Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1930 жылдары пайда болған дін
Religion originating in 1930s Jamaica
Растафари, кейде растафаризм деп аталады, 1930 жылдары Ямайкада дамыған Ибраһим діні. Ғалымдар бұл дінді жаңа діни қозғалыс және әлеуметтік қозғалыс ретінде жіктемелейді. Қозғалысты басқару үшін орталық билік жоқ және растафарилер, растафариандар немесе расталар деп аталатын жақтастары арасында әртүрлілік көп. Растафари нанымдары Киелі кітаптың нақты түсіндіруіне негізделген. Діннің негізгі ұстанымы – бір ғана Құдайға сену, оны Жах деп атайды, ол әрбір адамның ішінде жартылай мекендейді деп есептеледі. Расталар 1930 және 1974 жылдар аралығында Эфиопия императоры Хайле Селассие I-ге ерекше мән береді; олардың көптегені оны Исаның екінші келуі және Жахтың жаны деп санайды, ал кейбіреулері оны Жахтың бар екенін толық мойындаған пайғамбар ретінде қарастырады. Растафари афроцентризмге бағытталған және Африка диаспорасына назар аударады, ол Батыс қоғамында немесе «Вавилон» ішінде қысымға ұшырайды деп санайды. Расталардың көптегені осы диаспораның Африкаға қайта қоныстануын қалайды, оны уәде етілген жер, немесе «Цион» деп есептейді. Кейбір жақтастары бұл көзқарастарды қара нәсілдік үстемдікке дейін жеткізеді. Расталар өз тәжірибелерін «өмір сүру» деп атайды. Қоғамдық жиналыстар «негіздер» деп аталады және музыкамен, ән айтумен, пікірталастармен және марихуана шегумен сипатталады, соңғысы пайдалы қасиеттері бар қасиетті зат ретінде қарастырылады. Расталар «табиғи» өмір сүруге, итальяндық диеталық талаптарды сақтауға, шаштарын дредоктармен киюге және патриархалдық гендерлік рөлдерді ұстануға баса назар аударады. Растафари 1930 жылдары Ямайкадағы кедей және әлеуметтік жағынан маргиналданған афро-ямайкалық қауымдастықтар арасында пайда болды. Оның афроцентризм идеологиясы көбінесе Ямайканың сол кездегі басым британдық отаршылдық мәдениетіне қарсы реакция болды. Оған эфиопизм және Маркус Гарви сияқты қара нәсілшілдер тарапынан қолдау көрсетілген «Африкаға оралу» қозғалысы әсер етті. Дін бірнеше протестант христиан дін қызметкерлері, әсіресе Леонард Хауэлл, 1930 жылы Хайле Селассиенің Эфиопия императоры болып таққа отыруы Киелі кітаптағы болжамды орындады деп жариялағаннан кейін дамыды. 1950 жылдары Растафаридің контрмәдени ұстанымы қозғалысты Ямайканың кеңінен қоғаммен, соның ішінде құқық қорғау органдарымен қақтығысқа әкелді. 1960 және 1970 жылдары ол Растафари шабыттанған регги музыканттарының, әсіресе Боб Марлидің танымалдылығы арқылы Ямайкада және шетелде беделін арттырды. Растафариге деген ынта 1980 жылдары Хайле Селассие мен Марлидің қайтысынан кейін төмендеді, бірақ қозғалыс аман қалды және әлемнің көптеген бөліктерінде бар. Растафари қозғалысы орталықтандырылмаған және негізінен сектанттық принциптер бойынша ұйымдастырылған. Бірнеше конфессия немесе «Растафари үйлері» бар, олардың ең танымалдары – Ньябингхи, Бобо Ашанти және Израильдің он екі тайпасы, әрқайсысы Растафари нанымын әртүрлі түсіндіреді. Әлемде 700 000-нан 1 миллионға дейін Растафари бар деп есептеледі. Ең көп саны Ямайкада, бірақ әлемнің көптеген ірі қалаларында шағын қауымдастықтар кездеседі. Растафарилердің көпшілігі қара африкалық текті, ал кейбір топтар тек қара мүшелерді қабылдайды.
Rastafari, sometimes called Rastafarianism, is an Abrahamic religion that developed in Jamaica during the 1930s. It is classified as both a new religious movement and a social movement by scholars of religion. There is no central authority in control of the movement and much diversity exists among practitioners, who are known as Rastafari, Rastafarians, or Rastas. Rastafari beliefs are based on a specific interpretation of the Bible. Central to the religion is a monotheistic belief in a single God, referred to as Jah, who is deemed to partially reside within each individual. Rastas accord key importance to Haile Selassie I, emperor of Ethiopia between 1930 and 1974; many regard him as the Second Coming of Jesus and Jah incarnate, while others see him as a human prophet who fully recognised Jah's presence in every individual. Rastafari is Afrocentric and focuses attention on the African diaspora, which it believes is oppressed within Western society, or "Babylon". Many Rastas call for this diaspora's resettlement in Africa, a continent they consider the Promised Land, or "Zion". Some practitioners extend these views into black supremacism. Rastas refer to their practices as "livity". Communal meetings are known as "groundations", and are typified by music, chanting, discussions, and the smoking of cannabis, the last regarded as a sacrament with beneficial properties. Rastas emphasise what they regard as living "naturally", adhering to ital dietary requirements, wearing their hair in dreadlocks, and following patriarchal gender roles. Rastafari originated among impoverished and socially disenfranchised Afro Jamaican communities in 1930s Jamaica. Its Afrocentric ideology was largely a reaction against Jamaica's then dominant British colonial culture. It was influenced by both Ethiopianism and the Back to Africa movement promoted by black nationalist figures such as Marcus Garvey. The religion developed after several Protestant Christian clergymen, most notably Leonard Howell, proclaimed that Haile Selassie's crowning as Emperor of Ethiopia in 1930 fulfilled a Biblical prophecy. By the 1950s, Rastafari's countercultural stance had brought the movement into conflict with wider Jamaican society, including violent clashes with law enforcement. In the 1960s and 1970s, it gained increased respectability within Jamaica and greater visibility abroad through the popularity of Rastafari inspired reggae musicians, most notably Bob Marley. Enthusiasm for Rastafari declined in the 1980s, following the deaths of Haile Selassie and Marley, but the movement survived and has a presence in many parts of the world. The Rastafari movement is decentralised and organised on a largely sectarian basis. There are several denominations, or "Mansions of Rastafari", the most prominent of which are the Nyahbinghi, Bobo Ashanti, and the Twelve Tribes of Israel, each offering a different interpretation of Rastafari belief. There are an estimated 700,000 to one million Rastafari across the world. The largest population is in Jamaica, although small communities can be found in most of the world's major population centres. Most Rastafari are of black African descent, and some groups accept only black members.
Анықтама
Растафари дін ретінде сипатталған, ол діннің қандай екендігі туралы көптеген ұсынылатын анықтамалармен сәйкес келеді және әртүрлі елдерде заңды түрде танылған. Көптеген дінтанушылар оны Ыбырайым діні деп атайды. Басқалары растафариді жаңа діни қозғалыс ретінде қарастырса, ал кейбір ғалымдар оны секта, культ және қайта жаңғыру қозғалысы ретінде жіктеген. Ямайкада пайда болғандықтан, ол афро-ямайкалық дін ретінде сипатталған, ал жалпы алғанда афро-карибтік дін. Растафари Африканы өзіндік сәйкестіктің көзі ретінде қарастырғанымен, ол Америкадағы креольдеу процестерінің нәтижесі болып табылады. Сондай-ақ, ғалым Эннис Б. Эдмондс растафаридің дүниежүзілік дін ретінде «дамып келе жатқанын» байқаған, бұл оның жақтастарының санына байланысты емес, оның жаһандық таралуына байланысты. Көптеген расталар, алайда, растафариді дін ретінде сипаттауды қабылдамайды, оның орнына оны «өмір салты», «философия» немесе «руханилық» деп атайды. Оның саяси ұстанымын, әсіресе африкалық ұлтшылдық пен панафриканизмді қолдауын атап, кейбір ғалымдар оны саяси қозғалыс, «саяси-діни» қозғалыс немесе наразылық қозғалысы деп сипаттаған. Ол сондай-ақ әлеуметтік қозғалыс немесе нақтырақ айтқанда жаңа әлеуметтік қозғалыс және мәдени қозғалыс ретінде танылған. Көптеген расталар немесе растафариандар – жақтанушылар ретінде белгілі – растафариді «қозғалыс» деп атауды ұнатпайды. 1989 жылы британдық өнеркәсіптік трибунал 1976 жылғы «Расалық қатынастар туралы» заңның мақсаттары үшін растафарилерді этникалық топ ретінде қарастыруға болатынын шешті, себебі олардың ұзақ ортақ тарихы бар, ол оларды басқа топтардан ерекшелендіреді, өздерінің мәдени дәстүрлері, ортақ тілі және ортақ діні бар. Растафари үнемі өзгеріп, дамып келеді, жақтанушылардың арасындағы доктриналық айырмашылықтар олардың жататын тобына байланысты айтарлықтай болады. Бұл біртұтас қозғалыс емес және барлық растафарилер бағытталған жалғыз көшбасшы болған емес. Сондықтан, қозғалыстың күрделілігін жасырмай, оның жалпы сипаттамасын жасау қиын. Дінтанушы ғалым Даррен Миддлтон «бір құбылыстың емес, «расталықтардың рухани көзқарастарының көптігі» туралы айтуды ұсынды. «Растафари» термині «Рас Тафари Маконненнен» шыққан, ол Раста сенімінде орталық рөл атқаратын Эфиопияның бұрынғы императоры Хайле Селассидің билікке дейінгі атағы. «Рас» термині эфиопиялық семит тілдерінде герцог немесе ханзада дегенді білдіреді; «Тафари Маконнен» – Селассидің жеке аты. Расталардың алғашқылары Хайле Селассие есімінің осы түрін өз дінінің атауы ретінде неге қабылдағандығы белгісіз. «Растафари» термині діннің атауы ғана емес, сонымен қатар оның жақтанушыларына да қолданылады. Көптеген сарапшылар – оның ішінде кейбір академиялық көздер мен жақтанушылар – бұл қозғалысты «Растафариандық» деп атайды. Алайда, көптеген растафарилер бұл терминді жеңілсіз көреді, себебі «-изм» жұрнағы діни ілім мен институционалдық ұйымды білдіреді деп санайды, олар осыдан аулақ болғысы келеді.
Rastafari has been described as a religion, meeting many of the proposed definitions for what constitutes a religion, and is legally recognised as such in various countries. Multiple scholars of religion have labelled it an Abrahamic religion. Others have categorised Rastafari as a new religious movement, while some scholars have also classified it as a sect, a cult, and a revitalisation movement. Having arisen in Jamaica, it has been described as an Afro Jamaican religion, and more broadly an Afro Caribbean religion. Although Rastafari focuses on Africa as a source of identity, it is a product of creolisation processes in the Americas, described by the Hispanic studies scholars Margarite Fernández Olmos and Lizabeth Paravisini Gebert as "a Creole religion, rooted in African, European, and Indian practices and beliefs". The scholar Ennis B. Edmonds also suggested that Rastafari was "emerging" as a world religion, not because of the number of its adherents, but because of its global spread. Many Rastas nevertheless reject descriptions of Rastafari as a religion, instead referring to it as a "way of life", a "philosophy", or a "spirituality". Emphasising its political stance, particularly in support of African nationalism and pan Africanism, some academics have characterised Rastafari as a political movement, a "politico religious" movement, or a protest movement. It has alternatively been labelled a social movement, or more specifically as a new social movement, and a cultural movement. Many Rastas or Rastafarians—as practitioners are known—nevertheless dislike the labelling of Rastafari as a "movement". In 1989, a British Industrial Tribunal concluded that, for the purposes of the Race Relations Act 1976, Rastafarians could be considered an ethnic group because they have a long, shared heritage which distinguished them from other groups, their own cultural traditions, a common language, and a common religion. Rastafari has continuously changed and developed, with significant doctrinal variation existing among practitioners depending on the group to which they belong. It is not a unified movement, and there has never been a single leader followed by all Rastafari. It is thus difficult to make broad generalisations about the movement without obscuring the complexities within it. The scholar of religion Darren J. N. Middleton suggested that it was appropriate to speak of "a plethora of Rasta spiritualities" rather than a single phenomenon. The term "Rastafari" derives from "Ras Tafari Makonnen", the pre regnal title of Haile Selassie, the former Ethiopian emperor who occupies a central role in Rasta belief. The term "Ras" means a duke or prince in the Ethiopian Semitic languages; "Tafari Makonnen" was Selassie's personal name. It is unknown why the early Rastas adopted this form of Haile Selassie's name as the basis of the term for their religion. As well as being the religion's name, "Rastafari" is also used for the religion's practitioners themselves. Many commentators—including some academic sources and some practitioners—refer to the movement as "Rastafarianism". However, the term is disparaged by many Rastafari, who believe that the use of ism implies religious doctrine and institutional organisation, things they wish to avoid.
Нанымдар
Расталар өз діндерінің барлық идеялары мен нанымдарын «Расталогия» деп атайды. Эдмондс растафарилерді «әдетте біріктірілген дүниетанымы бар» деп сипаттады; алайда, ғалым Эрнест Кэшмор олардың сенімдері «тұйық және түсіндіруге ашық» деп ойлады. Қозғалыс ішінде растафари сенімін қорытындылауға жасалған тырысыштары ешқашан катехизис немесе сенімділік мәртебесіне ие болған емес. Расталар жеке тәжірибе мен интуитивті түсінікті белгілі бір сенімнің немесе амалдың шындығын немесе дұрыстығын анықтау үшін пайдалану керек дегенге үлкен мән береді. Сондықтан, ешбір растаның қай нанымдар мен амалдар дінге сай, ал қайсысы дінге қайшы екенін жариялауға құқығы жоқ. Петер Кларктың айтуынша, растафариде догма жоқ деген сенім «өзінің догмаға айналғандай» болып табылады. Растафари діні еврей-христиан дінінен терең әсер алған және христиан дінімен көптеген ортақ белгілері бар. Ғалым Майкл Барнетт оның теологиясы «негізінен еврей-христиандық» екенін, «Африкаға бағытталған христиандық пен иудаизмнің қосындысы» екенін айтты. Кейбір ізбасарлары өздерін ашық түрде христиандар деп атайды. Растафари Киелі кітапты өз сенім жүйесінің орталық тұсына қояды, оны қасиетті кітап деп қарастырады және оның мазмұнын тура түсіндіреді. Антрополог Стивен Д. Глейзердің айтуынша, расталардың Киелі кітапқа қатысты көзқарасы оларды кейбір протестанттықтардың көзқарасына жақын қылады. Расталар Киелі кітапты қара африкалықтардың ертедегі тарихы және олардың Құдайдың сүйікті халқы ретіндегі орны туралы шын мәліметтердің есебі деп қарастырады. Олар Киелі кітапты өткенді, қазіргі заманды түсінудің және болашақты болжаудың кілті деп санайды, сонымен қатар оны өздерінің нанымдарын және амалдарын қалыптастыруға және негіздеуге болатын бастапқы кітап ретінде қарастырады. Расталар Киелі кітаптың соңғы кітабы – Аян кітабын ең маңыздысы деп санайды, себебі олар оның мазмұнын қазіргі әлемнің жағдайы үшін ерекше маңызды деп есептейді. Ғалымдардың Киелі кітаптың қалай жинақталғаны туралы түсініктеріне қайшы, расталар оның бастапқыда Эфиопияның амхар тілінде тасқа жазылғанына сенеді. Олар сондай-ақ Киелі кітаптың шын мәні басқа тілдерге қате аудармалар және қара африкалықтардың тарихын жоққа шығаруға тырысқандардың қасақана амалдары арқылы бұрмаланғанына сенеді. Олар оны криптографиялық деп те қарастырады, яғни оның көптеген жасырын мағыналары бар. Олар оның шынайы ілімдерін интуиция және «ішкі кітапқа» медитация арқылы анықтауға болады деп санайды, бұл оларға Құдаймен байланысуға мүмкіндік береді. Расталар Киелі кітаптың бұзылғанына сенгендіктен, қара африкалықтардың тарихын ашатын басқа да көздерге жүгінеді. Бұл мақсатта қолданылатын мәтіндерге Леонард Хауэллдің 1935 жылғы «Уәде етілген кілт» еңбегі, Роберт Атли Роджерстің 1924 жылғы «Киелі Пиби» кітабы және Фитц Балинтин Петерсбургтің 1920 жылдардағы «Қара үстемдіктің патшалық пергаменті» кіреді. Расталар Киелі кітапты түсіндірудің көзі ретінде 14 ғасырлық эфиопиялық мәтін – Кебра Нагастты да қарастырады.
Rastas refer to the totality of their religion's ideas and beliefs as "Rastalogy". Edmonds described Rastafari as having "a fairly cohesive worldview"; however, the scholar Ernest Cashmore thought that its beliefs were "fluid and open to interpretation". Within the movement, attempts to summarise Rastafari belief have never been accorded the status of a catechism or creed. Rastas place great emphasis on the idea that personal experience and intuitive understanding should be used to determine the truth or validity of a particular belief or practice. No Rasta, therefore, has the authority to declare which beliefs and practices are orthodox and which are heterodox. The conviction that Rastafari has no dogma "is so strong that it has itself become something of a dogma", according to the sociologist of religion Peter B. Clarke. Rastafari is deeply influenced by Judeo Christian religion, and shares many commonalities with Christianity. The scholar Michael Barnett observed that its theology is "essentially Judeo Christian", representing "an Afrocentralized blend of Christianity and Judaism". Some followers openly describe themselves as Christians. Rastafari accords the Bible a central place in its belief system, regarding it as a holy book, and adopts a literalist interpretation of its contents. According to the anthropologist Stephen D. Glazier, Rasta approaches to the Bible result in the religion adopting an outlook very similar to that of some forms of Protestantism. Rastas regard the Bible as an authentic account of early black African history and of their place as God's favoured people. They believe the Bible to be key to understanding both the past and the present and for predicting the future, while also regarding it as a source book from which they can form and justify their beliefs and practices. Rastas commonly perceive the final book of the Bible, the Book of Revelation, as the most important part, because they see its contents as having particular significance for the world's present situation. Contrary to scholarly understandings of how the Bible was compiled, Rastas commonly believe it was originally written on stone in the Ethiopian language of Amharic. They also believe that the Bible's true meaning has been warped, both through mistranslation into other languages and by deliberate manipulation by those seeking to deny black Africans their history. They also regard it as cryptographic, meaning that it has many hidden meanings. They believe that its true teachings can be revealed through intuition and meditation on the "book within" which allows them to commune with God. Because of what they regard as the corruption of the Bible, Rastas also turn to other sources that they believe shed light on black African history. Common texts used for this purpose include Leonard Howell's 1935 work The Promised Key, Robert Athlyi Rogers' 1924 book Holy Piby, and Fitz Balintine Pettersburg's 1920s work, the Royal Parchment Scroll of Black Supremacy. Many Rastas also treat the Kebra Nagast, a 14th century Ethiopian text, as a source through which to interpret the Bible.
