Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Евангелистік протестанттық христиандықтағы қозғалыс
Movement within evangelical Protestant Christianity
Неохаризматикалық (сондай-ақ үшінші толқын харизматикалық немесе гиперхаризматикалық) қозғалысы – евангелистік протестанттық христиандықтағы түрлі тәуелсіз шіркеулер мен ұйымдардан құралған қозғалыс. Олар Киелі Рухтың тілдерде сөйлеу және сеніммен емдеу сияқты сыйлықтарының қазіргі уақытта қолжетімді екенін баса көрсетеді. Неохаризматикалық қозғалыс – Пятидесятничестводан бастау алған ("бірінші толқын") және Харизматикалық қозғалыспен дамыған ("екінші толқын") Харизматикалық христиан дәстүрінің "үшінші толқыны" саналады. Конфессиядан тыс және тәуелсіз харизматикалық топтардың өсуіне байланысты, неохаризматиктердің саны бірінші және екінші толқынға қарағанда көп деп есептеледі. 2002 жылғы мәліметтер бойынша, шамамен 295 миллион жаны бар 19 000-ға жуық конфессиялар немесе топтар неохаризматикалық деп танылды.
The Neo charismatic (also third wave charismatic or hypercharismatic) movement is a movement within evangelical Protestant Christianity that is composed of a diverse range of independent churches and organizations that emphasize the current availability of gifts of the Holy Spirit, such as speaking in tongues and faith healing. The Neo charismatic movement is considered to be the "third wave" of the Charismatic Christian tradition which began with Pentecostalism (the "first wave"), and was furthered by the Charismatic movement (the "second wave"). As a result of the growth of postdenominational and independent charismatic groups, Neo charismatics are now believed to be more numerous than the first and second wave categories. As of 2002, some 19,000 denominations or groups, with approximately 295 million individual adherents, were identified as Neo charismatic.
Тарих
Харизмалық христиандықтың "бірінші толқыны" – Пентикостализм, ол 1901 жылы АҚШ-тың Канзас штатында пайда болып, кейін Техас, Лос-Анджелес және басқа елдерге тарады. Пентикосталдар өз шіркеулерін және ұйымдарын құрды, бірақ 1960 жылдары Киелі Рухтың құйылуына және кереметтер мен таңғажайыптарға олардың салған назары негізгі протестанттық конфессияларға әсер ете бастады, соның нәтижесінде "екінші толқын" немесе харизматикалық қозғалыс басталды. "Үшінші толқын" деп аталған нео-харизматикалық қозғалыс 1980 жылдардың басында пайда болды және тәуелсіз және жергілікті христиандық топтар арасында пентикосталдық тәжірибелердің өсуіне байланысты туды. Нео-харизматикалық қозғалыс 1980 жылдары пайда болғанымен, Африкадағы көптеген шіркеулердің кейбір шіркеулер жергілікті космологияларды Киелі Рухтың сыйлықтары деп аталатын нәрселермен біріктіргендіктен, екінші ғасырдың басында-ақ нео-харизматикалық бейімділікті көрсеткені байқалды. Нео-харизматикалық шіркеулердің ең көп шоғырланған орындары Африка, Азия және Латын Америкасы болып табылады. Кейбір аймақтарда, әсіресе Африка мен Латын Америкасында, нео-харизматиктер кейде пентикосталдар мен харизматиктер тарапынан олардың рухани тәжірибелері үшін немесе жергілікті космологияны христиандық сенімдермен біріктіргені үшін сынға ұшырайды. Питер Вагнер, бұл христиандық формасын "Үшінші толқын" деп атаған және Шіркеу өсуі қозғалысының теоретиктерінің бірі, "Рухани күш және шіркеу өсуі" кітабы арқылы жынға қарсы рухани соғыс принципін жақтады. 1982 жылы Vineyard Churches Association қауымдастығын құрған Джон Уимбер, "Күшті емдеу" кітабында "көзге көрінбейтін жараларды емдеу" принципін христиан өмірінің бір бөлігі ретінде ұсынды. Джон Уимбердің еңбегі арқылы дамыған "қуатты жаңару" ағымы оның "Күшті жаңару" кітабы арқылы танымал болды. Вагнер мен Уимбер 1982 жылдан бастап төрт жыл бойы Фуллер теологиялық семинариясында "Белгілер, кереметтер және шіркеу өсуі" атты нео-харизматикалық рухани сыйлар курсын оқыды. Вагнер сондай-ақ демондардың географиялық жерлерге билік ететініне сенетін аумақтық рухтар тұжырымын кеңінен таныстырды. Джордж Отис-младший "рухани карта жасаудың" бастамашыларының бірі, бұл үшінші толқынның жақтастары арасындағы практика, ол ғимараттар мен географиялық жерлердің тарихын зерттеуді қамтиды, бұл тарихтар қазіргі уақытта жынның иеленуіне қалай әсер етуі мүмкін екенін түсіну үшін. 2002 жылы шамамен 295 миллион жақтасы бар 19 000-ға жуық конфессиялар немесе топтар нео-харизматикалық деп танылды.
