Кіріспе

A Scratch Messiah, People's Messiah, Come Sing Messiah, Sing it yourself Messiah, Do it yourself Messiah (DIY Messiah) немесе Sing along Messiah (алғашқы екі британдық және австралиялық қолданыста, соңғы үш Солтүстік Америкада кең таралған) – Генделдің «Мессиясы» туындысының репетициясыз тыңдаушылар хорымен бірге бейресми орындалуы, көбінесе жақсы дайындалған негізгі топпен толықтырылады. Оркестр мен солистер әдетте кәсіби музыканттардан құралса да, олардың еңбегі жиі қайырымдылық шараларына арналады. «Скрач» атауының шығу тегі – бастапқы қағидалар бойынша, ештеңеден жаңадан жасау идеясымен байланысты.

Тарих

Scratch Messiah қойылымдары британдық хор қоғамдарының дәстүрінен бастау алады, онда үлкен, оқымаған әуесқойлар хорлары ірі концерттік шығармаларды орындауға қатыса алатын. Гендельдің «Мессиясы» бастапқыда қайырымдылық мақсатында жазылған, ол 1749 жылғы Foundling Hospital әнұранының орындалуынан және Гендельдің «Мессиясын» Лондондағы Foundling Hospital шіркеуінде жыл сайынғы Пасхада орындауынан өркендеген. «Мессия» шектеулі репетициялардан кейін орындалуы үшін жазылған, сондықтан ол 1820 жылдардан бастап Бирмингем, Манчестер, Ливерпуль және Лондонда өткізілген ірі Гендель фестивальдеріне өте қолайлы болды. Осы жиындарда Ұлыбританияның түкпір-түкпірінен келген жұртшылықтан құралған үлкен, әуесқой «қаңқа» хорлары құрылды.

Өнер көрсетулер

Мұндай қойылымдар ағылшын тілді әлемдегі музыка жақтастары арасында дәстүрге айналды, әсіресе Рождество маусымында, сондай-ақ Нидерланды мен Қытайда да жанкүйерлер қатарын кеңейтіп жатқандай. Көбінесе концерт залында немесе шіркеуде "Мессияны бірге орындаңыз" шарасы ұйымдастырылады, онда хор музыканы жаттап алады, ал көрермендер ноталар әкеліп, бірге қатысуға шақырылады. Шағын ауқымда "Мессия кеші" бірнеше достың біреуінің үйінде фортепиано төңірегіне жиналып, ән салу түрінде өтуі мүмкін, мұндай шаралар көбінесе тұтас орындалады. Әдетте бұл ресми емес іс-шаралар, бірақ кейде киім талабы болуы мүмкін: ресми концерттік киім немесе тіпті 18 ғасырлық костюм. Ірі масштабты шаралардың бірі – 1976 жылдан бері Чикагода Халықаралық музыка қоры ұйымдастырған "Өзің жаса" Мессиясы. Ол Харрис музыка және би театрында өтеді. Мұнда волонтерлерден құралған оркестр мен жалданып алынған солистер жұмыс істейді, ал көрермендер хор рөлін атқарады. Сол сияқты, Канададағы КАММАК "Келіңдер, Мессияны әндейік" іс-шараларын ұйымдастырады. Линкольн орталығындағы Эйвери Фишер залы да жыл сайынғы ірі шара, онда кәсіби оркестр мен солистер қатысады. Онда Нью-Йорктегі түрлі хорлардан таңдалған жиырмаға жуық дирижерлер қолданылады, олардың әрқайсысы туындыдан бір бөлігін орындайды. АҚШ-тағы алғашқы шаралардың бірі 1962 жылдан бері Лексингтон қаласында өткізіліп келеді. Ұлыбританиядағы ең ірі тұрақты қойылым – "Мессиядан бастап" жыл сайын Лондонның Корольдік Альберт залында өтеді. Бұл шара алғаш рет 1974 жылы өткізіліп, қазір әр жылы 3000-нан астам әншіні қамтиды. 1979 жылдан 2009 жылға дейін қойылымды сэр Дэвид Уиллкокс жүргізді.