Жах пен назареттік Иса
Расталар бір Құдайға ғибадат етеді, оны Жах деп атайды. "Жах" термині - "Жахаба" есімінің қысқартылған түрі, ол Ескі өсиеттің ағылшын тіліне аудармаларында қолданылады. Растафари осы құдайдың жақындығына берік сенімде; Жахты құдай ретінде қарастырғанмен қатар, расталар Жахтың әрбір адамның ішінде бар екеніне сенеді. Бұл сенім расталар жиі айтатын "Құдай - адам, адам - Құдай" деген нақыл сөзбен бейнеленеді. Расталар оған жай ғана "сенудің" орнына "тануды" қалайды. Адам мен құдай арасындағы қашықтықты қысқартуға тырысып, Растафари мистицизмді қабылдайды. Иса Растафари үшін маңызды тұлға. Дегенмен, оның жақтастары Иса туралы дәстүрлі христиандық көзқарасты, әсіресе оны ақ еуропалық ретінде бейнелеуді қабылдамайды, оны шындықты бұрмалау деп санайды. Олар Исаның қара африкалық болғанына, ал ақ Исаның жалған құдай болғанына сенеді. Көптеген расталар христиандықты ақ адамның туындысы деп есептейді; олар оны күдікпен қарайды, себебі қанаушылардың (ақ еуропалықтардың) және қанауға ұшырағандардың (қара африкалықтардың) бір Құдайы болуы мүмкін емес. Көптеген расталар ақ христиандардың құдайларының ішінде шайтан бар деп санайды, және расталар арасында жиі айтылатын пікір - папа шайтан немесе антихрист. Сондықтан расталар христиан дін қызметкерлерін алдаушылар деп қарастырады және христиандықты африкалық диаспораның қысымын күшейтуге кінәлі деп санайды, көбінесе оны "ақылдық құлдыққа" ұшыратқан деп айтады.
Rastas are monotheists, worshipping a singular God whom they call Jah. The term "Jah" is a shortened version of "Jehovah", the name of God in English translations of the Old Testament. Rastafari holds strongly to the immanence of this divinity; as well as regarding Jah as a deity, Rastas believe that Jah is inherent within each individual. This belief is reflected in the aphorism, often cited by Rastas, that "God is man and man is God", and Rastas speak of "knowing" Jah, rather than simply "believing" in him. In seeking to narrow the distance between humanity and divinity, Rastafari embraces mysticism. Jesus is an important figure in Rastafari. However, practitioners reject the traditional Christian view of Jesus, particularly the depiction of him as a white European, believing that this is a perversion of the truth. They believe that Jesus was a black African, and that the white Jesus was a false god. Many Rastas regard Christianity as the creation of the white man; they treat it with suspicion out of the view that the oppressors (white Europeans) and the oppressed (black Africans) cannot share the same God. Many Rastas take the view that the God worshipped by most white Christians is actually the Devil, and a recurring claim among Rastas is that the Pope is Satan or the Antichrist. Rastas therefore often view Christian preachers as deceivers and regard Christianity as being guilty of furthering the oppression of the African diaspora, frequently referring to it as having perpetrated "mental enslavement".
Хайле Селассие
Растафари өзінің бастауынан бастап 1930 жылдан 1974 жылға дейін Эфиопия императоры Хайле Селассиемен тығыз байланысты болды. Ол Растафари идеологиясының орталық тұлғасы болып қала береді, және барлық расталар оны құрметтесе де, оның кім екендігі туралы нақты түсініктер әртүрлі. Расталар Хайле Селассиенің Исамен қатысы туралы түрлі пікірде. Көптегендері, бірақ барлығы емес, эфиоп патшасы Исаның екінші келуі деп санайды, бұл олардың Аян кітабының он тоғызыншы тарауын түсіндіруімен байланысты. Осы Расталар Хайле Селассиені Иса деп қарастырып, оны Ескі Келісімде болжамдалған мессия, Құдайдың адам түріндегі көрінісі және «тірі Құдай» деп есептейді. Кейбіреулері оны Құдаймен бірге, яғни Жаратушымен және Киелі Рухпен, яғни «ғибадатхана ішіндегі деммен» бірге Үштік деп санайды. Хайле Селассиені Иса деп қарастыратын расталар екеуінің де Киелі кітаптағы Дәуіт патшаның әулетінен тарағанын айтады, ал Расталар сондай-ақ Хайле Селассиенің мүшесі болған Маконнен әулетінің Киелі кітаптағы Сүлеймен мен Шеба патшайымынан тарағанын атап көрсетеді. Басқа расталар Селассидің Исаның үйретіктері мен мәнін бейнелейтінін біледі, бірақ оның Исаның нақты қайта жаралуы деген ойды қабылдамайды. Мысалы, Израильдің он екі руының өкілдері Селассидің екінші келуі деген идеяны қабылдамайды, бұл оқиға әлі болмағанын айтады. Осы тұрғыдан қарағанда, Селасси Құдайдың өзі емес, Құдайдың хабаршысы немесе елшісі ретінде қарастырылады. Расталар кейде Хайле Селассиеге құдайлық құлшылық етуді ақылсыздық немесе білімсіздік деп санайды, кейде адам баласына Құдай ретінде құлшылық етуді қауіпті деп есептейді. Кейбір расталар Хайле Селассиеге Құдайдың жанындағы және Исаның екінші келуі деп сенуден оны ерекше нәрсе ретінде қарауға көшкен. Хайле Селассие патша тағына отырғанда «Патшалардың патшасы және иелердің иесі, Яһуда руының Жеңімпаз Арысы» деген атақ алды. Расталар осы атақты Хайле Селассие үшін «Құдіретті Құдай», «Сотшы және Қадір», «Альфа және Омега патшасы», «Қайтып келген Мәсіх», «Құдайдың таңдауы» және «Өзінің таңдауы» сияқты басқа атаулармен қатар қолданады. Расталар Хайле Селассиені Африканың рухани және мәдени мұрасының көзі ретінде оң бағалаудың символы ретінде де қарастырады. Ол император болған кезде көптеген ямайкалық расталар Хайле Селассие ешқашан өлмейтініне сенді. 1974 жылы Хайле Селассиенің әскери Дергтің билігінен құлатылуы және оның 1975 жылы қайтысы көптеген жақтастардың сеніміне күйреу әкелді. Кейбіреулері қозғалыстан мүлдем кетіп қалды. Басқалары қала берді және жаңалықты таратудың жаңа жолдарын ойлап тапты. Кейбір расталар Селассидің шынымен өлмегеніне сенді және керісінше, бұл батыстың жалған ақпараты болды. Олар өздерінің дәлелін растау үшін, ешқандай мәйіт табылмағанын атап өтті; шын мәнінде, Хайле Селассиенің денесі оның сарайының астында жерленген, ол 1992 жылға дейін табылмай қалды. Растафаридің ішіндегі басқа бір көзқарас Хайле Селассиенің денесі жойылғанын мойындады, бірақ оның ішкі мәні рухани күш ретінде сақталған деп мәлімдеді. Растафари қауымдастығының үшінші жауабы Селассидің өлімі маңызды емес, өйткені ол Жахтың өзі емес, Жахтың «бейнесі» болды. Өмірінде Селасси өзін шын ниетті христиан ретінде сипаттады. 1967 жылы сұхбатта Селассиден Исаның екінші келуіне сенетін расталар туралы сұрағанда, ол былай деп жауап берді: «Мен бұл идеяны естідім. Сондай-ақ, растафарилердің кейбір мүшелерімен де таныстым. Мен оларға өзімнің адам екенімді, өлетін адам екенімді, менің орнымды келесі ұрпақ алмастыратынын және олар ешқашан адамның Құдайдан шыққанын ойлап, қателік жасамауы керектігін ашық айттым». Оның немересі Ермиас Сале Селассие «Хайле Селассие Растафари қозғалысын қолдамағанына күмән жоқ» деді. Растафаридің сыншылары мұны раста теологиялық нанымдарының дұрыс еместігін дәлелдеу ретінде пайдаланды, бірақ кейбір расталар Селассидің бұл мәлімдемесін Лука ішіндегі жазбаларға сүйене отырып, оның шынымен Құдайдың бейнесі екенін дәлелдеу ретінде қарастырады.
From its origins, Rastafari was intrinsically linked with Haile Selassie, the Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974. He remains the central figure in Rastafari ideology, and although all Rastas hold him in esteem, precise interpretations of his identity differ. Understandings of how Haile Selassie relates to Jesus vary among Rastas. Many, although not all, believe that the Ethiopian monarch was the Second Coming of Jesus, legitimising this by reference to their interpretation of the nineteenth chapter of the Book of Revelation. By viewing Haile Selassie as Jesus, these Rastas also regard him as the messiah prophesied in the Old Testament, the manifestation of God in human form, and "the living God". Some perceive him as part of a Trinity, alongside God as Creator and the Holy Spirit, the latter referred to as "the Breath within the temple". Rastas who view Haile Selassie as Jesus argue that both were descendants from the royal line of the Biblical king David, while Rastas also emphasise the fact that the Makonnen dynasty, of which Haile Selassie was a member, claimed descent from the Biblical figures Solomon and the Queen of Sheba. Other Rastas see Selassie as embodying Jesus' teachings and essence but reject the idea that he was the literal reincarnation of Jesus. Members of the Twelve Tribes of Israel denomination, for instance, reject the idea that Selassie was the Second Coming, arguing that this event has yet to occur. From this perspective, Selassie is perceived as a messenger or emissary of God rather than a manifestation of God himself. Rastas holding to this view sometimes regard the deification of Haile Selassie as naïve or ignorant, in some cases thinking it as dangerous to worship a human being as God. There are various Rastas who went from believing that Haile Selassie was both God incarnate and the Second Coming of Jesus to seeing him as something distinct. On being crowned, Haile Selassie was given the title of "King of Kings and Lord of Lords, Conquering Lion of the Tribe of Judah". Rastas use this title for Haile Selassie alongside others, such as "Almighty God", "Judge and Avenger", "King Alpha and Queen Omega", "Returned Messiah", "Elect of God", and "Elect of Himself". Rastas also view Haile Selassie as a symbol of their positive affirmation of Africa as a source of spiritual and cultural heritage. While he was emperor, many Jamaican Rastas professed the belief that Haile Selassie would never die. The 1974 overthrow of Haile Selassie by the military Derg and his subsequent death in 1975 resulted in a crisis of faith for many practitioners. Some left the movement altogether. Others remained, and developed new strategies for dealing with the news. Some Rastas believed that Selassie did not really die and that claims to the contrary were Western misinformation. To bolster their argument, they pointed to the fact that no corpse had been produced; in reality, Haile Selassie's body had been buried beneath his palace, remaining undiscovered there until 1992. Another perspective within Rastafari acknowledged that Haile Selassie's body had perished, but claimed that his inner essence survived as a spiritual force. A third response within the Rastafari community was that Selassie's death was inconsequential as he had only been a "personification" of Jah rather than Jah himself. During his life, Selassie described himself as a devout Christian. In a 1967 interview, Selassie was asked about the Rasta belief that he was the Second Coming of Jesus, to which he responded: "I have heard of this idea. I also met certain Rastafarians. I told them clearly that I am a man, that I am mortal, and that I will be replaced by the oncoming generation, and that they should never make a mistake in assuming or pretending that a human being is emanated from a deity." His grandson Ermias Sahle Selassie has said that there is "no doubt that Haile Selassie did not encourage the Rastafari movement". Critics of Rastafari have used this as evidence that Rasta theological beliefs are incorrect, although some Rastas take Selassie's denials as evidence that he was indeed the incarnation of God, based on their reading of the Gospel of Luke.
Афроцентризм және нәсілге қатысты көзқарастар
Кларктың айтуынша, растафари "еш нәрседен бұрын қара нәсілдік санаға, қара нәсілдіктердің жеке және нәсілдік өзін-өзі тануын қайта жаңартуға" мүдделі. Растафари қозғалысы Ямайканы билеген британдық отаршылдық мәдениетін жобап, оны африкалық мұрасын қайта жаңартуға негізделген жаңа өзін-өзі танумен алмастыруды қалаған афро-жамайкалықтар арасында бастау алды. Оның негізгі мақсаты – қара нәсілдіктердің кемсінушілігіне, ал ақ нәсілдіктердің артықшылығына сенуді жақтастарының санасынан жою. Сондықтан растафари афроцентристік болып табылады, қара түсті Африка құрлығымен байланыстырады және Панафриканизмнің бір түрін қолдайды. Растафари өзін Ескі өсиеттегі Құдайдың таңдалған халқы – ежелгі израильдіктермен теңестіреді және қара африкалықтар немесе расталар осы ежелгі халықтың ұрпақтары немесе қайта туғандары деп санайды. Бұл иудаизмдегі сенімдерге ұқсас, бірақ көптеген расталар қазіргі еврейлердің ежелгі израильдіктердің ұрпақтары екенін жоққа шығарады. Расталар қара африкалықтардың Құдайдың таңдалған халқы екеніне сенеді, яғни олар Ол жанелігімен келісім жасағандықтан ерекше жауапкершілікке ие. Растафари қара африкалықтардың нағыз өзін-өзі тануы жоғалып кеткенін және оны қайта жаңарту қажеттігін айтады. Расталардың нәсілге қатысты біртұтас көзқарасы жоқ. Қозғалыстың басында қара үстемдігі тақырыбы болды, онда қара африкалық нәсілінің басқа нәсілдік топтардан жоғары екеніне сенілді. Кейбіреулер әлі де осы сенімде болса да, қара емес расталар қазір қозғалыста кеңінен қабылданады. Растафари тарихы дінді нәсілшілдікке айыптауға себеп болды. Кэшмор раста сенімдерінде "жасырын мүмкіндік" бар екенін, бірақ расизм діннің "ішкі" бөлігі емес екенін де атап өтті. Кейбір расталар қозғалыста, әсіресе еуропалықтар мен азиялықтарға қарсы нәсілшілдік бар екенін мойындайды. Кейбір раста секталары ақ еуропалықтың раста болуы мүмкін емес екенін жатады. Ал басқа раста секталары "африкалық" өзін-өзі танудың қара терімен байланысты емес, адамның африкалық "қарым-қатынасымен" немесе "рухымен" байланысты екеніне сенеді.
According to Clarke, Rastafari is "concerned above all else with black consciousness, with rediscovering the identity, personal and racial, of black people". The Rastafari movement began among Afro Jamaicans who wanted to reject the British colonial culture that dominated Jamaica and replace it with a new identity based on a reclamation of their African heritage. Its emphasis is on the purging of any belief in the inferiority of black people, and the superiority of white people, from the minds of its followers. Rastafari is therefore Afrocentric, equating blackness with the African continent, and endorsing a form of Pan Africanism. Practitioners of Rastafari identify themselves with the ancient Israelites—God's chosen people in the Old Testament—and believe that black Africans broadly or Rastas more specifically are either the descendants or the reincarnations of this ancient people. This is similar to beliefs in Judaism, although many Rastas believe that contemporary Jews' status as the descendants of the ancient Israelites is a false claim. Rastas typically believe that black Africans are God's chosen people, meaning that they made a covenant with him and thus have a special responsibility. Rastafari espouses the view that this, the true identity of black Africans, has been lost and needs to be reclaimed. There is no uniform Rasta view on race. Black supremacy was a theme early in the movement, with the belief in the existence of a distinctly black African race that is superior to other racial groups. While some still hold this belief, non black Rastas are now widely accepted in the movement. Rastafari's history has opened the religion to accusations of racism. Cashmore noted that there was an "implicit potential" for racism in Rasta beliefs but he also noted that racism was not "intrinsic" to the religion. Some Rastas have acknowledged that there is racism in the movement, primarily against Europeans and Asians. Some Rasta sects reject the notion that a white European can ever be a legitimate Rasta. Other Rasta sects believe that an "African" identity is not inherently linked to black skin but rather is about whether an individual displays an African "attitude" or "spirit".
