Кіріспе
Пергамино (peɾɣaˈmino) – Аргентинаның Буэнос-Айрес провинциясындағы қала. Халық саны шамамен 104 985 адамды құрайды және Пергамино Партидо әкімшілік бөлімінің орталығы болып табылады. БҰҰ/ЛОКОД коды – ARPGO.
Pergamino (peɾɣaˈmino) is an Argentine city in the Province of Buenos Aires. It has a population of about 104,985 inhabitants as per the and is the administrative seat of its county, Pergamino Partido. Its UN/LOCODE is ARPGO.
Тарих
Көптеген бұлақтары мен құнарлы жерлері үшін ұзақ уақыт бойы бағаланған бұл аймақ 1620 жылы испан отарлаушылары алғаш рет байқаған кезде Чарруа және Араукан халықтарының мекені болған. Колониялық Буэнос-Айрес пен Кордова арасындағы сауда жолы бойындағы қонақ үйге айналған елді мекен 1626 жылдың 3 қаңтарында өзінің атын алды – онда табылған парқша қағазы (испандықтар тобы жоғалтқан құжат) араукан тіліндегі «қызыл топырақ» деген мағынаға ие болған. Елді мекендегі алғашқы кәсіпорындар 1700 жылы құрылды, ал 1749 жылы көшірілген жергілікті тұрғындардың шабуылдары салдарынан бекініс салынуына әкелді. Алайда, шабуылдар тоқтаған жоқ, және 1751 жылдың 8 тамызында елді мекен қиратылды. Бұл жер әлі де қызығушылық тудырды, және командир Хуан Гонсалес 1769 жылы Буэнос-Айрес отаршылдық үкіметінің бұйрығымен ауылды қайта құруға бұйрық берді. 1779 жылы жақын маңдағы Арресифес шіркеуінің пасторы Пергаминодағы шіркеуді құрды, ал Рио-де-ла-Платаның жаңа вице-корольдігі 1784 жылы аймаққа округ (пардо) мәртебесін берді. Бекініс тәуелсіздік үшін соғыстағы алғашқы шайқастарда маңызды рөл атқарды, және 1815 жылы полковник Игнасио Альварес Томас басшылығымен болашақ мемлекет басшысы Карлос Мария де Альвеарға қарсы бүлік орын алды. Полковник Альварес Томас басқарған директор де Альвеардың қысқа, бірақ өте жік салатын автократиясына қарсы төңкеріс, кейіннен Аргентинаға айналған Ривер-Плате провинциялары конфедерациясының таралуын болдырмады. Тәуелсіздік үшін күрес аяқталғаннан кейін, прогрессивті Буэнос-Айрес губернаторы Мартин Родригес 1822 жылы Пергаминоға бейбіт судья тағайындады, ал 1828 жылы алғашқы мектеп ашылды. Көп ұзамай қалада бірнеше мал сою орындары пайда болды. 1829 жылы губернатор Хуан Мануэль де Росас (оның отбасылық мүдделері мал шаруашылығына бағытталған) және Пергаминоның ең көрнекті отбасылары – Асеведолар мен Анхореналар арасында жақын одақ қалыптасты. Алайда, Росастың репрессивті режимі 1838 жылы жалғыз мектептің жабылуына әкелді. Пергамино халқы, қазір негізінен еуропалық иммигранттар мен олардың балалары, 1895 және 1914 жылдар аралығында шамамен 30 000-ға дейін үш есеге өсті. Бұл дәуірде маңызды баск, пиемонт, провансаль және ливан қауымдастықтары құрылды, сондай-ақ 1913 жылы Рома қонақ үйі ашылды. Пьемонттан келген Энрике Венени 1917 жылы Пергаминоның алғашқы газеті – «La Opinión» газетін құрды. Қаланың өсіп келе жатқан иммигрант қауымдастықтарында британдық теміржол инженерлері мен жылдам дамитын теміржолдармен байланысты басқа да техниктер болды. Осы қызметкерлердің бір бөлігі және Орталық Аргентина темір жолының директоры Рональд Лесли 1918 жылдың 18 қарашасында Пергаминоның алғашқы футбол командасын ұйымдастырды, оны Бура соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыстағы рөлімен танымал болған британдық фельдмаршал генерал Дуглас Хейгтің құрметіне атады. «Атлетико Дуглас Хейг» Аргентинаның B лигасында аймақтық атаққа ие болды. Пергаминоның негізгі шіркеуі мен қалалық әкімдігі 1930 жылы аяқталды. Алайда, он жылдық өркендеуден кейін, Ұлы депрессия аймақтың көптеген шағын жер иелерінің құлдырауына әкелді. Қала көп ұзамай қалпына келе бастады, мысалы, 1936 жылы Муниципалды көркемсурет мұражайының ашылуын тойлады. 