Кіріспе

Америка білім беру реформасы қозғалысы
Америка Құрама Штаттарындағы шағын мектептер қозғалысы, сондай-ақ Шағын мектептер бастамасы деп белгілі, көптеген жоғары мектептердің тым үлкен екенін және оларды 400-ден аспайтын, ал ең жақсысы 200-ден кем студенттерге ие шағын, дербес мектептерге қайта ұйымдастыру қажет деп санайды. 200-ден аз студенті бар көптеген жекеменшік мектептер 200-ден аз адамнан тұратын ұйымдардың артықшылықтарын пайдаланатын ұқсас дизайн ерекшеліктерін бөліседі. Шағын мектептер қозғалысының мемлекеттік мектептердегі нұсқасында студенттерге қай шағын мектепке қатысуды таңдау мүмкіндігі беріледі. Әрбір шағын мектеп студенттерге ортақ немесе ұқсас қызығушылықтары бар студенттер арасында байланыс сезімін ұсынады. Көп жағдайда жоғары мектептердегі шағын мектептер Америка Құрама Штаттарындағы көптеген орта мектептердегі командалық жүйеге ұқсайды. Шағын мектептер студенттерге орташа жоғары мектептерге қарағанда мұғалімдерден көбірек жеке назар алуға мүмкіндік береді. Көптеген шағын мектептер сәтсіз үлкен мектепті бір ғимаратта бірнеше кішкентай мектептерге айналдыру арқылы құрылады, мысалы, Нью-Йорктегі Бронкстегі бұрынғы Теодор Рузвельт жоғары мектебі сияқты.

