта-квадраттық процесі, ол баяу конвергенцияланатын реттіліктің конвергенция жылдамдығын арттыру үшін қолданылады. Бұның кеңейтілген түрі – Шенкс түрлендіруі. Мёбиус түрлендіруі де сызықтық емес түрлендіру, ол тек бүтін сандардан тұратын реттіліктер үшін ғана қолданылады.