Оратория: хор, солистер және оркестрлік музыкалық шығарма
Oratorio
Оратория – хор, солистер мен оркестрге арналған драмалық музыкалық шығарма. Операдан айырмасы – көбінесе сахналық қойылымсыз концерттік форматта орындалады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үлкен музыкалық композиция, оркестр, хор және солистерді қамтиды, таза қанды жарыс ат.
Large musical composition including an orchestra, a choir, and soloists
the thoroughbred racehorse
Ораторио – хор, солистер және оркестр немесе басқа да ансамбль үшін арналған драмалық немесе повестволық мәтіні бар музыкалық шығарма. Көптеген опералар сияқты, ораториода хор, солистер, аспаптар тобы, ерекшеленетін кейіпкерлер (мысалы, солистер) және ариялар қолданылады. Дегенмен, опера – музыкалық театр, әдетте декорациялар, құрал-жабдықтар, костюмдер және кейіпкерлердің сахнадағы өзара әрекеттесулерімен бірге маңызды театрлық қойылымды қамтиды. Ораториода көбінесе минималды сахналау болады, хор көбінесе орталық драмалық рөл атқарады, ал шығарма әдетте концерттік туынды ретінде ұсынылады. Бірақ ораторио кейде опера ретінде қойылады, ал опералар жиі концерттік формада орындалады. Опера мен ораторио арасындағы ерекше маңызды айырмашылық – мәтіннің негізгі тақырыбында. Опера либреттосы кез келген драмалық сюжетке (мысалы, тарих, мифология, Ричард Никсон, Анна Николь Смит) арналуы мүмкін, ал ораторио мәтіні көбінесе қасиетті тақырыптарды қамтиды, бұл оны шіркеуде орындауға ыңғайлы етеді, және бұл жанр үшін маңызды орындау ортасы болып табылады. Католик композиторлары әулиелердің өмірінен және Киелі кітаптан алынған оқиғаларға, ал протестант композиторлары тек Киелі кітаптағы тақырыптарға назар аударған. Ораториолар 17 ғасырдың басында Италияда операның сәттілігі мен католик шіркеуінің Ұлы ораза кезінде спектакльдерге тыйым салғандықтан өте танымал болды. Ораторио сол жылдық кезеңде опера көрермендері үшін басты музыкалық таңдауға айналды. Дәстүрлі түрде, ораторио қасиетті тақырыптарды шынайы діни сезіммен қарастыруды білдіреді, сондықтан қасиетті емес ораторио әдетте «әйгілі ораторио» деп аталады: бұл терминология кейбір тарихи контексттерде оксиморондық немесе кем дегенде парадоксалды деп есептеліп, күдікпен қарастырылған. Осы тұрақты және жасырын контекстке қарамастан, ораторионың зайырлы тақырыптардағы туындылары жанрдың пайда болған сәтінен бастап жазылып келген.
An oratorio is a musical composition with dramatic or narrative text for choir, soloists and orchestra or other ensemble. Like most operas, an oratorio includes the use of a choir, soloists, an instrumental ensemble, various distinguishable characters (e. g. soloists), and arias. However, opera is musical theatre, and typically involves significant theatrical spectacle, including sets, props, and costuming, as well as staged interactions between characters. In oratorio, there is generally minimal staging, with the chorus often assuming a more central dramatic role, and the work is typically presented as a concert piece – though oratorios are sometimes staged as operas, and operas are not infrequently presented in concert form. A particularly important difference between opera and oratorio is in the typical subject matter of the text. An opera libretto may deal with any conceivable dramatic subject (e. g. history, mythology, Richard Nixon, Anna Nicole Smith); the text of an oratorio often deals with sacred subjects, making it appropriate for performance in the church, which remains an important performance context for the genre. Catholic composers looked to the lives of saints and stories from the Bible while Protestant composers only to Biblical topics. Oratorios became extremely popular in early 17th century Italy partly because of the success of opera and the Catholic Church's prohibition of spectacles during Lent. Oratorios became the main choice of music during that annual period for opera audiences. Conventionally, oratorio implies the sincere religious treatment of sacred subjects, such that non sacred oratorio is generally qualified as 'secular oratorio': a piece of terminology that would, in some historical contexts, have been regarded as oxymoronic, or at least paradoxical, and viewed with a degree of scare quoted skepticism. Despite this enduring and implicit context, oratorio on secular subjects has been written from the genre's origins.