The "first wave" of Charismatic Christianity is Pentecostalism, which originated in Kansas, US in 1901, and later spread to Texas, Los Angeles, and then to other countries. Pentecostals formed their own churches and organizations, but by the 1960s their emphasis on the outpouring of the Holy Spirit and signs and wonders began to influence mainline Protestant denominations and the "second wave," or the charismatic movement, began. The Neo charismatic movement, dubbed the "third wave", dates from the early 1980s and was a result of the growth of Pentecostal experiences among independent and indigenous Christian groups. Although the Neo charismatic movement emerged in the 1980s, many churches in Africa were already exhibiting Neo charismatic tendencies in the early twentieth century as some churches combined indigenous cosmologies with what are called the gifts of the Holy Spirit. The greatest concentration of Neo charismatic churches is found in Africa, Asia, and Latin America. In some regions, especially Africa and Latin America, Neo charismatics are sometimes condemned by Pentecostals and Charismatics for their spiritual practices or for combining local cosmologies with Christian beliefs. Peter Wagner, who originally called this form of Christianity the "Third Wave" and is a theoretician of the Church Growth Movement, advocated for the principle of spiritual warfare against demons through his book Spiritual Power and Church Growth. John Wimber, who founded the Association of Vineyard Churches in 1982, put forward the principle of "miraculous healing" as an element of the Christian life in his book Power Healing. The current of "power evangelism" was developed through the work of John Wimber and publicized through his book Power Evangelism. Together, Wagner and Wimber taught a course on Neo charismatic spiritual gifts called "Signs, Wonders, and Church Growth" at Fuller Theological Seminary for four years starting in 1982. Wagner also popularized the concept of territorial spirits, in which demons are believed to rule over geographical locations. George Otis Junior is one of the originators of "spiritual mapping," which is a practice among some third wave adherents that includes uncovering the histories of buildings and geographical locations to understand how those histories might be contributing to demonic possession in the present. In 2002, some 19,000 denominations or groups, with approximately 295 million individual adherents, were identified as Neo charismatic.
Анықтамалық сипаттамалар
Қауымдық басқару тұрғысынан алғанда, ешбір түрі, құрылымы немесе шіркеу қызметінің стилі барлық нео-харизматикалық қызметтер мен шіркеулерді толық сипаттамайды. Нео-харизматикалық жіктеме кең және әртүрлі, және Пентикост немесе Харизматикалық деп есептелмейтін, бірақ Киелі Рухтың күшіне және табиғи емес белгілер мен кереметтерге баса назар аударатын кез келген топты қамтиды. Пентикосттар Пентикост деноминацияларын құрайды, харизматиктер Пентикост тенденцияларын негізгі деноминацияларға әкеледі, ал нео-харизматиктер – жергілікті, тәуелсіз, пост-деноминациялық және деноминациялық емес христиандық топтар, ресми деноминациялық байланыстары жоқ. Шіркеулер нео-харизматикалық терминіне қарағанда, деноминациялық емес терминін жиі қолданады. Нео-харизматикалық қозғалыстың мүшелері, Пентикост және Харизматикалық қозғалыстардағылар сияқты, Киелі Рухтың сыйлықтарының Киелі кітаптан кейін де қолжетімділігіне сенеді және оған баса назар аударады. Бұл рухани сыйлар, немесе харизмалар, көбінесе, бірақ тек соған шектелмей, тілдерде сөйлеу (глоссолалия), емдеу және пайғамбарлықты қамтиды. Сонымен қатар, нео-харизматикалық христиандар қол қою рәсімін орындайды және Киелі Рухтың "толығуын" іздейді, бірақ мұндай сыйларды алу үшін Киелі Рухпен крещение рәсімі міндетті емес. Нео-харизматикалық тәжірибелер Пентикост және Харизматикалық тәжірибелерге өте ұқсас, бірақ нео-харизматиктер өз тәжірибелерін сипаттау үшін қолданатын терминология Пентикост және Харизматиктердің әдеттегі терминологиясынан ерекшеленеді. Көптеген нео-харизматиктер "соңғы заманның" жақындап келе жатқанына сенеді, Киелі Рухтың күшін шақыратын ұсыныс дұғаларын орындайды және өздерінің жұмысын шіркеуді жер бетіндегі Құдай Патшалығына айналдыруға көмектесу деп санайды.