Бабыл мен Сион
Растафари африкалық қара нәсілділердің «Вавилон» жерінде тұрып жатқан жер аударылғандар екенін үйретеді. Расталар үшін еуропалық отаршылдық және жаһандық капитализм Вавилонның көрінісі ретінде қарастырылады, ал полиция мен сарбаздар оның агенттері саналады. «Вавилон» атауы Киелі кітаптағы байланыстарынан туындаған. Ескі өсиетте Вавилон – Месопотамиядағы қала, онда израильдіктер тұтқындалып, өз отанынан жер аударылды, б.з.д. 597 және 586 жылдар аралығында. Расталар израильдіктердің Месопотамиядағы жер аударуын Африкадан тыс африкалық диаспораның жер аударуымен салыстырады. Жаңа өсиетте «Вавилон» Рим империясының эвфемизмі ретінде қолданылады, ол ежелгі вавилондықтардың әрекеттеріне ұқсас, құрылысшыл әрекеттер жасаған деп есептелді. Расталар Вавилондағы қара африкалық диаспораның жер аударуын үлкен азаптау ретінде қабылдайды, ал «азаптау» термині раста дискорсында маңызды орын алады. Расталар Вавилонды өздерінің құрлығынан құлдарды алып кеткен Атлант мұхитының құл саудасына және африкалық диаспораны мазалаған кедейлікке жауапты деп санайды. Расталар Атлант мұхитының құл саудасын түсіндіру үшін Киелі кітап жазбаларына жүгінеді, қара африкалықтардың құлдыққа түсірілуі, жер аударылуы және пайдалануы Жаһтың таңдалған халқы ретіндегі статусын орындамағаны үшін жаза деп сендіреді. Көптеген расталар, панафрикалық этиканы қабылдап, Африканың ұлттық мемлекеттерге бөлінуін сынға алды, оны вавилондық даму деп қарастырды және көбінесе континенттен капиталистік ресурстарды өндіруге қарсы болды. Расталар Вавилонның заңдылығын жоюға және оны жоюға тырысады, бұл көбінесе «Вавилонды әндету» деген раста афоризмінде айтылады. Расталар ақ нәсілділердің басымдылығындағы қоғамнан өздерінің наным-сенімдерін жалған деп тануын күтеді, ал мұндай жағдай туғанда оны өздерінің сенімдерінің дұрыстығын растау ретінде қабылдайды. Расталар «Сионды» оларға ұмтылатын идеал ретінде қарастырады. «Вавилон» сияқты, бұл термин де Киелі кітаптан алынған, онда ол идеалды Иерусалимге сілтеме жасайды. Расталар «Сионды» Эфиопия үшін немесе Африка үшін кең мағынада қолданады, соңғысы раста дискорсында мифологиялық мәнге ие. Көптеген расталар «Эфиопия» терминін «Африка» сөзінің синонимі ретінде қолданады; мысалы, Ганадағы расталар өздерін «Эфиопияда» өмір сүретіндер деп сипаттайды. Басқа расталар «Сион» терминін Ямайкаға қатысты қолданады немесе оны сананың күйін сипаттау үшін пайдаланады. Африканы «Уәде етілген жер» ретінде бейнелеу арқылы расталар Вавилонда олар сезінетін үстемдік пен қанаудан құтылуға деген құштарлықтарын көрсетеді. Растафари қозғалысының алғашқы үш онжылдығында африкалық диаспораның Африкаға қайта оралуының қажеттілігіне ерекше мән берілді. Осы мақсатта әртүрлі расталар Ямайка үкіметі мен Біріккен Ұлттар Ұйымына осы қоныс аудару процесін бақылауға шақыру үшін үгіт жүргізді. Басқа расталар Африка континентіне өздерінің көлік құралдарын ұйымдастырды. Қозғалысты сынға алғандар Африкаға бүкіл африкалық диаспораның көшіп кетуінің ықтимал еместігін айтты, әсіресе ешбір африкалық ел мұны құптамайды. Қозғалыстың төртінші онжылдығына қарай, Африкаға физикалық репатриацияға деген құштарлық расталар арасында азайды, бұл Эфиопиядағы 1983–1985 жылдардағы ашаршылықты байқаудан туындаған өзгеріс. Керісінше, көптеген расталар Африкаға оралу идеясын метафоралық мағынада қарастырды, бұл қара африкалықтардың ұрпақтары ретінде мақтаныштары мен өзіне сенуді қалпына келтіруді білдірді. «Репатриациядан бұрын азаттық» термині қозғалыс ішінде қолданыла бастады. Кейбір расталар Африкаға көшіп барудың орнына Батыс қоғамын өзгертуге тырысады, сонда олар онда ыңғайлырақ өмір сүре алады. Дегенмен, көптеген расталар африкалық диаспораның Африкада физикалық қоныстану қажеттілігін атап өтуді жалғастыруда.
Rastafari teaches that the black African diaspora are exiles living in "Babylon", a term which it applies to Western society. For Rastas, European colonialism and global capitalism are regarded as manifestations of Babylon, while police and soldiers are viewed as its agents. The term "Babylon" is adopted because of its Biblical associations. In the Old Testament, Babylon is the Mesopotamian city where the Israelites were held captive, exiled from their homeland, between 597 and 586 BCE; Rastas compare the exile of the Israelites in Mesopotamia to the exile of the African diaspora outside Africa. In the New Testament, "Babylon" is used as a euphemism for the Roman Empire, which was regarded as acting in a destructive manner that was akin to the way in which the ancient Babylonians acted. Rastas perceive the exile of the black African diaspora in Babylon as an experience of great suffering, with the term "suffering" having a significant place in Rasta discourse. Rastas view Babylon as being responsible for both the Atlantic slave trade which removed enslaved Africans from their continent and the ongoing poverty which plagues the African diaspora. Rastas turn to Biblical scripture to explain the Atlantic slave trade, believing that the enslavement, exile, and exploitation of black Africans was punishment for failing to live up to their status as Jah's chosen people. Many Rastas, adopting a Pan Africanist ethos, have criticised the division of Africa into nation states, regarding this as a Babylonian development, and are often hostile to capitalist resource extraction from the continent. Rastas seek to delegitimise and destroy Babylon, something often conveyed in the Rasta aphorism "Chant down Babylon". Rastas often expect the white dominated society to dismiss their beliefs as false, and when this happens they see it as confirmation of the correctness of their faith. Rastas view "Zion" as an ideal to which they aspire. As with "Babylon", this term comes from the Bible, where it refers to an idealised Jerusalem. Rastas use "Zion" either for Ethiopia specifically or for Africa more broadly, the latter having an almost mythological identity in Rasta discourse. Many Rastas use the term "Ethiopia" as a synonym for "Africa"; thus, Rastas in Ghana for instance described themselves as already living within "Ethiopia". Other Rastas apply the term "Zion" to Jamaica or they use it to describe a state of mind. In portraying Africa as their "Promised Land", Rastas reflect their desire to escape what they perceive as the domination and degradation that they experience in Babylon. During the first three decades of the Rastafari movement, it placed strong emphasis on the need for the African diaspora to be repatriated to Africa. To this end, various Rastas lobbied the Jamaican government and United Nations to oversee this resettlement process. Other Rastas organised their own transportation to the African continent. Critics of the movement have argued that the migration of the entire African diaspora to Africa is implausible, particularly as no African country would welcome this. By the movement's fourth decade, the desire for physical repatriation to Africa had declined among Rastas, a change influenced by observation of the 1983–1985 famine in Ethiopia. Rather, many Rastas saw the idea of returning to Africa in a metaphorical sense, entailing the restoration of their pride and self confidence as people of black African descent. The term "liberation before repatriation" began to be used within the movement. Some Rastas seek to transform Western society so that they may more comfortably live within it rather than seeking to move to Africa. There are nevertheless many Rastas who continue to emphasise the need for physical resettlement of the African diaspora in Africa.
Құтқарылу және жұмақ
Растафари – мыңжылдық идеясын ұстанатын, қазіргі заманның аяқталуы апокалиптикалық болатынын жариялайтын қозғалыс. Көптеген жақтастары Сот Күнінде Бабыл құлатылып, Расталар осы құлпырудан аман қалатын шамалы ғана таңдалғандар болады деп сенеді. Расталар Бабыл жойылғаннан кейін адамзат "жаңа дәуірге" қадам басады деп ойлайды. Бұл – бейбітшілік, әділдік және бақыт орнаған мың жылдық, онда тура жолмен жүретін адамдар қазір жұмаққа айналған Африкада өмір сүреді. 1980-ші жылдары көптеген Расталар Сот Күнінің 2000 жылға таяу уақытта болатынына сенді. Раста қауымдастығында кең таралған пікір бойынша, әлемдегі ақ адамдар ядролық соғыс арқылы өздерін жояды, содан кейін қара африкалықтар әлемді билейді, олар бұл туралы Даниял кітабында жазылған пайғамбарлық деп есептейді. Расталар дене қайтысынан кейін жеке адамның басқа бір өмірге баратынына сенбейді. Олар мәңгілік өмір мүмкіндігіне сенеді, ал тек адалсыздық жасағандар ғана өледі деп санайды. Дінтaнушы ғалым Леонард Барретт Ямайкадағы кейбір Расталардың, дүниеден өткен жақтастарының Жахқа адал болмағанына сенетінін байқаған. Оның сөзіне қарағанда, бұл көзқарас қозғалысқа мүше болған көптеген жастардың әсерінен туындаған, себебі олар Расталардың өлімін сирек көреді. Расталардың тағы бір пікірі – тура жолмен жүретін адамдар қайта туады, әрі олардың әрбір жаңа өмірінде өздерінің сәйкес есімдерін сақтайды. Өлімге қатысты көзқарастарына сәйкес, Расталар физикалық өлімді тойлаудан жаңылса, көбінесе жаназаларға қатыспайды, сондай-ақ дәстүрлі африка діндерінде кең таралған ата-бабаларға құрмет көрсету дәстүрінен бас тартады.
Rastafari is a millenarian movement, espousing the idea that the present age will come to an apocalyptic end. Many practitioners believe that on this Day of Judgment, Babylon will be overthrown, with Rastas being the chosen few who survive the upheaval. With Babylon destroyed, Rastas believe that humanity will be ushered into a "new age". This is conceived as being a millennium of peace, justice, and happiness in which the righteous shall live in Africa, now a paradise. In the 1980s, many Rastas believed that the Day of Judgment would happen around the year 2000. A view then common in the Rasta community was that the world's white people would wipe themselves out through nuclear war, with black Africans then ruling the world, something that they argued was prophesied in the Book of Daniel. Rastas do not believe that there is a specific afterlife to which individuals go following bodily death. They believe in the possibility of eternal life, and that only those who shun righteousness will actually die. The scholar of religion Leonard E. Barrett observed some Jamaican Rastas who believed that those practitioners who did die had not been faithful to Jah. He suggested that this attitude stemmed from the large numbers of young people that were then members of the movement, and who had thus seen only few Rastas die. Another Rasta view is that those who are righteous will undergo reincarnation, with an individual's identity remaining throughout each of their incarnations. In keeping with their views on death, Rastas eschew celebrating physical death and often avoid funerals, also repudiating the practice of ancestor veneration that is common among traditional African religions.
Мораль, этика және гендерлік рөлдер
Расталардың көпшілігі «екі үлкен міндет» деп аталатын екі негізгі моральдық қағиданы бөліседі: Құдайға деген махаббат және жақыныңа деген махаббат. Көптеген расталар, қандай да бір іс-әрекетті жасау керек-жоқ деп шешетінде, өз ішіндегі Жахтың болуын сезіну керек деп санайды. Растафари «табиғи түрде өмір сүру» идеясын жақтайды, яғни расталар табиғат заңдарына сәйкес өмір сүруге ұмтылады. Бұл Африканың қара нәсілді африкалықтардың «табиғи» мекені екенін, олар африкалық мәдениет пен дәстүрге сай өмір сүре алатын, сондай-ақ физикалық, эмоционалдық және интеллектуалдық деңгейде өздері бола алатын континент екенін көрсетеді. Жақтастары Батыс пен Вавилонның технологиялық даму арқылы табиғаттан алшақталып, әлсіз, жалқау және іздесіз болып кеткеніне сенеді. Кейбір расталар Бабыл заңдарынан гөрі африкалық заңдар деп санайтын нәрсеге ұстану керек деген пікір білдіреді, осылайша олар тұрып жатқан елдерде заңсыз болуы мүмкін белгілі бір іс-әрекеттерге қатысуларын қорғайды. Растафари афроцентризмді баса көрсету арқылы қара нәсілдік ұлтшылдықтың белгілерін көрсетеді. Ғалым Морин Уорнер Льюис растафарилердің әлеуметтік-саяси мәселелерге, әсіресе нәсілге қатысты «радикалды, тіпті революциялық» көзқарасын, ал басқа діни мәселелерге қатысты «философиялық консерватизмге» негізделген «теңіз дәстүрлі» көзқараспен үйлестіргенін атап өткен. Расталар көбінесе тұтынушылық пен материализмге толы қазіргі капитализмге сынды көзбен қарайды. Олар кішкентай, өнеркәсіпке дейінгі және ауыл шаруашылығымен айналысатын қоғамдарды жақтайды. Кейбір расталар әлеуметтік-саяси реформаға жету үшін белсенділікке шақырады, ал басқалары адам ісіне құдайдың араласуы арқылы болатын өзгерістерді күтеді. Ямайкада расталар көбінесе дауыс бермейді, саясатты «саяси қулық» деп түсіндіреді және сирек саяси партияларға немесе кәсіби одақтарға қатысады. Расталардың әлеуметтік-саяси өзгерістердің болатынына сенуі дінді саяси солшылдардың сынына ұшыратады, олар оның жақтастарының қалыпты жағдайды өзгерту үшін ештеңе жасамайтынын айтады. Дегенмен, басқа расталар да саяси белсенділікпен айналысады; мысалы, Ганалық раста әнші-күйшісі Рокки Дауни демократиялық сайлауды қолдаған науқандарға қатысты, ал Гренадада көптеген расталар 1979 жылы құрылған Халықтық революциялық үкіметке қосылды.
Most Rastas share a pair of fundamental moral principles known as the "two great commandments": love of God and love of neighbour. Many Rastas believe that to determine whether they should undertake a certain act or not, they should consult the presence of Jah within themselves. Rastafari promotes the idea of "living naturally", in accordance with what Rastas regard as nature's laws. It endorses the idea that Africa is the "natural" abode of black Africans, a continent where they can live according to African culture and tradition and be themselves on a physical, emotional, and intellectual level. Practitioners believe that Westerners and Babylon have detached themselves from nature through technological development and thus have become debilitated, slothful, and decadent. Some Rastas express the view that they should adhere to what they regard as African laws rather than the laws of Babylon, thus defending their involvement in certain acts which may be illegal in the countries that they are living in. In emphasising this Afrocentric approach, Rastafari expresses overtones of black nationalism. The scholar Maureen Warner Lewis observed that Rastafari combined a "radical, even revolutionary" stance on socio political issues, particularly regarding race, with a "profoundly traditional" approach to "philosophical conservatism" on other religious issues. Rastas typically look critically upon modern capitalism with its consumerism and materialism. They favour small scale, pre industrial and agricultural societies. Some Rastas have promoted activism as a means of achieving socio political reform, while others believe in awaiting change that will be brought about through divine intervention in human affairs. In Jamaica, Rastas typically do not vote, derogatorily dismissing politics as "politricks", and rarely involve themselves in political parties or unions. The Rasta tendency to believe that socio political change is inevitable opens the religion up to the criticism from the political left that it encourages adherents to do little or nothing to alter the status quo. Other Rastas do engage in political activism; the Ghanaian Rasta singer songwriter Rocky Dawuni for instance was involved in campaigns promoting democratic elections, while in Grenada, many Rastas joined the People's Revolutionary Government formed in 1979.
Гендерлік рөлдер мен жыныстық қатынас
Растафари қара нәсілді еркектікті қалпына келтіруді мақсат тұтады, себебі Африка диаспорасындағы еркектердің Вавилонмен құлдырағанына сенеді. Ол патриархалдық қағидаларды, соның ішінде әйелдердің еркек басшылығына бағынуы керек деген ойды қолдайды. Сыртқы бақылаушылар, оның ішінде Кэшмор және Эдмондс сияқты ғалымдар, растафари әйелдерді еркектерге қарағанда төмен дәрежеде ұстайды деп мәлімдеді. Растафари әйелдері көбінесе осы бағынышты жағдайды қабылдайды және өздерінің міндеті – күйеулеріне бағыну деп санайды; ғалым Морин Роу әйелдердің дінге оның шектеулеріне қарамастан қосылуға дайын екенін, себебі олар оның құрылымды және тәртіпті өмірді ұсынатынын бағалады деп болжайды. Раста дискурсі көбінесе әйелдерді моральдық тұрғыдан әлсіз және жамандыққа бейім деп көрсетеді, сондай-ақ олардың менструация кезінде таза емес екенін айтады. Расталар осы гендерлік рөлдерді Библиядан, әсіресе Леуіліктер кітабынан және апостол Павелдің жазбаларынан келтірілген аяттармен негіздейді. Раста әйелдері әдетте басын жабатын және дене пішінін жасыратын киім киеді. Көбінесе шалбардан аулақ жүріп, ұзын юбкаларды артық көреді. Кейбір раста қауымдарында әйелдер дұға оқығанда басын жабуы керек, ал кейбіреулерінде бұл талап қоғамда жүргенде де қойылады. Раста дискурсі әйелдердің киім үлгісінің еркектердің назарын аудармауы үшін қажет екенін және Вавилон әйелдерін жыныстық нысанға айналдыруға қарсы тұратынын көрсетеді. Раста еркектерге өздері қалаған киім киюге рұқсат етіледі. Ертедегі раста ритуалдарына ерлер мен әйелдер бірге қатысқанмен, 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-ші жылдардан бастап раста қауымы рәсімдерде гендерлік бөлінуді күшейтті. Бұл әйелдердің менструация кезінде таза емес екені және олардың қатысуы еркек қатысушыларды алаңдататыны туралы түсіндірмелермен негізделді. Ямайкадағы растафари моногамияны қолдамады. Раста еркектерге көп әйел алуға рұқсат етілсе, әйелдер жыныстық қатынасты бір еркекпен ғана жүргізуі керек. Неке көбінесе заңды түрде рәсімделмейді, бірақ де-факто неке болып саналады, дегенмен көптеген расталар заңды түрде үйленген. Раста еркектері өз серіктерін «патшайым» немесе «императрица» деп атайды, ал қарым-қатынастағы еркектер «патшалар» деп танылады. Растафари отбасылық өмірге және бала тәрбиесіне үлкен мән береді, сондай-ақ бала көбейтуді де ынталандырады. Дін бала тәрбиесінде еркектердің орнына ерекше мән береді, оны африкалық еркектіктің қайта жаңғыруымен байланыстырады. Әйелдер көбінесе жұмыс істейді, кейде еркек балаларды үйде тәрбиелейді. Растафари феминизмді қабылдамайды, бірақ 1970 жылдан бері раста әйелдерінің саны артып, қозғалыста гендерлік теңдікке шақыруда. Мысалы, ғалым Тереза Э. Тернер кениялық феминистермен кездесті, олар өздерінің саяси күн тәртібіне сәйкес растафари мазмұнын пайдаланды. Кейбір раста әйелдері гендерлік нормаларға қарсы шығып, жұрт алдында шаштарын ашып, шалбар киеді. Растафари жыныстық қатынастың мақсаты – ұрпақ беру деп санайды, сондықтан оралдық және анальдық жыныстық қатынасқа тыйым салынады. Контрацепция мен аборт көбінесе айыпталады, ал раста дискурсінде бұл Вавилонның қара африкалықтардың туу деңгейін төмендету үшін ойлап тапқан өнертабысы деп есептеледі. Расталар гомосексуализмге қарсы көзқарас білдіреді, гомосексуалистерді жаман және табиғатқа қайшы деп санайды; бұл көзқарас Библиядағы бір жынысты жыныстық қатынасқа қатысты аяттардан туындайды. Гомосексуалистік расталар осы көзқарасқа байланысты өздерінің сексуалдық бағытын жасыруы мүмкін. Расталар Батыс қоғамындағы тууды бақылау мен гомосексуализмді қабылдаудың өсуін Вавилонның апаттық соңына жақындаған сайын оның құлдырауының белгісі ретінде қарастырады.
