Кіріспе

Құс түрі. Зәйтүнді ағашқа шабуылшы (Sittasomus griseicapillus) – Furnariidae тұқымдасының Dendrocolaptinae кіші тұқымдасына жататын қос қанатты құс. Ол Мексиканың орталық бөлігінен бастап Орталық Американың барлық елдері арқылы, Тобаго аралында және Чили, Француз Гвианасы мен Суринамнан басқа Оңтүстік Американың барлық елдерінде кездеседі.

Сипаттама

Зәйтүнді түсті ағашқа шабуылшы құс – оның кіші тұқымдасының ең кішкентай мүшелерінің бірі. Оның денесі жіңішке, тіке шоқысы қысқа, ал көптеген басқа ағашқа шабуылшы құстардан айырмашылығы, жолақтары мен дақтары жоқ. Екі жыныстың да қауырсындары бірдей, бірақ ұрғашылары еркектерге қарағанда орташа есеппен кішірек. Ересектердің ұзындығы . Еркектердің салмағы , ал ұрғашылардың салмағы мен ұзындығы географиялық орналасуына байланысты өзгереді. Барлық түрлерінің қара ирисі, қара сұрдан қараға дейін шашы, қарадан ақшыл сұрға дейін түсті жақ сүйегі, қараңғы ұшы бар, сұр, көкшіл сұр немесе қара аяқтары мен табандары болады. Аталық S. g. griseicapillus түрінің көп бөлігі зәйтүнді түсті, мұрттары зәйтүн түсті қоңыр, құйрығы мен қанаттары қызғылт. Оның құрсақ аймағы сұрғылт, ал қабырғалары сары-қоңыр. Ұшқанда қанатында сары жолақ байқалады. "Амазониялық" топқа жататын басқа түрлер де ұқсас, бірақ олардан былай ерекшеленеді: Зәйтүнді түсті ағашқа шабуылшы құс әртүрлі биіктікте мекендейді. Орталық Американың солтүстігінде теңіз деңгейінен Колумбияда төменгі биіктікке дейін кездеседі.

Өсіру

Зәйтүн түсті ағашқаршының көбейтін мезгілі географиялық орналасуына қарай өзгереді, Орта Америка мен Солтүстік Оңтүстік Америкада наурыздың ортасынан маусымға дейін, ал Оңтүстік Амазонияда тамыз бен қазан аралығында болады. Бұл түр қуыстарда ұялайды, олар табиғи немесе бұрын тоқылдақтар пайдаланған қуыстар болуы мүмкін, бірақ өздігінен қуыс қазғаны белгісіз. Аз ғана ұя зерттелген; Коста-Рикадағы бір ұяның іші құрғақ жапырақтармен төселген. Бір ұядағы жұмыртқа саны екі-үш болады. Шешімді деректерге сүйенсек, көбінесе аналық жұмыртқаны жарып, балапандарды күтіміне жауапты, бірақ ата-ана екеуі де балапандарды тамақтандырған жағдайлар да тіркелген. Жұмыртқадан жарылу кезеңі мен ұшқындау уақыты белгісіз.

Дауыстау

Зәйтүнді түсті ағашқа шабушы құстың дауысы түршесіне қарай әртүрлі болады. Оның кем дегенде алты ән түрі бар, оларды екі топқа бөлуге болады. Орта Америкада, Оңтүстік Американың солтүстігінде және Анд тауларының батысында кездесетін түршелері "шапшаң, тікелей үн немесе жұқа сыңғырлау" дыбыстарын шығарады. Амазонияда және Бразилияның шығыс және оңтүстік-шығысындағы түршелері "бір-бірінен кезектесіп, жылдам және анық сыбызғылау" дыбыстарын шығарады. S. g. aequatorialis әні "жедел, домалақ, музыкалық үн, 'tr r r r r r r r r r r r r r eu' " деп сипатталса, ал S. g. amazonus әні "бір-бірінен жоғарылап, бірте-бірте күшейетін ноталар тізбегі, 'pu pu pew pew peh peh peé peh' " деп сипатталған. Солтүстік-шығыс Бразилиядағы әні "жоғары, жылдам, сәл көтерілетін 'weeweewee' " ал оңтүстік-шығыс Бразилиядағы әні "өте жоғары, қатты, төмендейтін 'weet weet weet' " болып келеді.

Мәртебе

IUCN HBW таксономиясын ұстанады және «шығыс» және «батыс» зәйтүн ағаштарын жеке-жеке бағалады. Екеуі де қауіпсіз деп саналады. Екеуінің де өте кең таралған ареалдары бар; ешқайсысының популяциясының мөлшері белгісіз және екеуі де азайып бара жатқаны болжанып отыр. Ешқайсысына да бірден-бір қауіп анықталған жоқ. Кейбір авторлар зәйтүн ағаштарының орман фрагментациясына орташадан жоғары сезімтал екенін көрсетсе, ал басқалары фрагментациядан кейін популяцияның артуын байқады.