In terms of congregational governance, no single form, structure, or style of church service characterizes all Neo charismatic services and churches. The Neo charismatic categorization is broad and diverse and includes any group that is not considered Pentecostal or Charismatic but still emphasizes the power of the Holy spirit and supernatural signs and wonders. Pentecostals comprise Pentecostal denominations, charismatics bring Pentecostal tendencies to mainline denominations, but Neo charismatics are indigenous, independent, post and non denominational Christian groups without formal denominational ties. The term non denominational is used more often by churches than the Neo charismatic term. Members of the Neo charismatic movement, like those in the Pentecostal movement and Charismatic movement, believe in and stress the post biblical availability of gifts of the Holy Spirit. These spiritual gifts, or charismata, frequently include but are not limited to glossolalia (speaking in tongues), healing, and prophecy. Additionally, Neo charismatic Christians practice the laying on of hands and seek the "infilling" of the Holy Spirit, although a specific experience of baptism with the Holy Spirit may not be requisite for experiencing such gifts. Neo charismatic practices look very similar to Pentecostal and Charismatic practices, but the terminology used by Neo charismatics to describe their practices is distinctly different from the typical terminology used by Pentecostals and Charismatics. Many Neo charismatics believe that the "end times" are near, practice intercessory prayer that invokes the power of the Holy Spirit, and view their work as helping to transform the Church into the Kingdom of God on earth.
Ерекше тәжірибелер
Төменде тізілген амалдар мен сенімдер нео-харизматиктердің арасында кең таралған, бірақ барлығына тән емес. Шіркеулер мен пікірлердің алуан түрлілігі олардың ешқайсысының міндетті түрде төмендегілердің бәріне де сәйкес келе бермейтінін көрсетеді.
The practices and beliefs listed below are common but not universal among Neo charismatics, but the diversity of churches and opinions means none necessarily adhere to all the following.
Рухани соғыс
Неохаризматикалық ілімдер мен дұғаларда рухани шайтандарға қарсы күрес маңызды орын алады. Шайтандарды қуып шығару кейде құтқару қызметі деп те аталады, себебі адам немесе зат зұлым рухани күштен «құтырылады» немесе аман қалады. Рухани карта жасау – рухани соғыстың кең ауқымындағы тәжірибелердің бір бөлігі. Бұл аймақтың тарихын мұқият зерттеу арқылы ластанған жерлер, үйлер мен шіркеулер анықталып, картаға түсіріледі. Рухани картаның осы түрінің белгілі бір мысалы – Техас штатындағы Амарилло қаласында Repent Amarillo тобы жасаған карта. Егер ауыр немесе зұлым тарих жарияланса, әулеттік желідегі аумақтық немесе тарихи шайтандарды қуу мақсатымен жаппай экзорцизмдер ұйымдастырылуы мүмкін. «Дұғамен серуендеу» – кейбір неохаризматиктер арасында қолданылатын рухани соғыстың тағы бір түрі және рухани карта жасаумен байланысты: сенушілер зұлым рухтарға қарсы дұға етеді, тарихи немесе қазіргі уақытта зұлымдық орын алған деп саналатын аумақтарды аралап өтеді. Аумақтық рухтар – бұл осымен байланысты ұғым. Неохаризматиктердің пікірінше, Евангелие жариялануымен бірге табиғи емес кереметтердің болатын құдіретті уағыз айту, белгісіз уағыз айтуға қарағанда тиімді және бірінші ғасыр христиандары қолданған уағыз айту түріне жақын.