Rastafari promotes what it regards as the restoration of black manhood, believing that men in the African diaspora have been emasculated by Babylon. It espouses patriarchal principles, including the idea that women should submit to male leadership. External observers—including scholars such as Cashmore and Edmonds—have claimed that Rastafari accords women an inferior position to men. Rastafari women usually accept this subordinate position and regard it as their duty to obey their men; the academic Maureen Rowe suggested that women were willing to join the religion despite its restrictions because they valued the life of structure and discipline it provided. Rasta discourse often presents women as morally weak and susceptible to deception by evil, and claims that they are impure while menstruating. Rastas legitimise these gender roles by citing Biblical passages, particularly those in the Book of Leviticus and in the writings of Paul the Apostle. Rasta women usually wear clothing that covers their head and hides their body contours. Trousers are usually avoided, with long skirts preferred. Women are expected to cover their head while praying, and in some Rasta groups this is expected of them whenever in public. Rasta discourse insists this female dress code is necessary to prevent women from attracting men and presents it as an antidote to the sexual objectification of women in Babylon. Rasta men are permitted to wear whatever they choose. Although men and women took part alongside each other in early Rasta rituals, from the late 1940s and 1950s the Rasta community increasingly encouraged gender segregation for ceremonies. This was legitimised with the explanation that women were impure through menstruation and that their presence at the ceremonies would distract male participants. As it existed in Jamaica, Rastafari did not promote monogamy. Though it is not especially common, Rasta men are permitted to engage in polygamy, while women are expected to reserve their sexual activity for one male partner. Marriage is not usually formalised through legal ceremonies but is a common law affair, although many Rastas are legally married. Rasta men refer to their female partners as "queens", or "empresses", while the males in these relationships are known as "kingmen". Rastafari places great importance on family life and the raising of children, with reproduction being encouraged. The religion emphasises the place of men in child rearing, associating this with the recovery of African manhood. Women often work, sometimes while the man raises the children at home. Rastafari typically rejects feminism, although since the 1970s growing numbers of Rasta women have called for greater gender equity in the movement. The scholar Terisa E. Turner for instance encountered Kenyan feminists who were appropriating Rastafari content to suit their political agenda. Some Rasta women have challenged gender norms by wearing their hair uncovered in public and donning trousers. Rastafari regards procreation as the purpose of sex, and thus oral and anal sex are usually forbidden. Both contraception and abortion are usually censured, and a common claim in Rasta discourse is that these were inventions of Babylon to decrease the black African birth rate. Rastas typically express hostile attitudes to homosexuality, regarding homosexuals as evil and unnatural; this attitude derives from references to same sex sexual activity in the Bible. Homosexual Rastas probably conceal their sexual orientation because of these attitudes. Rastas typically see the growing acceptance of birth control and homosexuality in Western society as evidence of the degeneration of Babylon as it approaches its apocalyptic end.
Әдебиет
Расталар өздерінің мәдени және діни амалдарын "өмір сүру жолы" деп атайды. Растафари иерархиялық құрылымдарға басымдық қоймайды. Онда кәсіби дін қызметкерлері жоқ, расталар дін қызметкерінің Жаратыланушы мен құлшынып тұрған адам арасында делдал болу қажеті жоқ деп санайды. Дегенмен, қауымда "ақсақалдар" болады, бұл – қоғамда жақсы беделге ие болғандарға берілетін құрметті атақ. Олар құрметті тұлғалар болғамен, міндетті түрде әкімшілік функцияларды немесе жауапкершілікті атқара бермейді. Егер олар діни жиналыстарды өткізсе, көбінесе ағымдағы оқиғаларды Киелі кітап аясында түсіндіруге көмектеседі. Ақсақалдар көбінесе бір-бірімен байланыс желісі арқылы қозғалыс шараларын жоспарлап, стратегиялар әзірлейді.
Rastas refer to their cultural and religious practices as "livity". Rastafari does not place emphasis on hierarchical structures. It has no professional priesthood, with Rastas believing that there is no need for a priest to act as mediator between the worshipper and Jah. It nevertheless has "elders", an honorific title bestowed upon those with a good reputation among the community. Although respected figures, they do not necessarily have administrative functions or responsibilities. When they do oversee ritual meetings, they are often responsible for helping to interpret current events in terms of Biblical scripture. Elders often communicate with each other through a network to plan movement events and form strategies.
Жерге тұйықтау
"Жерге қамасу" термині расталар арасында бірдей ойлы жандардың арасындағы қарым-қатынастарды орнату үшін қолданылады. Жерге қамасу көбінесе коммунада немесе аулада өтеді және оған ақсақал басшылық етеді. Ақсақал тәртіпті сақтауға жауапты және ол адамдарды қатысудан тыйым сала алады. Қатысушылардың саны ондағаннан бірнеше жүзге дейін жетеді. Жерге қамасу кезінде барабан ойнау, ән айту, гимн оқу және өлеңдер жатқа айту сияқты іс-шаралар өткізіледі. Ганжа деп аталатын марихуананы жиі шегеді. Көптеген жерге қамасуларда тек ерлер болады, бірақ кейбір раста әйелдері өздерінің тек әйелдерден құралған жерге қамасу шеңберлерін құрды. Жерге қамасудың маңызды іс-шараларының бірі – "ой-пікір алмасу". Бұл – жиналған расталардың діннің қағидалары мен олардың қазіргі оқиғаларға қатыстылығы туралы талқылауы. Бұл пікір алмасулар жанжалсыз болуы керек, бірақ қатысушылар ұсынылған аргументтердегі кемшіліктерді көрсете алады. Олар медитация және түс арқылы алған аяндары туралы бір-бірімен бөліседі. Әрбір қатысушы талқыланып жатқан тақырып бойынша топтың барлығына түсінік дарығанша, түсініктің шекарасын кеңейтуге тырысуы керек. Бір ойлы жандармен кездескенде, ой-пікір алмасу расталарға өз сенімдерінің дұрыстығына бір-бірін сендіруге көмектеседі. Растафарилердің жиналыстары дұғамен басталып, дұғамен аяқталады. Бұл дұғалар Жахқа жалбарынуды, аштық, ауру, нәрестелер үшін жалбарынуды, расталардың жауларын жоюға шақыруды қамтиды, содан кейін құлшылық сөздерімен аяқталады. 1950 жылдары ең ірі жерге қамасулар "жерлеулер" немесе "негізгі жерлеулер" деп аталды, бірақ кейіннен олар "Ньябингхи жиналыстары" деп аталды. "Ньябингхи" термині мифтік африкалық патшайымның атынан алынған. Ньябингхи жиналыстары көбінесе Эфиопия және Хайле Селассиемен байланысты күндері өткізіледі. Бұларға Эфиопия Рождествосы (7 қаңтар), Хайле Селассиенің Ямайкаға келген күні (21 сәуір), Селассиенің туған күні (23 шілде), Эфиопияның Жаңа жылы (11 қыркүйек) және Селассиенің таққа отырғызылу күні (2 қараша) жатады. Кейбір расталар Ямайканың Азаттық күнін (1 тамыз) және Маркус Гарвидің туған күнін (17 тамыз) атап өту үшін Ньябингхи жиналыстарын ұйымдастырады. Ньябингхи жиналыстары әдетте ауылдық жерлерде, ашық аспан астында немесе арнайы мақсат үшін салынған "ғибадатханалар" немесе "киелі шатырлар" деп аталатын уақытша құрылыстарда өткізіледі. Кез келген ақсақал Ньябингхи жиналысын демеушілік етуге тырысса, ол басқа ақсақалдардың рұқсатын алуы керек және мұндай шараны ұйымдастыру үшін жеткілікті ресурстарға ие болуы керек. Жиналыс әдетте үштен жеті күнге дейін созылады. Күндіз қатысушылар тамақ дайындаумен, марихуана шегумен және ой-пікір алмасумен айналысады, ал түнде барабан соғу мен оттың айналасында би билеуге көңіл бөледі. Ньябингхи жиналыстары көбінесе расталарды кең аумақтан, тіпті әртүрлі елдерден тартады. Олар раста қауымы арасында бірлік сезімін қалыптастырып, оны сақтайды және ұжымдық жақындық сезімін дамытады. Көптеген басқа діндерден айырмашылығы, растафариде өту рәсімдері жоқ; қайтыс болған кезде әртүрлі расталарға туыстары христиандық жерлеу рәсімдерін жасады, өйткені расталардың белгіленген жерлеу рәсімдері жоқ.
The term "grounding" is used among Rastas to refer to the establishment of relationships between like minded practitioners. Groundings often take place in a commune or yard, and are presided over by an elder. The elder is charged with keeping discipline and can ban individuals from attending. The number of participants can range from a handful to several hundred. Activities that take place at groundings include the playing of drums, chanting, the singing of hymns, and the recitation of poetry. Cannabis, known as ganja, is often smoked. Most groundings contain only men, although some Rasta women have established their own all female grounding circles. One of the central activities at groundings is "reasoning". This is a discussion among assembled Rastas about the religion's principles and their relevance to current events. These discussions are supposed to be non combative, although attendees can point out the fallacies in any arguments presented. Those assembled inform each other about the revelations that they have received through meditation and dream. Each contributor is supposed to push the boundaries of understanding until the entire group has gained greater insight into the topic under discussion. In meeting together with like minded individuals, reasoning helps Rastas to reassure one another of the correctness of their beliefs. Rastafari meetings are opened and closed with prayers. These involve supplication of Jah, the supplication for the hungry, sick, and infants, and calls for the destruction of the Rastas' enemies, and then close with statements of adoration. The largest groundings were known as "groundations" or "grounations" in the 1950s, although they were subsequently re termed "Nyabinghi Issemblies". The term "Nyabinghi" is adopted from the name of a mythical African queen. Nyabinghi Issemblies are often held on dates associated with Ethiopia and Haile Selassie. These include Ethiopian Christmas (7 January), the day on which Haile Selassie visited Jamaica (21 April), Selassie's birthday (23 July), Ethiopian New Year (11 September), and Selassie's coronation day (2 November). Some Rastas also organise Nyabinghi Issemblies to mark Jamaica's Emancipation Day (1 August) and Marcus Garvey's birthday (17 August). Nyabinghi Issemblies typically take place in rural areas, being situated in the open air or in temporary structures—known as "temples" or "tabernacles"—specifically constructed for the purpose. Any elder seeking to sponsor a Nyabinghi Issembly must have approval from other elders and requires the adequate resources to organise such an event. The assembly usually lasts between three and seven days. During the daytime, attendees engage in food preparation, ganja smoking, and reasoning, while at night they focus on drumming and dancing around bonfires. Nyabinghi Issemblies often attract Rastas from a wide area, including from different countries. They establish and maintain a sense of solidarity among the Rasta community and cultivate a feeling of collective belonging. Unlike in many other religions, rites of passage play no role in Rastafari; on death, various Rastas have been given Christian funerals by their relatives, as there are no established Rasta funeral rites.
Конопидті пайдалану
Растафари дінінің басты салты – ганжаны, сондай-ақ марихуана немесе каннабисті тарту. Расталар осы өсімдікті «калли», «илей», «жасыл шөп», «қасиетті шөп», «самыр», «жаңбыр шөп» деп атайды. Каннабис көбінесе жиын кезінде шегіледі, бірақ кейбір жақтастары оны басқа жағдайларда да бейресми түрде тартады. Кейбір расталар оны үнемі түтіндетеді, ал басқалары мұны шамадан тыс деп санайды. Көптеген жақтастары каннабисті шайға, тамаққа дәмдеуіш ретінде және дәрілік құрал ретінде де қолданады. Дегенмен, барлық расталар ганжа қолданбайды; оны қолданбайтындар олардың сана деңгейі жоғары болғандықтан қажеттілігі жоқ екенін түсіндіреді. Растафари дінінде каннабис қасиетті сакрамент саналады. Расталар ганжа қолдануды Киелі кітапта, әсіресе Жаратылыс, Забур және Аян кітаптарында насихатталғанын айтады. Олар оның емдік қасиеттері бар екенін, «бейбітшілік пен сүйіспеншілік» сезімін тудыратынын және темекі шегушіге өзінің ішкі құдайлық болмысын ашуға көмектесетін жеке ой-толғанысқа мүмкіндік беретінін мәлімдейді. Кейбір расталар каннабис түтіні қоғамдағы жаман әдеттерге қарсы тұратын құрбандық саналады деп есептейді. Расталар әдетте каннабисті үлкен, қолмен оралған сигарет түрінде тартады, оны «сплифф» деп атайды. Ол Жахқа дұға оқыған кезде оралады және дұға аяқталғаннан кейін ғана жағылады. Кейде каннабис су құбырында, «чалистің» әртүрлі түрлерінде – кутчи, чилум және бу жасағыштарда тартады. Құбыр Расталардың жиналған шеңбері бойынша сағат тіліне қарсы бағытта беріледі. Каннабис Растафари дініне қалай енгеніне қатысты бірнеше теория бар. 8 ғасырда араб саудагерлері каннабисті Орталық және Оңтүстік Африкаға әкелді. 19 ғасырда Ямайкаға құл ретінде келген баконго халқы Кумина дінін құрды. Куминада діни рәсімдер кезінде каннабис шегілетін, себебі ол ата-бабалар рухына ие болуға көмектеседі деп сендірілді. Бұл дін негізінен Ямайканың оңтүстік-шығысындағы Сент-Томас епархиясында таралған, онда ертедегі расталардың бірі Леонард Хауэлл Растафари сенімдері мен тәжірибелерін дамытқан. Екінші мүмкін көзі – индустардың қатарында каннабис қолданылуы. 1834-1917 жылдар аралығында Ямайкаға британдық Үндістаннан келген индустар қоныс аударушылар ретінде келді және олармен бірге каннабис әкелді. Ямайкалық индуист діни қызметкері Лалу Хауэллдің рухани кеңесшісі болған және оның ганжаны қабылдауына ықпал еткен болуы мүмкін. Каннабис қабылдануына 20 ғасырдың басында афро-жамайкалықтардың арасында кеңінен таралған дәрілік және демалыс мақсатында каннабис қолдану да әсер еткен болуы мүмкін. Ертедегі растафариандар Ямайка мәдениетінің бір элементін, оны шаруалардың өткенімен және капитализмді қабылдамаумен байланыстырып, Киелі кітапқа сәйкес қасиетті еткен болуы мүмкін. Көптеген елдерде, соның ішінде Ямайкада, каннабис заңсыз және оны қолдану арқылы расталар Бабылдың ережелері мен заңдарына қарсы шығады. Мысалы, АҚШ-та мыңдаған адам есірткі иелігі үшін тұтқындалды. Расталар каннабис заңсыз болған елдерде оны заңдастыруды да қолдайды. 2015 жылы Ямайка жеке иеленуді екі унцияға дейін заңдастырды және оны медициналық және ғылыми мақсаттар үшін заңдастырды. 2019 жылы Барбадос растафарилердің діни мақсатта каннабис қолдануын заңдастырды және растафарилерге оны өсіру үшін жер берді.
The principal ritual of Rastafari is the smoking of ganja, also known as marijuana or cannabis. Among the names that Rastas give to the plant are callie, Iley, "the herb", "the holy herb", "the grass", and "the weed". Cannabis is usually smoked during groundings, although some practitioners also smoke it informally in other contexts. Some Rastas smoke it almost all of the time, something other practitioners regard as excessive, and many practitioners also ingest cannabis in a tea, as a spice in cooking, and as an ingredient in medicine. However, not all Rastas use ganja; abstainers explain that they have already achieved a higher level of consciousness and thus do not require it. In Rastafari, cannabis is considered a sacrament. Rastas argue that the use of ganja is promoted in the Bible, specifically in Genesis, Psalms, and Revelation. They regard it as having healing properties, eulogise it for inducing feelings of "peace and love", and claim that it cultivates a form of personal introspection that allows the smokers to discover their inner divinity. Some Rastas believe that cannabis smoke serves as an incense that counteracts immoral practices in society. Rastas typically smoke cannabis in the form of a large, hand rolled cigarette known as a spliff. This is often rolled together while a prayer is offered to Jah; the spliff is lit and smoked only when the prayer is completed. At other times, cannabis is smoked in a water pipe referred to as a chalice: styles include kutchies, chillums, and steamers. The pipe is passed in a counter clockwise direction around the assembled circle of Rastas. There are various options that might explain how cannabis smoking came to be part of Rastafari. By the 8th century, Arab traders had introduced cannabis to Central and Southern Africa. In the 19th century, enslaved Bakongo people arrived in Jamaica, where they established the religion of Kumina. In Kumina, cannabis was smoked during religious ceremonies in the belief that it facilitated possession by ancestral spirits. The religion was largely practiced in south east Jamaica's Saint Thomas Parish, where a prominent early Rasta, Leonard Howell, lived while he was developing many of Rastafari's beliefs and practices; it may have been through Kumina that cannabis became part of Rastafari. A second possible source was the use of cannabis in Hindu rituals. Hindu migrants arrived in Jamaica as indentured servants from British India between 1834 and 1917, and brought cannabis with them. A Jamaican Hindu priest, Laloo, was one of Howell's spiritual advisors, and may have influenced his adoption of ganja. The adoption of cannabis may also have been influenced by the widespread medicinal and recreational use of cannabis among Afro Jamaicans in the early 20th century. Early Rastafarians may have taken an element of Jamaican culture which they associated with their peasant past and the rejection of capitalism and sanctified it by according it Biblical correlates. In many countries—including Jamaica—cannabis is illegal and by using it, Rastas protest the rules and regulations of Babylon. In the United States, for example, thousands of practitioners have been arrested because of their possession of the drug. Rastas have also advocated for the legalisation of cannabis in those jurisdictions where it is illegal; in 2015, Jamaica decriminalized personal possession of marijuana up to two ounces and legalized it for medicinal and scientific purposes. In 2019, Barbados legalised Rastafari use of cannabis within religious settings and pledged of land for Rastafari to grow it.