Артықшылықтары

Дебора Мейер шағын мектептің барлық мұғалімдерге бір үстелдің айналасында отырып, ортақ шешім қабылдау мәдениетін құруға мүмкіндік беретінін айтты. Бұл балаларды демократияның белсенді мүшелеріне айналдыруға бағытталған мектептің маңызды бөлігі болуы керек – олар өз мұғалімдерінің демократиялық қағидаларға сүйене отырып жұмыс істейтінін көруі керек. Шағын мектептерде тікелей демократия мүмкіндігі жоғары және іс жүзінде оңайрақ. Шағын мектептердегі оқушылардың үлгеріміне оң әсерінің мысалы Калифорния штатының Окленд қаласында байқалады. Браун университетінің Мектеп реформасы жөніндегі Анненберг институтының зерттеуіне сәйкес, «Оклендтегі шағын мектептер олардан бөлініп шыққан үлкен мектептерден жақсы нәтижелер көрсетуде. Атап айтқанда, студенттер үлкен мектептерге қарағанда күрделірек курстарды аяқтап, мектептен шығу көрсеткіштері төмендеген». Дженифер Хохшильд пен Натан Сковрониктің «Америкалық арман және мемлекеттік мектептер» кітабында кіші сыныптардың «бастапқы сыныптардағы оқушыларға жағымды әсер ететіні, ал үнемі қиын курстардың артықшылықтары аз қамтылған балалардың үлгерімін жақсартуға көмектесетіні, дәл сол сияқты орта таптың балаларына да мүмкіндік беретіні» айтылған. «Шағын, жақын білім беру орталары үлкен мектептермен салыстырғанда оқу және тәртіп саласында үнемі жақсы нәтижелер береді. Үлкен мектептерде қатысуға мүмкіндіктер шектеулі». «Үлкен мектептердегі оқушылар құрбыларынан шеттелуге немесе тәуекелді мінез-құлыққа бейім». UCLA жүргізген зерттеуде шағын мектептердің басқа да артықшылықтары көрсетілген: «Ең жақсы жағдайда шағын мектептер жеке қарым-қатынастарды, отбасы мен қоғамдық қатысуды, оқу сапасы мен жауапкершілікті жақсартуға, сондай-ақ мұғалімдердің жұмыс жағдайларын жақсартуға және жұмысқа қанағаттандыруын арттыруға ықпал етеді». Шағын мектептерді қолдаушы және Кіші мектептер коалициясының және Грауер мектебінің негізін қалаушы доктор Стюарт Грауер: «Зерттеулер шағын мектептердің оқушылардың академиялық жетістіктерін және жеке бейімделуін арттыратынын анық көрсетеді. Шындығында, осыны растайтын деректер ондаған жылдар бойы қолжетімді болды, бірақ саясаткерлер оған көз жұмып келді, бәлкім, мұндай бағдарламалардың құнына байланысты (әрине, саясатқа да қатысы бар). Қазіргі уақытта қарулы күзетшілер, металл іздегіштер және оқушыларды қуу мәселенің түбіне жете алмайды. (Шын мәнінде, олар жағдайды нашарлататын жазалаушылық ортаны құруы мүмкін). Сондықтан көптеген адамдар басқа жол іздеп жүр, ал шағын мектептерді ұзақ уақытқа дейін назардан тыс қалдыруға болмайды». Неге біз осындай перспективті деректерге ие болғанымызға қарамастан, алып мектептер салып жатырмыз? Д-р Грауэр мұны экономикалық факторларға ғана емес, сонымен қатар американдық білім туралы кең таралған мифтерге байланысты деп санайды: «Біздің орта мектеп туралы естеліктерімізде кештер, футбол ойындары, қызықты әлеуметтік өмір, махаббат және алғашқы көліктер сияқты ностальгиялық елестер бар. Бірақ мұндай естеліктер барлық студенттерге қатысты емес. Орташа орта мектеп оқушысы спорттық іс-шараларға қатыспайды, шындығында мектеп неғұрлым үлкен болса, студенттердің осы іс-шараларға қатысу пайызы соғұрлым төмен болады. Көптеген студенттер үшін үлкен мектептердегі әлеуметтік орта қатал және кешірімсіз, әлеуметтік жағдайы жақсы адамдардың шағын тобы мен жағдайы нашар адамдардың көп тобы арасында айқын шекаралар бар. Ал жоғары мектеп естеліктерінде академиялық компонент сирек кездеседі, тіпті зияткерлік деңгейде де (2001). Басқаша айтқанда, көптеген мектептерде барлығы мақтанышпен айтатын іс-шаралар бар – шеру тобы, лакросс командасы, жақтаушылар сияқты қасиетті нәрселер. Бұл қол сұғылмайтын іс-шаралар мектеп имиджін білдіреді және оларды өзгертуге болмайды, тіпті олар оқушылардың өте аз пайызына қызмет етсе де және ең негізгі нәрсеге, яғни оқушылардың білім алуына назар аударғанмен, сирек байланысты болады». АҚШ-та шағын мектептер студенттердің ғана емес, қайырымдастық қорлардың да қызығушылығын арттыруда. The Washington Post Writers Group басылымындағы Neal Peirce Column авторының айтуынша, «ең үлкен ынталандырушы – Билл мен Мелинда Гейтс қоры. Ол бес жылдың ішінде Бостон, Чикаго, Милуоки және басқа қалаларда шағын мектептерді дамытуға 1 миллиардтан астам доллар инвестициялады. Нью-Йорк қаласы 2014 жылы шағын мектептер қозғалысына қосылатынын мәлімдеді. Ресми тұлғалар 500 оқушыдан кем емес 60 мектеп ашуды жоспарлап отыр, оның ішінде 41 орта мектеп, 4 дәстүрлі орта мектеп және 6-шы немесе 7-ші сыныптан 12-ші сыныпқа дейінгі инновациялық модельдегі 15 мектеп бар». Шағын мектептерге қатысты зерттеулер мен жиналған деректер олардың үлкен мектептермен салыстырғанда жақсы академиялық сапасын көрсетеді. Мичиган мемлекеттік университетінің Білім саясаты орталығының бас директоры доктор Шариф Шакрани: «Жақындағы зерттеулер шағын мемлекеттік орта мектептердегі оқушылардың үлгерімі жақсы, қатысу көрсеткіштері жоғары, қауіпсіздік сезімі күшті, мінез-құлық проблемалары аз және қосымша іс-шараларға қатысу жиілігі жоғары екенін көрсетеді» деді. Шакрани сондай-ақ «көптеген эмпириялық зерттеулер шағын мемлекеттік және жеке орта мектептердегі оқушылардың үлгерімі үлкен мектептердегі оқушыларға қарағанда жоғары екенін көрсетеді. Шағын орта мектептерде оқу, математика, ғылым және әлеуметтану пәндері бойынша оқушылардың үлгерімі жоғары болды. Сонымен қатар, шағын мектептерде зорлық-зомбылық пен тәртіпсіздікке қатысты оқиғалар аз болады, бұл қатысуды арттыруға және мектептен шығу мен жалтарыс деңгейін төмендетуге ықпал етеді» деді. Шағын мектептерді қолдаушы және қаржылай көмек көрсететін Гейтс қоры енді оқу сапасын жақсартуға тікелей күш салуда, мысалы, математика мен ғылым оқытуын жақсартуға гранттар беруде.