Этимология
Ораторио сөзі латын тіліндегі ōrō (ораре) етістігінен шыққан, ол жария түрде сөйлеу, дұға ету, жалбару немесе өтініш айту мағынасын білдіреді. (Сол себепті "oratory" сөзінің мағынасын ажыратуда, оның ішінде ораторлық (ғибадат ету) тақырыбы да бар.) Бұл музыкалық шығарма "16 ғасырдың соңғы жартысында Римдегі Сент-Филипп Нери ораториясының (Congregazione dell'Oratorio) шіркеуінде өткізілген музыкалық қызметтер түрінен аталған". Бұл сөз ағылшын тілінде 1727 жылдан бері қолданылады, ал оған дейін 1640 жылдан бастап "oratory" деген сөз қолданылып келген. Джон Стайнердің "Круцификс" (1887) шығармасы көптеген әуесқой хор ұйымдарының танымал туындысы болды. Эдвард Элгар ғасыр тобысында "Өмірдің нұры" (Lux Christi), "Геронтийдің арманы", "Апостолдар" және "Империя" шығармаларын жазып, осы жанрды қайта жаңғыртуға тырысты.
The word oratorio comes from the Latin verb ōrō (present infinitive ōrāre), meaning to orate or speak publicly, to pray, or to beg or plead, related to the Attic Greek noun ἀρά (ará, “prayer”). (Hence the disambiguation entry for 'oratory', including oratory (worship).) The musical composition was "named from the kind of musical services held in the church of the Oratory of St. Philip Neri in Rome (Congregazione dell'Oratorio) in the latter half of the 16th cent." The word is only attested in English from 1727, with the equivalent 'oratory' in prior use, from 1640. John Stainer's The Crucifixion (1887) became the stereotypical battlehorse of massed amateur choral societies. Edward Elgar tried to revive the genre around the turn of century with the composition of The Light of Life (Lux Christi), The Dream of Gerontius, The Apostles and The Kingdom.
20 ғасыр
Ораторио Игорь Стравинскийдің «Эдип рексі» (Париж, 1927), Уильям Уолтонның «Белшазардың тойы» (Лидс, 1931), Пол Хиндемиттің «Das Unaufhörliche» (Берлин, 1931), Артур Хонеггердің «Ле Рой Давид» және «Оттағы Жанна д’Арк» (Базель, 1938) және Франц Шмидттің «Жеті мөрмен кітап» (Das Buch mit sieben Siegeln) (Вена, 1938) шығармалары арқылы көпшілік назарына қайта оралды. Майкл Типпетттің «Біздің заманымыздың баласы» ораториясы (алғашқы орындалуы, 1944) Екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты оқиғаларды қамтиды. Соғыстан кейінгі ораториолар: Дмитрий Шостаковичтің «Ормандар әні» (1949), Сергей Прокофьевтің «Бейбітшілік сақшысы» (1950), Вадим Салмановтың «Он екі» (1957), Альфред Шниткедің «Нагасаки» (1958), Бохуслав Мартиновтың «Гилгамеш жырлары» (1958), Кшиштоф Пендерецкидің «Луканың құдай қызметі» (1966), Ханс Вернер Хензенің «Медуза кемесі» (1968), Рене Клеменциктің «Кабала» (1992) және Освальдо Голиховтың «Сан-Маркосқа арналған құмарлық» (2000) шығармаларын қамтиды. Маурисио Кагель 1985 жылы Бахтың дүниеге келгеніне 300 жыл толуына орай, Бахтың өмірінен шабыттанған «Sankt Bach Passion» ораториясын жазды. Танымал музыканттардың ораториолары: Лео Ферренің Гийом Аполлинердің осы аттас өлеңіне негізделген «La Chanson du mal aimé» (1954 және 1972), Пол Маккартнидің «Ливерпуль ораториясы» (1991) және Пабло Неруда мен Одуссеас Элитистің өлеңдеріне негізделген Микис Теодоракистің «Canto General» және «Axion Esti» шығармаларын қамтиды.