The fight against spiritual demons that are deemed to exist occupies an important place in Neo charismatic teachings and prayers. The exorcising of demons is sometimes also referred to as deliverance ministries because a person or object is "delivered" or saved from an evil spiritual force. Spiritual mapping, a subset of practices under the broad umbrella of spiritual warfare, is the process by which defiled land, houses, and churches are discovered through careful observation of the history of the region and are subsequently illustrated on a map. A relatively well known example of this type of spiritual mapping occurred in Amarillo, Texas, by the group Repent Amarillo. If traumatic or evil histories are believed to have been uncovered, mass exorcisms are sometimes organized intended to drive out territorial or historical demons in an ancestral line. "Prayerwalking" is another encouraged form of spiritual warfare among some Neo charismatics, and is connected to spiritual mapping: believers pray against evil spirits while walking through areas where evil is believed to have taken place historically or currently. Territorial spirits are a related concept. Neo charismatics believe power evangelism, in which supernatural wonders accompany the sharing of the Gospel message, is more effective than evangelism without signs and is more similar to the type of evangelism that first century Christians used.
Құрылымдық жаңарту
Кейбір неохаризматиктер шіркеу басшылығын қайта құруға қызығушылық танытады, олардың пікірінше, Ефестіктерге 4:11–13-те көрсетілген құрылымды қалпына келтіруді көздейді: "Ол сыйлар берді: кейбіреулерін елшілер, кейбіреулерін пайғамбарлар, кейбіреулерін евангелистер, кейбіреулерін пасторлар және ұстаздар етіп тағайындады, қасиеттілерді қызмет еңбегіне дайындау үшін, Мәсіхтің денесін нығайту үшін, сенімнің және Құдай Ұлы туралы білімнің бірлігіне, кісінің толық өлшемімен Мәсіхтің бойына жеткенше жетілуге дейін". Осы үзіндіде елші, пайғамбар, евангелист, пастор және ұстаз – бес "қызмет" аталады. Пасторлар, ұстаздар және евангелистер евангелистік шіркеулерде кең таралған, бірақ бес еселік қызмет және Жаңа апостолдық реформация сияқты кейбір неохаризматикалық топтар мен қозғалыстар шіркеу ұйымдарын қайта құруға тырысып, елшілер мен пайғамбарларды белсенді түрде қосуға ұмтылады.
Some Neo charismatics are interested in the reconfiguration of church leadership to reflect a structure they believe is upheld in Ephesians 4:11–13, "The gifts he gave were that some would be apostles, some prophets, some evangelists, some pastors and teachers, to equip the saints for the work of ministry, for building up the body of Christ, until all of us come to the unity of the faith and of the knowledge of the Son of God, to maturity, to the measure of the full stature of Christ." In this passage, there are five "offices," including apostle, prophet, evangelist, pastor and teacher. Pastors, teachers, and evangelists are commonly found in evangelical churches, but some Neo charismatic groups and movements, like Five Fold Ministry and the New Apostolic Reformation, seek to restructure their church organization to actively include apostles and prophets.
Даулар
Түрлі христиандық топтар Пятидесятницалық және харизматикалық қозғалысты глоссолалия сияқты мистикалық көріністерге және антиинтеллектуализмге артық назар бөлгені үшін сынады. 2013 жылы евангелистік пастор Джон Ф. Макартур харизматикалық қозғалысты бірнеше мәселе бойынша сынға алды, оның пікірінше, бұл мәселелер "көздейтіндей Библияға қайшы", соның ішінде моральдық және қаржылық дау-дамағдарлықтарға әкелген өркендеу теологиясын көпшілік қолдауы; Құдайды сенушілердің қажеттіліктеріне қызмет ететіндей көрсеткен Жаңа дәуір қозғалыстарымен жақындығы; көптеген жалған болжамдар; және тәртіпсіз құлшылық қызметтері. Құдай қауымының АҚШ-тағы Пятидесятницалық Бас Суперинтенданты Джордж О. Вуд Пятидесятницалық және харизматикалық шіркеулердегі қате мінез-құлық пен оқытудың жекелеген жағдайларын мойындады, бірақ бұл қозғалыстың әлемдегі жаңаруға зор үлес қосқанын айтты.
Various Christian groups have criticized the Pentecostal and charismatic movement for too much attention to mystic manifestations such as glossolalia and to anti intellectualism. In 2013, the Evangelical pastor John F. MacArthur criticized the charismatic movement on several points which he said were "patently unbiblical", including the majority support for prosperity theology which led to moral and financial scandals; its proximity to the New Age movements where God is presented as a servant of the needs of believers; multiple false prophecies; and disorderly worship services. The Pentecostal General Superintendent of the Assemblies of God USA, George O. Wood, acknowledged that there had been isolated cases of erroneous behavior and teaching in Pentecostal and charismatic churches, but said that the movement had made a great contribution to evangelization in the world.