Музыка
Растафари музыкасы ойлау сессияларында дамыды, онда барабан тарту, әндер айту және билеу болады. Раста музыкасы Жахты мақтауға және онымен рухани байланыс орнатуға, сондай-ақ Бабылдан бас тартуды қайта қуаттандыруға арналған. Расталар өз музыкасының емдік қасиеттері бар екеніне сенеді, ол суық тигенде, қызба келгенде және бас ауырғанда емдеуге көмектеседі. Көптеген әндер ескі христиан әндерінің әуенімен орындалады, бірақ басқалары расталардың өзіндік туындылары. Раста музыкасының бас партиясын үш барабаннан тұратын akete жиынтығы қамтамасыз етеді, оған дірілдемелі аспаптар, мысалы, погремушкалар мен дауылпаздар қосылады. Фунде барабаны синкопталған ырғақты ұсынады, ал бата барабаны ырғақ үстіне импровизация жасайды. Музыканың әртүрлі бөліктері әртүрлі символизмді көрсетеді деп саналады: бас партиясы Бабылға қарсы соққыларды бейнелейді, ал жеңіл ырғақтар болашаққа деген үміт символы болып табылады. Растафари дамыған сайын, халықтық музыка олардың негізгі коммуникация құралына айналды. 1960 жылдары ска Ямайкада танымал музыкалық стиль болды, және әлеуметтік және саяси жағдайларға қарсы наразылығы жұмсақ болғанымен, ол растаның әлеуметтік-саяси идеологиясын ертерек білдірді. Растафари мен сканың арасындағы байланыста ең ірі рөлді музыканттар граф Осси мен Дон Драммонд атқарды. Осси қара нәсілді адамдар өздерінің музыкалық стилін дамытуы керек деп санайтын барабаншы болды, оған афро-ямайкалық барабан стилі Бурру үлкен әсер етті. Осси осы жаңа растафари ритуалдық музыкасын Жамайка айналасындағы әртүрлі жиындарда орындау арқылы кеңінен танымал етті, "Another Moses" және "Babylon Gone" сияқты әндер растаның ықпалын көрсетеді. Драммондтың шығармаларында да раста тақырыптары пайда болды, мысалы, "Reincarnation" және "Tribute to Marcus Garvey" әндерінде. 1968 жылы Ямайкада регги пайда болды, бұл музыкалық стиль скаға қарағанда баяу және ауыр ырғақтармен, сондай-ақ ямайкалық патоистің кеңінен қолданылуымен сипатталады. Калипсо сияқты регги де әлеуметтік мәселелерді көтеру үшін пайдаланылды, бірақ ол ямайкалық халықтық музыкасында бұрынғыдан гөрі радикалды саяси және раста тақырыптарын кеңінен қолданды. Регги әртістері раста ритуалдық ырғақтарын енгізді, сондай-ақ раста әндерін, тілін, мотивтерін және әлеуметтік сынды қабылдады. The Wailers тобының "African Herbsman" және Питер Тоштың "Legalize It" сияқты әндері марихуана қолдануға сілтеме жасады, ал The Melodians тобының "Rivers of Babylon" және Junior Byles тобының "Beat Down Babylon" сияқты тректері Растаның Бабылға деген сенімін білдірді. Регги 1970 жылдардың ортасында кеңінен танымал болды, көптеген елдердегі қара нәсілді адамдар оны қанаушылыққа қарсы музыка деп қарады. Көптеген расталар реггиді сынады, оның діндерін коммерцияландырды деп сенді. Реггиде көптеген растафари символикасы бар болғанымен, және екеуі де жиі байланысты болса да, бұл байланыс раста еместермен көбінесе шамадан тыс көрінеді. Көптеген расталар регги музыкасын тыңдамайды, сонымен қатар реггиді протестанттық евангелистер сияқты басқа діни топтар да пайдаланған. Реггиден дуб музыкасы пайда болды, дуб әртістері өздері раста болмаса да, растафари терминологиясын жиі қолданады.
Rastafari music developed at reasoning sessions, where drumming, chanting, and dancing are all present. Rasta music is performed to praise and commune with Jah, and to reaffirm the rejection of Babylon. Rastas believe that their music has healing properties, with the ability to cure colds, fevers, and headaches. Many of these songs are sung to the tune of older Christian hymns, but others are original Rasta creations. The bass line of Rasta music is provided by the akete, a three drum set, which is accompanied by percussion instruments like rattles and tambourines. A syncopated rhythm is then provided by the fundeh drum. In addition, a batá drum improvises over the rhythm. The different components of the music are regarded as displaying different symbolism; the bassline symbolises blows against Babylon, while the lighter beats denote hope for the future. As Rastafari developed, popular music became its chief communicative medium. During the 1960s, ska was a popular musical style in Jamaica, and although its protests against social and political conditions were mild, it gave early expression to Rasta socio political ideology. Particularly prominent in the connection between Rastafari and ska were the musicians Count Ossie and Don Drummond. Ossie was a drummer who believed that black people needed to develop their own style of music; he was heavily influenced by Burru, an Afro Jamaican drumming style. Ossie subsequently popularised this new Rastafari ritual music by playing at various groundings and groundations around Jamaica, with songs like "Another Moses" and "Babylon Gone" reflecting Rasta influence. Rasta themes also appeared in Drummond's work, with songs such as "Reincarnation" and "Tribute to Marcus Garvey". 1968 saw the development of reggae in Jamaica, a musical style typified by slower, heavier rhythms than ska and the increased use of Jamaican Patois. Like calypso, reggae was a medium for social commentary, although it demonstrated a wider use of radical political and Rasta themes than were previously present in Jamaican popular music. Reggae artists incorporated Rasta ritual rhythms, and also adopted Rasta chants, language, motifs, and social critiques. Songs like The Wailers' "African Herbsman" and Peter Tosh's "Legalize It" referenced cannabis use, while tracks like The Melodians' "Rivers of Babylon" and Junior Byles' "Beat Down Babylon" referenced Rasta beliefs in Babylon. Reggae gained widespread international popularity during the mid 1970s, coming to be viewed by black people in many different countries as music of the oppressed. Many Rastas grew critical of reggae, believing that it had commercialised their religion. Although reggae contains much Rastafari symbolism, and the two are widely associated, the connection is often exaggerated by non Rastas. Most Rastas do not listen to reggae music, and reggae has also been utilised by other religious groups, such as Protestant Evangelicals. Out of reggae came dub music; dub artists often employ Rastafari terminology, even when not Rastas themselves.
Тіл және символика
Расталар әдетте сөздерді ішкі күшке ие деп санайды, құлшындыққа, өзін-өзі кемсіртуге және адамды нысанға айналдыруға себеп болатын тілден қашып жүреді. Сондықтан, жақтастары көбінесе өздерінің тілдерін қолданады, олар "дред сөйлеу", "Иярик" және "Раста сөйлеу" деп белгілі. 1940 жылдары Ямайкада қалыптасқан бұл тілдің қолданылуы топтық бірегейлікті нығайтады және нақты құндылықтарды қалыптастырады. Олар өз тілдерін құру арқылы ағылшын тілінің тұтастығына идеологиялық шабуыл жасап, оны Бабылдың құралы деп санайды. Бұл тілдің қолданылуы Расталардың Раста емес адамдардан өзін ажыратуына көмектеседі, олар үшін Барретттің сөзімен айтқанда, Раста риторикасы "мағынасыз сөздер" болып көрінеді. Дегенмен, Раста терминдері ямайкалықтардың кеңінен қолданылатын сөйлеу үлгілеріне де сіңіп кетті. Расталар "Мен" деген сөзді жиі қолданады. Бұл Расталардың өзінің құдай екендігіне сенетінін көрсетеді және әрбір Растаның құл емес екенін, адам ретінде құндылығы мен қадір-қасиеті бар екенін еске салады. Расталар бұл процесті "InI санасы" немесе "Isciousness" деп атайды. Расталар Хайле Селассиені "Хайле Селассие I" деп атау арқылы оның құдайлығына сенетіндіктерін көрсетеді. Расталар сөздің дыбысталуы оның мағынасына байланысты болуы керек деп санайды. Мысалы, Расталар жиі "құйрықтап басу" деген сөздің орнына "басымдық" сөзін қолданады, себебі құйрықтап басу адамдарды көтермейді, керісінше, оларды түсіреді, ал "көтеру" дыбысталуы "опп" сөзіне ұқсас. Сол сияқты, олар "арнау" сөзінен гөрі "ливикация" сөзін артық көреді, себебі "дед" дыбысталуы "өлген" сөзіне ұқсас. Діннің дамуының алғашқы онжылдықтарында Расталар көбінесе "Тыныштық және махаббат" деп сәлемдесетін, бірақ Растафари қалыптасқан сайын бұл сөздің қолданылуы азайды. Расталар көбінесе қызыл, қара, жасыл және алтын түстерін қолданады. Эфиопия туында қызыл, алтын және жасыл түстер қолданылған, ал Растафаридің дамуына дейін Ямайканың қара ұлтшыл белсендісі Маркус Гарви өзінің Біріккен негрлерді жақсарту қауымдастығын білдіретін Панафрика туының түстері ретінде қызыл, жасыл және қара түстерін қолданған. Гарвидің сөзіне сүйенсек, қызыл шейіттердің қанын, қара африкалықтардың терісін, ал жасыл жердің өсімдіктерін бейнелейді. Бұл түсіндіруді кейбір Расталар да қолдайды. Алтын түс көбінесе Гарвидің үш түсіне қосылады; ол Ямайка туынан алынған және Африканың байлығын құрайтын минералдар мен шикізатты бейнелейтіндей түсіндіріледі. Расталар бұл түстерді ғимараттарға, көліктерге, киоскілерге және басқа да заттарға бояйды немесе оларды киімдеріне жасайды, бұл Расталарды Раста емес адамдардан ажыратуға көмектеседі және жақтастарына өздерінің дін мүшелерін тануға мүмкіндік береді. Расталар қолданатыны сияқты, түстер жиынтығын панафриканистер де кеңінен қабылдады, олар оны афроцентризммен байланыстыру үшін қолданады; осы себепті ол тәуелсіздік алғаннан кейінгі көптеген африкалық мемлекеттердің туларында қабылданды. Расталар жиі осы үш немесе төрт түсті пайдаланумен бірге Ефиопия туынан алынған және Хайле Селассиенің символы болған Яһуда арыстанының бейнесімен бірге көрсетеді.
Rastas typically regard words as having an intrinsic power, seeking to avoid language that contributes to servility, self degradation, and the objectification of the person. Practitioners therefore often use their own form of language, known commonly as "dread talk", "Iyaric", and "Rasta talk". Developed in Jamaica during the 1940s, this use of language fosters group identity and cultivates particular values. Adherents believe that by formulating their own language they are launching an ideological attack on the integrity of the English language, which they view as a tool of Babylon. The use of this language helps Rastas distinguish and separate themselves from non Rastas, for whom—according to Barrett—Rasta rhetoric can be "meaningless babbling". However, Rasta terms have also filtered into wider Jamaican speech patterns. Rastas make wide use of the pronoun "I". This denotes the Rasta view that the self is divine, and reminds each Rasta that they are not a slave and have value, worth, and dignity as a human being. For instance, Rastas use "I" in place of "me", "I and I" in place of "we", "I ceive" in place of "receive", "I sire" in place of "desire", "I rate" in place of "create", and "I men" in place of "Amen". Rastas refer to this process as "InI Consciousness" or "Isciousness". Rastas typically refer to Haile Selassie as "Haile Selassie I", thus indicating their belief in his divinity. Rastas also typically believe that the phonetics of a word should be linked to its meaning. For instance, Rastas often use the word "downpression" in place of "oppression" because oppression bears down on people rather than lifting them up, with "up" being phonetically akin to "opp ". Similarly, they often favour "livicate" over "dedicate" because "ded " is phonetically akin to the word "dead". In the early decades of the religion's development, Rastas often said "Peace and Love" as a greeting, although the use of this declined as Rastafari matured. Rastas often make use of the colours red, black, green, and gold. Red, gold, and green were used in the Ethiopian flag, while, prior to the development of Rastafari, the Jamaican black nationalist activist Marcus Garvey had used red, green, and black as the colours for the Pan African flag representing his United Negro Improvement Association. According to Garvey, the red symbolised the blood of martyrs, the black symbolised the skin of Africans, and the green represented the vegetation of the land, an interpretation endorsed by some Rastas. The colour gold is often included alongside Garvey's three colours; it has been adopted from the Jamaican flag, and is often interpreted as symbolising the minerals and raw materials which constitute Africa's wealth. Rastas often paint these colours onto their buildings, vehicles, kiosks, and other items, or display them on their clothing, helping to distinguish Rastas from non Rastas and allowing adherents to recognise their co religionists. As well as being used by Rastas, the colour set has also been adopted by Pan Africanists more broadly, who use it to display their identification with Afrocentricity; for this reason it was adopted on the flags of many post independence African states. Rastas often accompany the use of these three or four colours with the image of the Lion of Judah, also adopted from the Ethiopian flag and symbolizing Haile Selassie.
Диета
Расталар тағамды "табиғи" жолмен өндіруге тырысады, оны "италь" деп атайды, яғни "табиғи" тағам. Бұл көбінесе органикалық және жергілікті өсіріледі. Көптеген расталар Леуіліктер кітабында баяндалған диеталық заңдарды сақтайды, сондықтан шошқа еті мен қабықтылылар жеуден аулақ тұрады. Басқа расталар вегетариандық немесе вегандық тамақтанады, бұл олардың Леуіліктер кітабына жасаған түсіндірмесінен туындайды. Көптеген расталар тағамдарына қант және тұз сияқты қоспалардың қосылуынан да қашады. Расталардың диеталық әдеттерін раста емес адамдар сынайды; мысалы, Ганада, дәстүрлі тағамға көп мөлшерде ет қосылатын болғандықтан, расталардың көкөніс өнімдеріне баса назар аударуы "қой мен ешкідей жейді" деген әзілге әкелді. Ямайкада расталар "италь" тағамын коммерциялық мақсатта пайдаланады, мысалы, раста дәстүрі бойынша дайындалған жеміс шырындарын сатады. Растафарилер раста емес адамдардың немесе белгісіз көздерден алынған тағамдардан әдетте аулақ жүреді. Раста еркектер әйелдің менструальдік кезеңінде дайындаған тағамды жеуден бас тартады, ал кейбіреулері әйелдің дайындаған тағамын кез келген уақытта жеуден жаңылғанды. Расталар, әдетте, алкоголь, темекі және героин мен кокаин сияқты есірткілерден де аулақ болады, оларды табиғи емес және лас деп есептейді және марихуанамен салыстырады. Расталар көбінесе кең таралған ғылыми медицинадан аулақ жүреді және хирургиялық операциялардан, инъекциялардан немесе қан құюдан бас тартады. Олардың орнына, емделу үшін дәрілік шөптерді, әсіресе шәйлер мен балаусаларды пайдаланады, олардың құрамында көбінесе марихуана болады.
Rastas seek to produce food "naturally", eating what they call ital, or "natural" food. This is often grown organically, and locally. Most Rastas adhere to the dietary laws outlined in the Book of Leviticus, and thus avoid eating pork or crustaceans. Other Rastas remain vegetarian, or vegan, a practice stemming from their interpretation of Leviticus. Many also avoid the addition of additives, including sugar and salt, to their food. Rasta dietary practices have been ridiculed by non Rastas; in Ghana for example, where food traditionally includes a high meat content, the Rastas' emphasis on vegetable produce has led to the joke that they "eat like sheep and goats". In Jamaica, Rasta practitioners have commercialised ital food, for instance by selling fruit juices prepared according to Rasta custom. Rastafarians typically avoid food produced by non Rastas or from unknown sources. Rasta men refuse to eat food prepared by a woman while she is menstruating, and some will avoid food prepared by a woman at any time. Rastas also generally avoid alcohol, cigarettes, and hard drugs such as heroin and cocaine, presenting these substances as unnatural and dirty and contrasting them with cannabis. Rastas also often avoid mainstream scientific medicine and will reject surgery, injections, or blood transfusions. Instead they utilise herbal medicine for healing, especially teas and poultices, with cannabis often used as an ingredient.