Oratorio returned haltingly to public attention with Igor Stravinsky's Oedipus Rex in Paris (1927), William Walton's Belshazzar's Feast in Leeds (1931), Paul Hindemith's Das Unaufhörliche in Berlin (1931), Arthur Honegger's Le Roi David and Jeanne d'Arc au bûcher in Basel (1938), and Franz Schmidt's The Book with Seven Seals (Das Buch mit sieben Siegeln) in Vienna (1938). Michael Tippett's oratorio A Child of Our Time (first performance, 1944) engages with events surrounding the Second World War. Postwar oratorios include Dmitri Shostakovich's Song of the Forests (1949), Sergei Prokofiev's On Guard for Peace (1950), Vadim Salmanov's Twelve (1957), Alfred Schnittke's Nagasaki (1958), Bohuslav Martinů's The Epic of Gilgamesh (1958), Krzysztof Penderecki's St. Luke Passion (1966), Hans Werner Henze's Das Floß der Medusa (1968), René Clemencic's Kabbala (1992), and Osvaldo Golijov's La Pasión según San Marcos (2000). Mauricio Kagel composed Sankt Bach Passion, an oratorio about Bach's life, for the tercentenary of his birth in 1985. Oratorios by popular musicians include Léo Ferré's La Chanson du mal aimé (1954 and 1972), based on Guillaume Apollinaire's poem of the same name, Paul McCartney's Liverpool Oratorio (1991), and Mikis Theodorakis's Canto General and Axion Esti, based on poems of Pablo Neruda and Odusseas Elytis.
21 ғасыр
1886 жылы Дадли Бак өзінің «Азияның жарығы» ораториясын жазғанда, ол Будданың өміріне негізделген жанр тарихындағы тұңғыш туынды болды. ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басында бірнеше оратория Будданың өміріне негізделді немесе буддалық мәтіндерді қамтыды. Олардың ішінде Сомей Сатоның 1987 жылғы «Стабат Матер», Динеш Субасингхедің 2010 жылғы «Каруна Нади» және Джонатан Харвидің 2011 жылғы «Велтетос» шығармалары бар. ХХІ ғасырда Джон Адамстың «Эль-Ниньо» және «Басқа Марияның Ізгі хабары» сияқты христиандық негіздегі ораториялар да жазылды. Басқа діндерді Илайярраяның «Тирувасакам» (Шиваға арналған индуистік гимндердің мәтініне негізделген) көрсетеді. ХХІ ғасырда жазылған діни емес ораторияларға Натан Курриердің «Гайанның вариациялары» (Гайя гипотезасына негізделген), Ричард Эйнхорнның «Түп-бас» (Чарльз Дарвиннің жазбаларына негізделген), Джонатан Миллстің «Сандакан тренодиясы» (Сандакан өлім маршына негізделген), Нил Ханнонның «Қиындыққа тап болған әкелерімізге» және Дэвид Лэнгтің «Құмырсқа қыздың құмарлығы» (2008) кіреді. 2016 жылы Питер Рюлен Хельмут Шлегельдің либреттосы бойынша «Laudato si'» ораториясын жазды, ол Ассизидің Клэр, Ассизидің Франциск және Папа Францисктың жазбаларымен толықтырылған Магнификаттың толық латын мәтінін қамтиды. «Bruder Martin» Томас Габриэльдің туындысы, ол 2017 жылы Реформацияның 500 жылдығына арнап Мартин Лютердің өмірінен көріністер туралы Эуген Эккерттің мәтінін сазға түсірді.
When Dudley Buck composed his oratorio The Light of Asia in 1886, it became the first in the history of the genre to be based on the life of Buddha. Several late 20th and early 21st century oratorios have since been based on Buddha's life or have incorporated Buddhist texts. These include Somei Satoh's 1987 Stabat Mater, Dinesh Subasinghe's 2010 Karuna Nadee, and Jonathan Harvey's 2011 Weltethos. The 21st century also saw a continuation of Christianity based oratorios with John Adams's El Niño and The Gospel According to the Other Mary. Other religions represented include Ilaiyaraaja's Thiruvasakam (based on the texts of Hindu hymns to Shiva). Secular oratorios composed in the 21st century include Nathan Currier's Gaian Variations (based on the Gaia hypothesis), Richard Einhorn's The Origin (based on the writings of Charles Darwin), Jonathan Mills' Sandakan Threnody (based on the Sandakan Death Marches), Neil Hannon's To Our Fathers in Distress, and David Lang's The Little Match Girl Passion (2008). The oratorio Laudato si', composed in 2016 by Peter Reulein on a libretto by Helmut Schlegel, includes the full Latin text of the Magnificat, expanded by writings of Clare of Assisi, Francis of Assisi and Pope Francis. Bruder Martin was composed by Thomas Gabriel, setting a text by Eugen Eckert about scenes from the life of Martin Luther, for the 500th anniversary of the Reformation in 2017.