Кіріспе

Homo sapiens-те кездесетін сүтқоректілер ақуызы.

Фосфоламбан, сондай-ақ PLN немесе PLB деп те аталады, – адамдарда PLN генімен кодталатын микропептид ақуызы. Фосфоламбан – 52 аминқышқылынан тұратын, жақын қабықшалық белок, ол жүрек бұлшық еттеріндегі кальций (Ca2+) сорғысын реттейді.

Функция

Бұл белок пентамер түрінде кездеседі және жүрек бұлшықетіндегі cAMP тәуелді протеинкиназаның (PKA) маңызды субстраты болып табылады. Фосфориленбеген күйде фосфоламбан цитозолдан саркоплазмалық торға кальцийді тасымалдайтын жүрек бұлшық еті саркоплазмалық торының Ca2+ АТФазасының (SERCA2) тежегіші болып табылады. Фосфориленгенде (PKA арқылы) SR Ca2+ АТФазасының тежелуі саркоплазмалық ретикулумға кальцийдің жылдам сіңуіне алып келеді, соның салдарынан бета-агонисттердің жүректе тудыратын лузитроптық жауапқа үлес қосады. Бұл белок жүректің диастолалық функциясының маңызды реттеушісі болып табылады. Осы гендегі мутациялар туа пайда болған адамның кеңейген кардиомиопатиясына және емдеуге жатпайтын жүрек жеткіліксіздігіне себеп болады. Фосфоламбан PKA арқылы фосфориленген кезде SERCA2-ні тежеу қабілетін жояды. Осылайша, PKA-ның активаторлары, мысалы, бета-адренергиялық агонист адреналин (симпатикалық стимуляция арқылы бөлінеді), жүрек миоциттерінің босаңсу жылдамдығын арттыра алады. Сонымен қатар, SERCA2 белсендірек болғандықтан, келесі әрекеттік потенциал кальцийдің көп бөлінуіне себеп болады, нәтижесінде жиырылу күшейеді (позитивті инотроптық әсер). Фосфоламбан фосфориленбеген кезде, мысалы, PKA белсенді емес болғанда, ол SERCA-мен өзара әрекеттесіп, оны тежеуі мүмкін. Осылайша, фосфориленбеген фосфоламбанның жалпы әсері – жиырылу және босаңсу жылдамдығын төмендету, соның салдарынан жүрек соғу көлемі мен жиілігі азаяды.

Клиникалық маңызы

Фосфоламбан генін жою нәтижесінде жануарларда гипердинамикалық жүрек пайда болады, бұл көрінетін айқын теріс салдарсыз. Бұл гендегі мутациялар адамдарда мұрагерлік дилатациялық кардиомиопатияның және емдеуге келмейтін жүрек жеткіліксіздігінің себебі болып табылады.

Ашылу

Фосфоламбанды Арнольд Мартин Кац және оның әріптестері 1974 жылы жариялаған.

Өзара әрекеттесулер

PLN SLN және SERCA1-мен өзара әрекеттесетіні көрсетілген.