Сыртқы келбеті
Расталар өздерінің сыртқы түрін раста еместерден ажырату үшін визуалды құрал ретінде пайдаланады. Расталар жиі батыс елдерімен салыстырғанда африкалық стильдегі киім киюді қалайды, мысалы, дашикилер. Дегенмен, шашты дрейдлоктарға тоқу – расталардың ең танымал символының бірі. Расталар дрейдлоктарды Киелі кітапта, әсіресе Сандар кітабында айтылғанына сенеді және оларды Киелі кітаптағы Самсонның шашымен байланысты күш символы деп санайды. Олар дрейдлоктардың Жахпен жасалған келісімнің белгісі екенін және «табиғилық» идеясына адал болуын көрсетеді деп есептейді. Сондай-ақ, дрейдлок киюді Вавилоннан бас тарту және оның сән-салтанат нормаларына бағынбау ретінде қарастырады. Расталар көбінесе шашын түзуге тырысқан қара нәсілді адамдарды сынап, олардың ақ еуропалық шашты еліктеуге ұмтылып, африкалық өзіндігінен алыстағанын көрсетеді дейді. Кейде осы дрейдлоктарды Хайле Селассиенің символы – арыстан жүзінен шабыттандырылып, әртүрлі стильде бейнелейді, ол «Яһуданың жеңімпаз арысы» деп есептеледі. Расталардың дінді ұстану үшін дрейдлоктар міндетті ме, жоқ па деген мәселеде пікірлері әртүрлі. Кейбір расталар шаштарын дрейдлоктарға тоқмейді; дін ішінде олар көбінесе «таза бетті» расталар деп аталады, ал дрейдлоктары барлар «бұғалар» деп аталады. Кейбір расталар Хайле Селассиеге қатысқан Эфиопия Православтық Тевахедо шіркеуіне қосылып, ол шіркеу шаштарын дрейдлоктарға тоқуға тыйым салады. Расталардың шаш үлгілеріне қатысты, раста еместерді «бассыз» немесе «тісті» деп атайды, ал растафарилікке жаңадан келгендері және дрейдлок өсіруді ғана бастағандары «нубби» деп аталады. Расталардың Бобо Ашанти тобының мүшелері дрейдлоктарын тюрбанға жасырады, ал кейбір расталар дрейдлоктарын растакап немесе там бас киімінің астына тығады, олар әдетте жасыл, қызыл, қара және сары түсті болады. Дрейдлоктар мен растафарилік киімдер эстетикалық себептермен раста емес адамдар тарапынан да киіледі. Мысалы, растафарилік дінін ұстанбайтын көптеген регги музыканттары шаштарын дрейдлоктарға тоқиды. Растафари қозғалысының 1930 жылдардағы басынан бастап, оның жақтастары көбінесе Хайле Селассиенің үлгісімен сақал мен ұзын шаш өсірді. Шашты дрейдлоктарға тоқу 1940 жылдары расталардың практикасы ретінде пайда болды; қозғалыс ішінде дрейдлоктарды кию керек пе, жоқ па деген пікірталас болды, бірақ осы стильді жақтаушылар басымдық танытты. Бұл практиканың қалай қабылданғаны туралы әртүрлі пікірлер бар. Бір пікір бойынша, ол Масай, сомалилер немесе оромо сияқты кейбір африкалық халықтардың үлгісімен қабылданған, немесе Кениядағы колонияға қарсы Мау Мау көтерілісіне қатысқандардың шаш үлгілерінен шабыттанған. Басқа түсіндірме бойынша, бұл индуист садхуларының шаш үлгілерінен шыққан. Дрейдлоктарды кию раста еместер арасында растафарилікке деген жағымсыз көзқарасқа әкелді, олардың көпшілігі оны жабайы және тартымсыз деп санайды. Көптеген қоғамдарда дрейдлоктар әлеуметтік стигмаға ұшырайды; мысалы, Ганада олар көбінесе үйсіздермен және психикалық аурулармен байланысты, мұндай маргиналдылық қауымдастықтары Ганалық расталарға да таралады. Ямайкада 20 ғасырдың ортасында мұғалімдер мен полиция қызметкерлері расталардың дрейдлоктарын күшпен кесіп тастады. Содан бері түрлі елдерде расталар дрейдлок кию құқығын қамтамасыз ету үшін сотта жеңіске жетті: мысалы, 2020 жылы Малавидің Жоғарғы соты барлық мемлекеттік мектептер оқушыларына дрейдлок киюге рұқсат беруі керек деп шешті. Мектептердің 2023 жылдың 30 маусымына дейін осы шешімді орындамауы елдің конституциясын бұзу болады.
Rastas use their physical appearance as a means of visually demarcating themselves from non Rastas. Male practitioners will often grow long beards, and many Rastas prefer to wear African styles of clothing, such as dashikis, rather than styles that originated in Western countries. However, it is the formation of hair into dreadlocks that is one of the most recognisable Rasta symbols. Rastas believe that dreadlocks are promoted in the Bible, specifically in the Book of Numbers, and regard them as a symbol of strength linked to the hair of the Biblical figure of Samson. They argue that their dreadlocks mark a covenant that they have made with Jah, and reflect their commitment to the idea of 'naturalness'. They also perceive the wearing of dreads as a symbolic rejection of Babylon and a refusal to conform to its norms regarding grooming aesthetics. Rastas are often critical of black people who straighten their hair, believing that it is an attempt to imitate white European hair and thus reflects alienation from a person's African identity. Sometimes this dreadlocked hair is then shaped and styled, often inspired by a lion's mane symbolising Haile Selassie, who is regarded as "the Conquering Lion of Judah". Rastas differ on whether they regard dreadlocks as compulsory for practicing the religion. Some Rastas do not wear their hair in dreadlocks; within the religion they are often termed "cleanface" Rastas, with those wearing dreadlocked hair often called "locksmen". Some Rastas have also joined the Ethiopian Orthodox Tewahedo Church, the Christian organisation to which Haile Selassie belonged, and these individuals are forbidden from putting their hair in dreadlocks by the Church. In reference to Rasta hairstyles, Rastas often refer to non Rastas as "baldheads", or "combsome", while those who are new to Rastafari and who have only just started to grow their hair into dreads are termed "nubbies". Members of the Bobo Ashanti sect of Rastas conceal their dreadlocks within turbans, while some Rastas tuck their dreads under a rastacap or tam headdress, usually coloured green, red, black, and yellow. Dreadlocks and Rastafari inspired clothing have also been worn for aesthetic reasons by non Rastas. For instance, many reggae musicians who do not adhere to the Rastafari religion wear their hair in dreads. From the beginning of the Rastafari movement in the 1930s, adherents typically grew beards and tall hair, perhaps in imitation of Haile Selassie. The wearing of hair as dreadlocks then emerged as a Rasta practice in the 1940s; there were debates within the movement as to whether dreadlocks should be worn or not, with proponents of the style becoming dominant. There are various claims as to how this practice was adopted. One claim is that it was adopted in imitation of certain African nations, such as the Maasai, Somalis, or Oromo, or that it was inspired by the hairstyles worn by some of those involved in the anti colonialist Mau Mau Uprising in Kenya. An alternative explanation is that it was inspired by the hairstyles of the Hindu sadhus. The wearing of dreadlocks has contributed to negative views of Rastafari among non Rastas, many of whom regard it as wild and unattractive. Dreadlocks remain socially stigmatised in many societies; in Ghana for example, they are often associated with the homeless and mentally ill, with such associations of marginality extending onto Ghanaian Rastas. In Jamaica during the mid 20th century, teachers and police officers used to forcibly cut off the dreads of Rastas. In various countries, Rastas have since won legal battles ensuring their right to wear dreadlocks: in 2020, for instance, the High Court of Malawi ruled that all public schools must allow their students to wear dreadlocks. The decision to begin to be enforced before the 30th of June 2023 of schools will be in breach of the country's constitution.
Тарих
Растафари Атлантика мұхитындағы құл саудасының салдарынан пайда болды, онда 16-19 ғасырлар аралығында он миллионнан астам африкалық құлдар Америкаға тасылды. Олардың 700 мыңнан астамы Ұлыбританияның Ямайка колониясына қоныстанды. 1834 жылы британ үкіметі Кариб аймағында құлдықты жойды, алайда Ямайка қоғамында нәсілдік дискриминация кеңінен сақталды.
Rastafari developed out of the legacy of the Atlantic slave trade, in which over ten million enslaved Africans were transported to the Americas between the 16th and 19th centuries. Under 700,000 of these slaves were settled in the British colony of Jamaica. The British government abolished slavery in the Caribbean island in 1834, although racial prejudice remained prevalent across Jamaican society.
Эфиопиялық, Африкаға қайта оралу және Маркус Гарви
Растафари 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында пайда болған интеллектуалдық ағымдарға көп қарызды. Растафариге әсер еткен маңызды факторлардың бірі – христиандық жаңарушылық болды, 1860-61 жылдардағы Ұлы жаңару көптеген афро-ямайкалықтарды шіркеулерге қосылуға ынталандырды. 20-шы ғасырдың басында АҚШ-тан келген пентикосталдық миссионерлердің саны Жамайкаға артып, 1920 жылдары ең жоғары деңгейге жетті. Растафаридің дамуына елеулі үлес қосқан тағы бір фактор – эфиопизм және Африкаға оралу идеясы болды, екі дәстүрдің де тамыры 18-шы ғасырда жатыр. 19-шы ғасырда Батыс Еуропа мен Америкадағы африкалық диаспора Африкаға қайта қоныстандыруды талап етті, осы диаспораның бір бөлігі Сьерра-Леоне мен Либерияда колониялар құрды. Либерияда тұратын қара нәсілді христиан уағызшысы Эдвард Уилмот Блайден африкалықтардың мақтанышын және африкалық дәстүрлерді, әдет-ғұрыптарды және институттарды сақтауды насихаттады. Сонымен қатар эфиопизм Африка бойынша тарады, бұл қозғалыс Шығыс Африкадағы Эфиопия мемлекетіне ерекше мәртебе берді, себебі ол түрлі Библиялық мәтіндерде айтылған. Эфиопизмнің жақтастары үшін «Эфиопия» бүкіл Африканың синонимі ретінде қарастырылды. Растафариге үлкен ықпал еткен ямайкалық белсенді Маркус Гарви өмірінің көп бөлігін АҚШ пен Ұлыбританияда өткізді. Гарви жаһандық нәсілдік сепаратизм идеясын қолдады және африкалық диаспораның бір бөлігін Африкаға көшіруге шақырды. Оның идеяларына азаматтық құқықтар қозғалысының өкілдері, мысалы У.Е.Б. Дюбуа қарсылық көрсетті, ол нәсілдік интеграцияны қолдады. Гарвейзм 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде әлсіреді. Кейіннен 1916 жылы Гарви өзінің жақтастарын қара патшаны таққа отырғызу үшін «Африкаға қарауға» шақырды деген қауесет тарады, бірақ бұл ақпарат ешқашан расталмады. Алайда 1930 жылдың тамызында Гарвидің «Африкалық патшаның таққа отырғызылуы» атты пьесасы Кингстонда қойылды. Оның сюжеті Суданның ойдан шығарылған ханзадасы Куджоудың таққа отырғызылуына арналған, бірақ ол сол жылдың соңында Хайле Селассидің таққа отыруын болжады. Расталар Гарвиді жоғары бағалайды, олардың көпшілігі оны пайғамбар деп санайды. Гарви растафарилер туралы білген, бірақ дінге көңілі толмады, сондай-ақ Хайле Селассиді «үлкен қорқақ» деп сынады, оның үкімділігінде «қара адамдар тізбектеліп, қамшымен ұрылады» деді.
Rastafari owed much to intellectual frameworks arising in the 19th and early 20th centuries. One key influence on Rastafari was Christian Revivalism, with the Great Revival of 1860–61 drawing many Afro Jamaicans to join churches. Increasing numbers of Pentecostal missionaries from the United States arrived in Jamaica during the early 20th century, climaxing in the 1920s. Further contributing significantly to Rastafari's development were Ethiopianism and the Back to Africa ethos, both traditions with 18th century roots. In the 19th century, there were growing calls for the African diaspora located in Western Europe and the Americas to be resettled in Africa, with some of this diaspora establishing colonies in Sierra Leone and Liberia. Based in Liberia, the black Christian preacher Edward Wilmot Blyden began promoting African pride and the preservation of African tradition, customs, and institutions. Also spreading throughout Africa was Ethiopianism, a movement that accorded special status to the east African nation of Ethiopia because it was mentioned in various Biblical passages. For adherents of Ethiopianism, "Ethiopia" was regarded as a synonym of Africa as a whole. Of significant influence on Rastafari was the Jamaican activist Marcus Garvey, who spent much of his adult life in the US and Britain. Garvey supported the idea of global racial separatism and called for part of the African diaspora to relocate to Africa. His ideas faced opposition from civil rights activists like W. E. B. Du Bois who supported racial integration, and as a mass movement, Garveyism declined in the Great Depression of the 1930s. A rumour later spread that in 1916, Garvey had called on his supporters to "look to Africa" for the crowning of a black king; this quote was never verified. However, in August 1930, Garvey's play, Coronation of an African King, was performed in Kingston. Its plot revolved around the crowning of the fictional Prince Cudjoe of Sudan, although it anticipated the crowning of Haile Selassie later that year. Rastas hold Garvey in great esteem, with many regarding him as a prophet. Garvey knew of Rastafari, but took a largely negative view of the religion; he also became a critic of Haile Selassie, calling him "a great coward" who rules a "country where black men are chained and flogged".
Хайле Селасси және алғашқы расталар: 1930-1949
1930 жылы Хайле Селассие Эфиопияның императоры атанды, 1891 жылдан бері Сахарадан оңтүстік Африкада тәж киген алғашқы монарх және 1889 жылдан бері алғашқы христиан есімді хан болды. Ямайканың көптеген христиан дін қызметкерлері Селассиенің тәж киюінің, оның Аян кітабында, Даниял кітабында және Псалмдарда болжамдалған қара мессия екендігінің дәлелі екенін мәлімдеді. Келесі жылдары Леонард Хауэлл, Арчибальд Данкли, Роберт Хиндс және Джозеф Хибберт сияқты бірнеше көше уағыздаушылары Хайле Селассиені қайта келген Иса деп жариялай бастады. Олар бұл туралы алғаш рет Кингстонда айтты, жақын арада хабар 1930-шы жылдардың Ямайкасы бойынша, әсіресе Ұлы депрессиядан ең ауыр зардап шеккен кедей қауымдар арасында тарады. Кларк «бұл растафари қозғалысының басталуы» деді. Хауэлл ерте растафари қозғалысының «жетекші тұлғасы» ретінде сипатталды. Ол қара африкалықтардың ақ еуропалықтардан жоғары екенін және афро-ямайкалықтардың король Георг V-ке емес, Хайле Селассиеге адал болуы керектігін уағыздады. Аралдағы отарлық билік 1934 жылы оны бүлік қоздыруға қатысқандығы үшін тұтқынға алып, екі жылға бас бостандығынан айырды. Азат болғаннан кейін Хауэлл Эфиопияны құтқару қоғамын құрды және 1939 жылы Сент-Кэтрин округінде «Пинакл» деп аталатын раста қауымын құрды. Полиция Хауэллдің өзінің ізбасарларын қарулы көтеріліске дайындап жатқанынан қорқып, сату үшін марихуана өндіргеніне ашуланды. Олар бірнеше рет қауымға шабуыл жасады және Хауэлл тағы екі жылға түрмеге жабылды. Босатылғаннан кейін ол Пинаклге оралды, бірақ полиция шабуылдарын жалғастырып, 1954 жылы қауымды жапты; Хоуэллдің өзі психиатриялық ауруханаға жатқызылды. 1936 жылы Италия Эфиопияға басып кірді және Хайле Селассие елден қуылды. Бұл басқын халықаралық айыптауға әкелді және эфиопиялықтарға деген ықылас артуына себеп болды. 1937 жылы Селассие Эфиопияның Әлемдік федерациясын құрды, ол сол онжылдықтың соңында Ямайкада бөлімше ашты. 1941 жылы одақтас күштер итальяндықтарды Эфиопиядан ығыстырып шығарды және Селассие тағын қайтару үшін оралды. Көптеген расталар осы оқиғаны Аян кітабындағы болжамның орындалуы деп түсіндірді.
Haile Selassie was crowned Emperor of Ethiopia in 1930, becoming the first sovereign monarch crowned in Sub Saharan Africa since 1891 and first Christian one since 1889. A number of Jamaica's Christian clergymen claimed that Selassie's coronation was evidence that he was the black messiah that they believed was prophesied in the Book of Revelation, the Book of Daniel, and Psalms. Over the following years, several street preachers—most notably Leonard Howell, Archibald Dunkley, Robert Hinds, and Joseph Hibbert—began claiming that Haile Selassie was the returned Jesus. They first did so in Kingston, and soon the message spread throughout 1930s Jamaica, especially among poor communities who were hit particularly hard by the Great Depression. Clarke stated that "to all intents and purposes this was the beginning" of the Rastafari movement. Howell has been described as the "leading figure" in the early Rastafari movement. He preached that black Africans were superior to white Europeans and that Afro Jamaicans should owe their allegiance to Haile Selassie rather than to King George V. The island's colonial authorities arrested him and charged him with sedition in 1934, resulting in a two year imprisonment. Following his release, Howell established the Ethiopian Salvation Society and in 1939 established a Rasta community, known as Pinnacle, in Saint Catherine Parish. Police feared that Howell was training his followers for an armed rebellion and were angered that it was producing cannabis for sale. They raided the community on several occasions and Howell was imprisoned for a further two years. Upon his release he returned to Pinnacle, but the police continued with their raids and shut down the community in 1954; Howell himself was committed to a mental hospital. In 1936, Italy invaded and occupied Ethiopia, and Haile Selassie went into exile. The invasion brought international condemnation and led to growing sympathy for the Ethiopian cause. In 1937, Selassie created the Ethiopian World Federation, which established a branch in Jamaica later that decade. In 1941, Allied forces drove the Italians out of Ethiopia and Selassie returned to reclaim his throne. Many Rastas interpreted this as the fulfilment of a prophecy made in the Book of Revelation.