1939 жылы болған апатты су тасқыны Пергамино өзенінің бойында бөгеттер мен каналдар салуға әкелді. 1947 жылға қарай халқы 50 мыңға жуық адамға жеткен қалада алғашқы ірі өндіріс орындары жұмыс істей бастады. Алайда, Пергаминоның ауыл шаруашылығы секторы 1946 жылы президент Хуан Перонның ұлттық экспорттық астық сатып алушысы – IAPI құруымен қиындыққа ұшырады. Пергамино суару және басқа инфрақұрылымдық жұмыстарға IAPI инвестицияларынан пайда тапса да, агенттік жергілікті өсірушілерге төлеген төмен бағалар да банкротқа әкелді. 1955 жылы Перонның биліктен құлдырауынан кейін IAPI таратылуы және 1956 жылы Пергаминода Ұлттық ауыл шаруашылығы зертханасының (INTA) құрылуы аймақтағы және ұлттық деңгейдегі секторды жандандыруға көмектесті. 1963 жылғы сайлауда Пергаминоның тумасы доктор Артуро Ильиа президенттікке келді. Президент Ильиа экономикалық өсуге басымдық берді, сонымен бірге ұлттық бюджетті теңгерімде ұстады, бұл комбинация Пергаминода бұрын-соңды болмаған өсуге әкелді. Қаланың алғашқы биік ғимараттары, сондай-ақ өнеркәсіптік аудан салынды. Президент Ильиа өзінің туылған жерін өкілеттігі кезінде көптеген сапарлармен құрметтеді. 1978 жылы қала беделді Ұлттық вирустық зерттеулер институтының (INEVH) орны ретінде таңдалды, ал 1985 жылы елдегі алғашқы кабельдік теледидар станцияларының бірі құрылды. Қаланың бас газеті «La Opinión» 1989 жылы ұлттық экономикалық дағдарыс кезінде жабылды. Қаржылық қиындыққа тап болған газеттің негіздері, Вененилер, компанияны жергілікті кабельдік теледидар кәсіпкері Уго Апестегуияға сатты, қазіргі иесі. Өсудегі жұмыссыздық, қылмыс және жалпы пессимизм аясында осы қиын кезеңдегі ең маңызды жетістіктердің бірі – 1993 жылы Пергамино аймақтық университетінің құрылуы болды, қаланың жоғары білім беру мекемесі. 2002 жылы соңғы құрылым құрылғаннан кейін мектеп Ұлттық Солтүстік-Батыс Буэнос-Айрес университетіне қосылды, ал оның Пергамино кампусы бүгінде жылына шамамен 500 студентті қабылдайды.
Қазіргі қала
Аргентинаның 2003 жылы басталган экономикалық жаңғыруы қаланың өнеркәсіптік базасының және аймақтың ауыл шаруашылығы өндірісінің күрт өсуіне әкелді; 2003 жылы ғана қалаға 2500 өндірістік жұмыс орны оралды. Ауданның экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына бағытталған, және жергілікті фермерлер құс және сүт өнімдерін өндіруге көшкенімен, Пергамино Аргентинаның дәнді дақылдар, әсіресе соя мен жүгері жиналымында маңызды рөл атқарады, сондай-ақ егін үшін тұқым сатудың жартысы осы қалада жүзеге асырылады; осы себепті 1998 жылы Пергамино Ұлттық Тұқым Астанасы деп жарияланды. Пергаминоның қаржы секторы да жаңғырды: 2002 және 2006 жылдар арасында жергілікті несиелердің көлемі дерлік екі есеге өсіп, 52 миллион АҚШ долларына жетті, ал жергілікті салымдар үш есеге жуық өсіп, шамамен 100 миллион АҚШ долларын құрады.
Климат
Пергамино ылғалды субтропиктік климатқа (Кёппен климаттық жіктелімі Cfa) ие, онда ыстық, ылғалды жаздар және жұмсақ, кейде салқын қыстар болады. Ең жоғары температура 2012 жылдың 9 қаңтарында, ал ең төменгі температура 1967 жылдың 14 маусымында тіркелген.