Көріністің өсуі: 1950-1969
Растафаридің негізгі тартуы Ямайка қоғамының төменгі топтарының арасында болды. Алғашқы отыз жыл бойы Растафари Ямайка билігімен шиеленісті қарым-қатынаста болды. Ямайканың расталары арал қоғамының көптеген аспектілерін жек көріп, үкіметті, полицияны, бюрократияны, кәсіби топтарды және орнықты шіркеулерді Вавилонның құралдары деп қарады. Практикашылар мен полиция арасындағы қарым-қатынас шиеленісті болды, расталар көбінесе марихуана иелігі үшін тұтқындалды. 1950 жылдары қозғалыс Жамайкада жедел өсіп, сондай-ақ басқа Кариб аралдарына, АҚШ-қа және Ұлыбританияға тарады. 1940 және 1950 жылдары Растафаридің одан да белсенді бір түрі пайда болды. Бұл бағыттың алдыңғы шебінде "Жастардың қара иман үйі" тобы болды, оның мүшелері көбінесе Батыс Кингстонда орналасқан. Расталарға қарсы наразылық 1957 жылы діннің өкілі әйелді өлтірді деген күдік туғаннан кейін күшейді. 1958 жылдың наурыз айында Кингстондағы Бэк-о-Уолл елді мекенінде алғашқы Растафаридің жаһандық конвенциясы өтті. Осы оқиғадан кейін белсенді расталар Хайле Селассиенің атынан қаланы басып алуға сәтісіз тырысты. Сол жылы олар тағы да Испан қаласында сынақтан өтті. Кейбір расталардың белсенділігінің күшеюі Ямайкада дінге қатысты алаңдаушылықты арттырды. Кэшмордың сөзімен айтқанда, расталар Ямайка қоғамында "халықтың жауына" айналды. 1959 жылы өзін пайғамбар деп жариялаған және Африка реформалық шіркеуінің негізін қалаушы Клаудиус Генри, Африкаға баратын кемеге мыңдаған билеттерді, соның ішінде көптеген расталарға сатты. Кеме ешқашан келмеді, ал Генри алаяқтықпен айыпталды. 1960 жылы ол үкіметті құлатуға қатысқандығы үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды. Генридің ұлы жарымәскери ұяның мүшесі деп айыпталды және өлім жазасына кесілді, бұл расталардың зорлық-зомбылығы туралы қоғамдық қорқынышты растады. Расталар мен құқық қорғау органдары арасындағы ең ірі қақтығыстардың бірі 1963 жылғы Корал Гарденс оқиғасы болды, онда полиция мен расталар арасындағы алғашқы ұрыс бірнеше адамның өліміне әкеліп соқты және практикашылардың кең ауқымды ұстауына әкелді. 1964 жылы арал үкіметі Раста қозғалысына қарсы шаралар қабылдап, марихуана қолдануға қатысты заңдарды күшейтті. Ямайка үкіметінің шақыруымен Хайле Селассие 1966 жылдың 21 сәуірінде алғаш рет аралға келді, мыңдаған расталар оны әуежайда күтіп алуға жиналды. Бұл оқиға діннің көптеген мүшелері үшін олардың сенуінің биік нүктесі болды. 1960 жылдары Ямайканың расталар қауымдастығы қалыптасу процесінен өтті, ал 1960 жылдардың соңында алғашқы ресми Раста газеті – Раста қозғалысы қауымдастығының «Раста дауысы» жарық көрді. Онжылдық Растафаридің күрделене түсуіне де куә болды, мысалы, кейбір расталар құтқарылу үшін Африкаға физикалық оралу қажет деген идеяны қайта қарастыра бастады, оның орнына құтқарылуды африкалық өмір салтына негізделген рухани деколонизация процесі арқылы түсіндірді. Бұрын мүшелері негізінен қоғамның кедей топтарынан шыққан болса, 1960 жылдары Растафари студенттер мен кәсіби музыканттар сияқты артықшылықты топтардан қолдау ала бастады. Бұл бағытты қолдаған ең ірі топ – Израильдің он екі тайпасы болды, олардың мүшелері «Жоғарғы Расталар» деп аталды. Осы онжылдықта Растафариге тартылғандардың арасында Леахим Семай сияқты орта таптың зиялылары болды, ол діни қауымдастықты өзгерістерге жетудің құралы ретінде ғылыми әлеуметтік теорияға көбірек назар аударуға шақырды. Кейбір ямайкалық расталар оны сынға алғанымен, олардың көпшілігі 1968 жылы олардың қауымдастығына дәріс оқыған және «Негіздер» атты памфлет ретінде жариялаған Гайаналық қара ұлтшыл ғалымы Уолтер Роднидің ықпалына түсті. Родни сияқты, көптеген ямайкалық расталар АҚШ-тағы Қара күш қозғалысының ықпалына түсті. Black Power Малкольм Х, Майкл Х және Джордж Джексон сияқты көрнекті өкілдерінің өлімінен кейін төмендегеннен кейін, Растафари көптеген қара жастар үшін қалған бос орынды толтырды.
Rastafari's main appeal was among the lower classes of Jamaican society. For its first thirty years, Rastafari was in a conflictual relationship with the Jamaican authorities. Jamaica's Rastas expressed contempt for many aspects of the island's society, viewing the government, police, bureaucracy, professional classes, and established churches as instruments of Babylon. Relations between practitioners and the police were strained, with Rastas often being arrested for cannabis possession. During the 1950s the movement grew rapidly in Jamaica itself and also spread to other Caribbean islands, the United States, and the United Kingdom. In the 1940s and 1950s, a more militant brand of Rastafari emerged. The vanguard of this was the House of Youth Black Faith, a group whose members were largely based in West Kingston. Backlash against the Rastas grew after a practitioner of the religion allegedly killed a woman in 1957. In March 1958, the first Rastafarian Universal Convention was held in the settlement of Back o Wall, Kingston. Following the event, militant Rastas unsuccessfully tried to capture the city in the name of Haile Selassie. Later that year they tried again in Spanish Town. The increasing militancy of some Rastas resulted in growing alarm about the religion in Jamaica. According to Cashmore, the Rastas became "folk devils" in Jamaican society. In 1959, the self declared prophet and founder of the African Reform Church, Claudius Henry, sold thousands of tickets to Afro Jamaicans, including many Rastas, for passage on a ship that he claimed would take them to Africa. The ship never arrived and Henry was charged with fraud. In 1960 he was sentenced to six years imprisonment for conspiring to overthrow the government. Henry's son was accused of being part of a paramilitary cell and executed, confirming public fears about Rasta violence. One of the most prominent clashes between Rastas and law enforcement was the Coral Gardens incident of 1963, in which an initial skirmish between police and Rastas resulted in several deaths and led to a larger roundup of practitioners. Clamping down on the Rasta movement, in 1964 the island's government implemented tougher laws surrounding cannabis use. At the invitation of Jamaica's government, Haile Selassie visited the island for the first time on 21 April 1966, with thousands of Rastas assembled in the crowd waiting to meet him at the airport. The event was the high point of their discipleship for many of the religion's members. Over the course of the 1960s, Jamaica's Rasta community underwent a process of routinisation, with the late 1960s witnessing the launch of the first official Rastafarian newspaper, the Rastafarian Movement Association's Rasta Voice. The decade also saw Rastafari develop in increasingly complex ways, as it did when some Rastas began to reinterpret the idea that salvation required a physical return to Africa, instead interpreting salvation as coming through a process of mental decolonisation that embraced African approaches to life. Whereas its membership had previously derived predominantly from poorer sectors of society, in the 1960s Rastafari began attracting support from more privileged groups like students and professional musicians. The foremost group emphasising this approach was the Twelve Tribes of Israel, whose members came to be known as "Uptown Rastas". Among those attracted to Rastafari in this decade were middle class intellectuals like Leahcim Semaj, who called for the religious community to place greater emphasis on scholarly social theory as a method of achieving change. Although some Jamaican Rastas were critical of him, many came under the influence of the Guyanese black nationalist academic Walter Rodney, who lectured to their community in 1968 before publishing his thoughts as the pamphlet Groundings. Like Rodney, many Jamaican Rastas were influenced by the U. S. based Black Power movement. After Black Power declined following the deaths of prominent exponents such as Malcolm X, Michael X, and George Jackson, Rastafari filled the vacuum it left for many black youth.
Халықаралық таралу және төмендеу: 1970 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1970 жылдардың ортасында реггидің халықаралық танымалдылығы күрт өсті. Реггидің ең сәтті орындаушысы Боб Марли болды, ол Кэшмордың сөзінше, "ешбір адамнан гөрі растафариандық тақырыптарды, идеяларды және талаптарды шынайы әмбебап аудиторияға енгізуге жауапты болды". Реггидің танымалдылығы "жалған растафариандардың" көбеюіне әкелді, яғни регги тыңдап, раста киімдерін киетін, бірақ олардың сенімдерін бөліспейтін адамдар. Көптеген расталар бұған ашуланды, себебі олардың діні коммерцияландырылып жатыр деп санады. Регги арқылы раста музыканттары 1970 жылдары Ямайканың саяси өмірінде маңызды рөл атқарды. Сайлаушылардың қолдауын алу үшін Ямайканың премьер-министрі Майкл Мэнли раста бейнелерін пайдаланды және Марли мен басқа регги музыканттарынан қолдау алды. Мэнли расталарды "әдемі және керемет халық" деп сипаттады және "түзету таяғы" деп аталатын таяқ ұстады, ол, оның айтуынша, Хайле Селассиден сыйлық ретінде алынған. Мэнлидің үлгісімен, Ямайканың саяси партиялары өздерінің науқандарында раста тілін, символдарды және реггиге сілтемелерді жиі пайдаланды, ал раста символдары Ямайка қоғамында кеңінен таралды. Бұл растафариге көбірек заңдылық беруге көмектесті, регги мен раста бейнелері Ямайканың мәдени мұрасының маңызды бөлігі ретінде дамып келе жатқан туристік индустрия үшін көрсетілді. 1980 жылдары Барбара Македа Блейк Ханна Ямайка Парламентіне сенатор болып сайланды. Растафариге деген ынта 1975 жылы Хайле Селассидің және 1981 жылы Марлидің қайтысынан кейін төмендеген болуы мүмкін. 1980 жылдары Ямайкадағы расталардың саны азайды, ал Пентикосталдық және басқа харизматикалық христиандық топтар жас жандарды тартуда сәтті болды. Бірнеше танымал расталар христиан дініне ауысты, және олардың екеуі – Джуди Моват және Томми Коуэн – Марли өмірінің соңында растафариандықтан христиан дініне, Эфиопиялық Православ шіркеуіне ауысқандығын мәлімдеді. Реггидегі растафариандық хабарлардың маңызы да дэнсхоллдың танымалдылығының артуымен төмендеді, себебі дэнсхолл – Ямайканың музыкалық жанры, ол діни символдарға қарағанда гипермаскулинность, зорлық-зомбылық және сексуалдық белсенділік туралы лирикалық тақырыптарды көбірек мақсат етеді. 1990 жылдардың ортасында Энтони Б, Буджу Бантон, Лучано, Сиззла және Каплтон сияқты музыканттармен байланысты растафариандық регги қайта жанданды. 1990 жылдардан бастап Ямайкада раста қауымы ішінде ұйымдасқан саяси белсенділіктің өсуі байқалды, мысалы, марихуананы заңдастыру науқаны және Ямайка Альянсы Қозғалысы және Императорлық Эфиопиялық Әлемдік Федерациясы сияқты саяси партиялар құрылды, бірақ олардың ешқайсысы да айтарлықтай сайлау қолдауын алмады. 1995 жылы Ямайкада Растафари орталықтандыру ұйымы құрылды, мақсаты растафари қауымын ұйымдастыру болды.
In the mid 1970s, reggae's international popularity exploded. The most successful reggae artist was Bob Marley, who—according to Cashmore—"more than any other individual, was responsible for introducing Rastafarian themes, concepts and demands to a truly universal audience". Reggae's popularity led to a growth in "pseudo Rastafarians", individuals who listened to reggae and wore Rasta clothing but did not share its belief system. Many Rastas were angered by this, believing it commercialised their religion. Through reggae, Rasta musicians became increasingly important in Jamaica's political life during the 1970s. To bolster his popularity with the electorate, Jamaican Prime Minister Michael Manley employed Rasta imagery and courted and obtained support from Marley and other reggae musicians. Manley described Rastas as a "beautiful and remarkable people" and carried a cane, the "rod of correction", which he claimed was a gift from Haile Selassie. Following Manley's example, Jamaican political parties increasingly employed Rasta language, symbols, and reggae references in their campaigns, while Rasta symbols became increasingly mainstream in Jamaican society. This helped to confer greater legitimacy on Rastafari, with reggae and Rasta imagery being increasingly presented as a core part of Jamaica's cultural heritage for the growing tourist industry. In the 1980s, a Rasta, Barbara Makeda Blake Hannah, became a senator in the Jamaican Parliament. Enthusiasm for Rastafari was likely dampened by the death of Haile Selassie in 1975 and that of Marley in 1981. During the 1980s, the number of Rastas in Jamaica declined, with Pentecostal and other Charismatic Christian groups proving more successful at attracting young recruits. Several publicly prominent Rastas converted to Christianity, and two of those who did so—Judy Mowatt and Tommy Cowan—maintained that Marley had converted from Rastafari to Christianity, in the form of the Ethiopian Orthodox Church, during his final days. The significance of Rastafari messages in reggae also declined with the growing popularity of dancehall, a Jamaican musical genre that typically foregrounded lyrical themes of hyper masculinity, violence, and sexual activity rather than religious symbolism. The mid 1990s saw a revival of Rastafari focused reggae associated with musicians like Anthony B, Buju Banton, Luciano, Sizzla, and Capleton. From the 1990s, Jamaica also witnessed the growth of organised political activity within the Rasta community, seen for instance through campaigns for the legalisation of cannabis and the creation of political parties like the Jamaican Alliance Movement and the Imperial Ethiopian World Federation Incorporated Political Party, none of which attained more than minimal electoral support. In 1995, the Rastafari Centralization Organization was established in Jamaica as an attempt to organise the Rastafari community.
Ұйым
Растафари біртекті қозғалыс емес және оның бір ғана әкімшілік құрылымы немесе бір ғана басшысы жоқ. Расталардың көпшілігі орталықтандырылған және иерархиялық құрылымдардан қашып жүреді, себебі олар Вавилонның құрылымын қайталауды қаламайды, сондай-ақ олардың дінінің өте жекешілік этикасы ішкі руханилыққа баса назар аударады. Растафари топтарының құрылымы христиандық конфессияларға емес, Гаити Водуы, Куба Сантериясы және Ямайканың Жаңару Сионы сияқты басқа африкалық диаспоралық дәстүрлердің жасушалық құрылымына көбірек ұқсайды. 1970 жылдардан бері барлық расталарды біріктіруге әрекеттер жасалып келеді, атап айтқанда саяси жұмылдыруға ұмтылған Растафари қозғалысы қауымдастығы құрылды. 1982 жылы Торонто қаласында (Канада) Растафари топтарының алғашқы халықаралық ассамблеясы өтті. Осы және одан кейінгі халықаралық конференциялар, жиналыстар мен семинарлар жаһандық желілерді нығайтуға және Расталардың халықаралық қауымдастығын дамытуға көмектесті.
Rastafari is not a homogeneous movement and has no single administrative structure, nor any single leader. A majority of Rastas avoid centralised and hierarchical structures because they do not want to replicate the structures of Babylon and because their religion's ultra individualistic ethos places emphasis on inner divinity. The structure of most Rastafari groups is less like that of Christian denominations and is instead akin to the cellular structure of other African diasporic traditions like Haitian Vodou, Cuban Santería, and Jamaica's Revival Zion. Since the 1970s, there have been attempts to unify all Rastas, namely through the establishment of the Rastafari Movement Association, which sought political mobilisation. In 1982, the first international assembly of Rastafari groups took place in Toronto, Canada. This and subsequent international conferences, assemblies, and workshops have helped to cement global networks and cultivate an international community of Rastas.
Растафарилердің үйлері
Растафаридің кішігірім топтары көбінесе «үйлер» немесе «сарайлар» деп аталады, бұл Жоханның Ізгі хабарындағы (14:2) сөздерге сәйкес келеді: «Король Джеймс нұсқасында» Иса былай дейді: «Әкемнің үйінде көптеген сарайлар бар». Ең танымал үш сала – Ньябинги үйі, Бобо Ашанти және Израильдің он екі руы, сондай-ақ Хайле Селасси I шіркеуі және Толыққан Растафари сияқты маңызды топтар да бар. Растафари бір жетекшісіз әртүрлі үйлерге бөліну арқасында қозғалыстың басында Ямайка үкіметінің қарсылығына қарсы тұруға мүмкіндік алды. Көптеген жағдайда ең ірі Растафари тобы – Ньябинги үйі, 1940 жылдардағы қозғалыс сияқты сақтауға тырысатын дәстүрлі және белсенді Расталардың жиынтығы. Олар Хайле Селассидің Ях және Исаның қайта тууы екеніне сендіреді. Дредус кию қажетті деп есептеледі және әйелдер мен еркектердің рөліне ерекше мән беріледі, ал Кэшмордың сөзімен айтқанда, олар «ақтарға қарсы». Ньябинги Расталары Вавилонмен келісімге келмейді және көбінесе Марли сияқты регги музыканттарын сынап, оларды коммерциялық музыка индустриясымен ынтымақтасқан деп санайды. Бобо Ашанти сектасын Эммануэль Чарльз Эдвардс 1958 жылы Ямайкада Эфиопия Африка Қара Халықаралық Конгресін (EABIC) құру арқылы негіздеді. Топ Булл-Бейде коммуна құрды, онда Эдвардс 1994 жылы қайтыс болғанға дейін басшылық етті. Топтың қатаң моральдық принциптері бар. Эдвардс жаңа үштік туралы идеяны ұсынды, онда Хайле Селасси – тірі Құдай, өзі – Мәсіх, ал Гарви – пайғамбар. Еркек мүшелері екі санатқа бөлінеді: діни қызметтерді өткізетін «қазылар» және пікір алмасу сессияларына қатысатын «нақыл сөздер». Бұл Растафаридің басқа формаларына қарағанда әйелдерге көбірек шектеулер қояды; әйелдер менструация мен босанғаннан кейін таза емес деп есептеледі, сондықтан оларға еркектерге тамақ дайындауға рұқсат етілмейді. Топ мүшелері қара африкалықтардың Құдайдың таңдалған халқы екеніне және ақ еуропалықтардан жоғары екеніне сендіреді, сондықтан олар көбінесе ақтармен қарым-қатынас жасаудан бас тартады. Бобо Ашанти Расталарын ұзын, кең көйлектері мен тюрбандарынан тануға болады. Израильдің он екі руы тобы 1968 жылы Кингстонда Вернон Каррингтон құрды. Ол өзін Ескі өсиеттегі Ғад пайғамбарының қайта тууы деп жариялады және оның ізбасарлары оны «Пайғамбар Ғад», «Бауыр Ғад» немесе «Гадман» деп атайды. Бұл Растафаридің ең либералды түрі және христиан дініне ең жақын деп саналады. Осы топтың өкілдерін көбінесе «христиан Расталары» деп атайды, өйткені олар Исаны жалғыз құтқарушы деп санайды; Хайле Селассиге маңыз беріледі, бірақ ол Исаның екінші келуі ретінде қарастырылмайды. Топ мүшелерін еврей күнтізбесінің қай айында туылғанына қарай он екі топқа бөледі; әр ай белгілі бір түспен, дене мүшесімен және ақыл-ой функциясымен байланысты. Дредус кию және итальяндық диета ұстану мақтауға лайық, бірақ міндетті емес, ал оған сенушілер күн сайын Киелі кітаптың бір тарауын оқуға шақырылады. Мүшелікке кез келген нәсілге жататын адам қабылдануы мүмкін. Израильдің он екі руы 1970 жылдары ең танымал болды, ол суретшілерді, музыканттарды және көптеген орта таптық жандарды тартты, соның ішінде Марли де болды, нәтижесінде топ мүшелеріне «орта таптық Расталар» және «жоғарғы Расталар» деген атаулар берілді. Каррингтон 2005 жылы қайтыс болды, содан бері Израильдің он екі руын атқарушы кеңес басқарады. 2010 жылғы мәліметтерге сәйкес, ол орталықтандырылған Раста топтарының ең ірісі болып табылады. Оның штаб-пәтері Кингстонда орналасқан, бірақ Ямайкадан тыс жерде де ізбасарлары бар; топ Эфиопияның Шашамане қаласында Раста қауымын құруға жауапты болды. Хайле Селассие шіркеуі Абуна Фокс құрған және негізгі христиан шіркеуі сияқты жұмыс істейді, онда шенеуніктердің иерархиясы, апталық қызметтер және жексенбілік мектептер бар. Осы кең көлемді тәсілді қолдана отырып, шіркеу Растафаридің кең қоғамдағы беделін арттыруға тырысады. Толыққан Растафари – 21 ғасырда танымалдылығы артып келе жатқан, негізінен Интернет арқылы тараған көп ұлтты қозғалыс. Толыққан Растафари тобы Хайле Селассидің өзі адам екенін және оның шын ниетпен христиан екенін мойындайды, сондықтан Хайле Селассидің үлгісі арқылы Исаға ғибадат етуге баса назар аударады. Дредус кию және итальяндық диета ұстану – жеке адамның шешімі.
Sub divisions of Rastafari are often referred to as "houses" or "mansions", in keeping with a passage from the Gospel of John (14:2): as translated in the King James Bible, Jesus states "In my father's house are many mansions". The three most prominent branches are the House of Nyabinghi, the Bobo Ashanti, and the Twelve Tribes of Israel, although other important groups include the Church of Haile Selassie I, Inc., and the Fulfilled Rastafari. By fragmenting into different houses without any single leader, Rastafari became more resilient amid opposition from Jamaica's government during the early decades of the movement. Probably the largest Rastafari group, the House of Nyabinghi is an aggregate of more traditional and militant Rastas who seek to retain the movement close to the way in which it existed during the 1940s. They stress the idea that Haile Selassie was Jah and the reincarnation of Jesus. The wearing of dreadlocks is regarded as indispensable and patriarchal gender roles are strongly emphasised, while, according to Cashmore, they are "vehemently anti white". Nyabinghi Rastas refuse to compromise with Babylon and are often critical of reggae musicians like Marley, whom they regard as having collaborated with the commercial music industry. The Bobo Ashanti sect was founded in Jamaica by Emanuel Charles Edwards through the establishment of his Ethiopia Africa Black International Congress (EABIC) in 1958. The group established a commune in Bull Bay, where they were led by Edwards until his death in 1994. The group hold to a highly rigid ethos. Edwards advocated the idea of a new trinity, with Haile Selassie as the living God, himself as the Christ, and Garvey as the prophet. Male members are divided into two categories: the "priests" who conduct religious services and the "prophets" who take part in reasoning sessions. It places greater restrictions on women than most other forms of Rastafari; women are regarded as impure because of menstruation and childbirth and so are not permitted to cook for men. The group teaches that black Africans are God's chosen people and are superior to white Europeans, with members often refusing to associate with white people. Bobo Ashanti Rastas are recognisable by their long, flowing robes and turbans. The Twelve Tribes of Israel group was founded in 1968 in Kingston by Vernon Carrington. He proclaimed himself the reincarnation of the Old Testament prophet Gad and his followers call him "Prophet Gad", "Brother Gad", or "Gadman". It is commonly regarded as the most liberal form of Rastafari and the closest to Christianity. Practitioners are often dubbed "Christian Rastas" because they believe Jesus is the only saviour; Haile Selassie is accorded importance, but is not viewed as the second coming of Jesus. The group divides its members into twelve groups according to which Hebrew calendar month they were born in; each month is associated with a particular colour, body part, and mental function. Maintaining dreadlocks and an ital diet are considered commendable but not essential, while adherents are called upon to read a chapter of the Bible each day. Membership is open to individuals of any racial background. The Twelve Tribes peaked in popularity during the 1970s, when it attracted artists, musicians, and many middle class followers—Marley among them—resulting in the terms "middle class Rastas" and "uptown Rastas" being applied to members of the group. Carrington died in 2005, since which time the Twelve Tribes of Israel have been led by an executive council. As of 2010, it was recorded as being the largest of the centralised Rasta groups. It remains headquartered in Kingston, although it has followers outside Jamaica; the group was responsible for establishing the Rasta community in Shashamane, Ethiopia. The Church of Haile Selassie, Inc., was founded by Abuna Foxe and operated much like a mainstream Christian church, with a hierarchy of functionaries, weekly services, and Sunday schools. In adopting this broad approach, the Church seeks to develop Rastafari's respectability in wider society. Fulfilled Rastafari is a multi ethnic movement that has spread in popularity during the 21st century, in large part through the Internet. The Fulfilled Rastafari group accept Haile Selassie's statements that he was a man and that he was a devout Christian, and so place emphasis on worshipping Jesus through the example set forth by Haile Selassie. The wearing of dreadlocks and the adherence to an ital diet are considered issues up to the individual.
Демография
2012 жылы дүние жүзінде 700 000-нан 1 000 000-ға дейін раста өкілі бар екені бағаланды. Олар көптеген аймақтарда, соның ішінде әлемнің ірі халық орталықтарында кездеседі. Растафаридің кеңінен қоғамға тигізген әсері, оның сандық көрсеткіштерінен гөрі маңыздырақ болды, әсіресе африкалық диаспора мен африкалықтардың арасында нәсілдік, саяси және мәдени сананы қалыптастыруда. Растафариде ерлер басым. Оның бастапқы жылдарында көптеген жақтастары ер адамдар болды, ал оған сенген әйелдер көбінесе екінші планға шықты. Растафаридің демографиялық ерекшеліктерін 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында жүргізілген этнографиялық зерттеулер растады. Раста хабары өз қоғамының құндылықтары мен институттарынан шеттетілген, мүшесіз қалған көптеген адамдарға тигізеді. Халықаралық деңгейде ол кедейлер мен шеттетілген жастардың арасында ең көп танымал. Африка мен қара түстің мәнін арттыру арқылы Растафари африкалық диаспорадағы жастарға әлеуметтік ұятты психологиялық түрде жеңуге және оңтайлы өзіндік сананы қалыптастыруға мүмкіндік береді. Содан кейін ол осы наразылық білдірген адамдарға капитализм мен тұтынушылыққа қарсы тұруға мүмкіндік беретін, оларға қарсылықтың және мойынбұрмаудың белгілерін ұсынатын дискурсивті ұстанымды қамтамасыз етеді. Кэшмор «өздерінің материалдық жағдайы мен айналасындағы ақтардың арасындағы әділетсіз теңсіздікті сезінген және ірі әлеуметтік институттарды басқаруға бейім қара адамдар болғанда, раста хабарларының маңызы бар» деген пікірін білдірді.
As of 2012, there were an estimated 700,000 to 1,000,000 Rastas worldwide. They can be found in many different regions, including most of the world's major population centres. Rastafari's influence on wider society has been more substantial than its numerical size, particularly in fostering a racial, political, and cultural consciousness among the African diaspora and Africans themselves. Men dominate Rastafari. In its early years, most of its followers were men, and the women who did adhere to it tended to remain in the background. This picture of Rastafari's demographics has been confirmed by ethnographic studies conducted in the late 20th and early 21st centuries. The Rasta message resonates with many people who feel marginalised and alienated by the values and institutions of their society. Internationally, it has proved most popular among the poor and among marginalised youth. In valorising Africa and blackness, Rastafari provides a positive identity for youth in the African diaspora by allowing them to psychologically reject their social stigmatisation. It then provides these disaffected people with the discursive stance from which they can challenge capitalism and consumerism, providing them with symbols of resistance and defiance. Cashmore expressed the view that "whenever there are black people who sense an injust disparity between their own material conditions and those of the whites who surround them and tend to control major social institutions, the Rasta messages have relevance."
Қайта құру және қайта құрудан шығару
Растафари – миссионерлік емес дін. Дегенмен, Ямайкадан келген ақсақалдар жиі жаңа мүшелерге діннің негіздерін үйрету үшін «жолға шығады». 1970 жылдары ағылшын расталарын зерттеу кезінде Кэшмор олардың бірден дінге ауыспағанын, керісінше, «ұсыну процесінен» өткенін, осы арқылы олар раста нанымдары мен тәжірибелерін біртіндеп қабылдап, нәтижесінде Хайле Селассидің маңыздылығын толыққанды түсінгенін байқады. Батыс Африкадағы зерттеулеріне сүйене отырып, Нил Дж. Савишинский растафари дініне келушілердің көптегені бұрыннан марихуананы ойын-сауық үшін қолданғандықтан дінге бет бұрғанын анықтады. Расталар көбінесе «дінге ауысудың орнына» олар әлдеқашан раста болғандарын және олардың сенімдерін қабылдауы – осының көрінісі ғана екенін айтады. Растафари қозғалысына қосылу үшін ешқандай ресми рәсім болмайды, бірақ мүше болып кіргеннен кейін адамдар көбінесе өз есімдерін өзгертеді, көптегендері есімдеріне «Рас» префиксін қосады. Расталар өздерін ерекше және элиталық қауымдастық деп санайды, оның мүшелігі Хайле Селассидің маңыздылығын түсінуге қабілеттілерге ғана шектелген. Сондықтан олар өздерін «жарықты көрген» «ағартылған» адамдар деп есептейді. Олардың көптегені растафари еместердің растафари ілімін шындық деп қабылдамайтынына сеніп, олармен жақсы қарым-қатынас орнатудың қажеті жоқ деп санайды. Кейбір расталар дінді тастап кетті. Кларк британдық расталардың бір бөлігінің пентикостализм және басқа христиандық бағыттарға оралғанын, ал басқалары ислам дінін қабылдағанын немесе дінсіз болғанын айтты. Кейбір ағылшын расталары растафари уәде еткен әлеуметтік өзгерістер орындалмағанына көңіл көшірді, ал басқалары растафари Африка мен Кариб теңізіндегі аграрлық қоғамдарға лайықты болғанымен, индустрияландырылған британдық қоғамға сәйкес келмейтінін сезінді. Тағы бір бөлігі Хайле Селасси эфиопиялықтарға қатысты зорлық-зомбылық көрсеткен басшы болды деген тұжырымға келгеннен кейін көңіл көшірді. Кэшмор британдық расталардың наразылық көзқарастарына ие болғандарының ақ үстемдік пен расизмге қарсы күресте ой-пікір мен музыкаға берілгендігі жеткіліксіз деп танып, дінді тастап кеткенін анықтады.
Rastafari is a non missionary religion. However, elders from Jamaica often go "trodding" to instruct new converts in the fundamentals of the religion. On researching English Rastas during the 1970s, Cashmore noted that they had not converted instantaneously, but rather had undergone "a process of drift" through which they gradually adopted Rasta beliefs and practices, resulting in their ultimate acceptance of Haile Selassie's central importance. Based on his research in West Africa, Neil J. Savishinsky found that many of those who converted to Rastafari came to the religion through their pre existing use of marijuana as a recreational drug. Rastas often claim that—rather than converting to the religion—they were actually always a Rasta and that their embrace of its beliefs was merely the realisation of this. There is no formal ritual carried out to mark an individual's entry into the Rastafari movement, although once they do join an individual often changes their name, with many including the prefix "Ras". Rastas regard themselves as an exclusive and elite community, membership of which is restricted to those who have the "insight" to recognise Haile Selassie's importance. Practitioners thus often regard themselves as the "enlightened ones" who have "seen the light". Many of them see no point in establishing good relations with non Rastas, believing that the latter will never accept Rastafari doctrine as truth. Some Rastas have left the religion. Clarke noted that among British Rastas, some returned to Pentecostalism and other forms of Christianity, while others embraced Islam or no religion. Some English ex Rastas described disillusionment when the societal transformation promised by Rastafari failed to appear, while others felt that while Rastafari would be appropriate for agrarian communities in Africa and the Caribbean, it was not suited to industrialised British society. Others experienced disillusionment after developing the view that Haile Selassie had been an oppressive leader of the Ethiopian people. Cashmore found that some British Rastas who had more militant views left the religion after finding its focus on reasoning and music insufficient for the struggle against white domination and racism.
Өңірлік үлесі
Кариб бассейнінде ең көп шоғырланған болса да, растафари әлемнің көптеген аймақтарына тарады және көптеген жергілікті нұсқаларға бейімделді. Ол негізінен ағылшын тілді аймақтар мен елдерде тарады, өйткені регги музыкасы көбінесе ағылшын тілінде жазылған. Осылайша, ол ең көп ағылшын тілді Кариб бассейнінде, АҚШ-та, Канадада, Ұлыбританияда, Австралия мен Жаңа Зеландияда, сондай-ақ Африканың ағылшын тілді бөліктерінде кездеседі.
Although it remains most concentrated in the Caribbean, Rastafari has spread to many areas of the world and adapted into many localised variants. It has spread primarily in Anglophone regions and countries, largely because reggae music has primarily been produced in the English language. It is thus most commonly found in the Anglophone Caribbean, United States, Canada, United Kingdom, Australia and New Zealand, and Anglophone parts of Africa.
Ямайка және Америка
Баррет растафариді "Ямайкадағы ең ірі, ең танымал, жергілікті қозғалыс" деп сипаттады. 1980 жылдардың ортасында Ямайкада Растафаридің шамамен 70 000 мүшесі мен жақтасы болды. Көпшілігі ер адамдар, жұмысшы табына жататын, 18 мен 40 жас аралығындағы бұрынғы христиандар еді. 2011 жылғы Ямайка халық санағында 29 026 адам өзін раста деп атады. Ямайкадағы расталардың бастапқы құрамы афро-ямайкалықтардан тұрды, бірақ афро-ямайкалықтар басымдылықты сақтап тұрса да, Растафари қытай, үнді, афро-қытай, афро-еврей, мулаттар және ақ нәсілді азшылықтардан да жаңа мүшелер қабылдады. 1965 жылға дейін көпшілігі төменгі топтан шыққан, алайда содан бері орта тап өкілдері де қозғалысқа қосылды. 1980 жылдары Ямайка расталары заңгерлер мен университет профессорлары болып жұмыс істеді. Ямайка расталар үшін олардың дінінің бастау ошағы болып саналады, сондықтан көптеген расталар қажылық сапарымен аралға келеді. Аралдар арасындағы саяхаттар мен регги музыкасының танымалдылығы арқасында 1970 жылдары Растафари Кариб теңізінің шығыс бөлігіне тарады. Бұл аймақтағы оның идеялары Тринидад, Гренада, Доминика және Сент-Винсент сияқты елдерде кең таралған отаршылдыққа қарсы және афроцентризм идеяларын толықтырды. Бұл елдердегі алғашқы расталар Ямайкадағы әріптестеріне қарағанда мәдени және саяси қозғалыстарға белсендірек қатысты. Расталардың бір бөлігі Гренаданың 1979 жылғы «Жаңа зергер» қозғалысына қатысып, Гренада үкіметінде лауазымдарға ие болды, бірақ 1983 жылы АҚШ-тың басып кіруінен кейін үкімет құлатылып, жаңа үкімет құрылды. Фидель Кастроның марксистік-лениндік үкіметі шетелдік ықпалдарды көбінесе жақтырмаса да, Растафари 1970 жылдары реггимен бірге Кубаға әкелінді. 1990 жылдары Кубада оқыған шетелдік расталар регги музыкасымен байланысып, оның расталық сенімдерге негізделуіне көмектесті. Кубадағы расталардың көпшілігі ер адамдар және афро-кубалықтар еді. Растафари 1960 және 1970 жылдары Ямайкалықтардың Солтүстік Америкаға көшіп келуімен АҚШ пен Канадаға таралды. Американ полициясы расталарды көбінесе күдікпен қарады және Растафариді қылмыстық субмәдениет деп есептеді. Растафари сонымен қатар бірнеше американдық үнді қауымдарынан жаңа мүшелерді тартты және сол кезде құлдырап бара жатқан хиппи субмәдениетінің ақ нәсілді өкілдерінен де қолдау алды. Латын Америкасында расталардың шағын қауымдары Бразилия, Панама және Никарагуада да құрылды.
Barrett described Rastafari as "the largest, most identifiable, indigenous movement in Jamaica." In the mid 1980s, there were approximately 70,000 members and sympathisers of Rastafari in Jamaica. The majority were male, working class, former Christians aged between 18 and 40. In the 2011 Jamaican census, 29,026 individuals identified as Rastas. Jamaica's Rastas were initially entirely from the Afro Jamaican majority, and although Afro Jamaicans are still the majority, Rastafari has also gained members from the island's Chinese, Indian, Afro Chinese, Afro Jewish, mulatto, and white minorities. Until 1965, the vast majority were from the lower classes, although it has since attracted many middle class members; by the 1980s, there were Jamaican Rastas working as lawyers and university professors. Jamaica is often valorised by Rastas as the fountain head of their faith, and many Rastas living elsewhere travel to the island on pilgrimage. Both through travel between the islands, and through reggae's popularity, Rastafari spread across the eastern Caribbean during the 1970s. Here, its ideas complemented the anti colonial and Afrocentric views prevalent in countries like Trinidad, Grenada, Dominica, and St Vincent. In these countries, the early Rastas often engaged in cultural and political movements to a greater extent than their Jamaican counterparts had. Various Rastas were involved in Grenada's 1979 New Jewel Movement and were given positions in the Grenadine government until it was overthrown and replaced following the U. S. invasion of 1983. Although Fidel Castro's Marxist–Leninist government generally discouraged foreign influences, Rastafari was introduced to Cuba alongside reggae in the 1970s. Foreign Rastas studying in Cuba during the 1990s connected with its reggae scene and helped to further ground it in Rasta beliefs. In Cuba, most Rastas have been male and from the Afro Cuban population. Rastafari was introduced to the United States and Canada with the migration of Jamaicans to continental North America in the 1960s and 1970s. American police were often suspicious of Rastas and regarded Rastafari as a criminal sub culture. Rastafari also attracted converts from within several Native American communities and picked up some support from white members of the hippie subculture, which was then in decline. In Latin America, small communities of Rastas have also established in Brazil, Panama, and Nicaragua.
Африка
Африка диаспорасындағы кейбір расталар Африкаға қоныс аудару туралы сенімдерін іске асырды, оның ішінде Гана мен Нигерия ерекше басымдыққа ие. Батыс Африкада растафари көбінесе регги музыкасының танымалдылығы арқылы тарады, англофондық аймақтарда франкофондық аймақтарға қарағанда кеңірек таралды. Кариб расталары 1960 жылдары Ганаға келді, бұл қадамға елдің тәуелсіздік алғаннан кейінгі бірінші президенті Кваме Нкруманың ықпалы болды, сонымен қатар кейбір жергілікті ганалықтар да бұл дінге көшті. Расталардың ең ірі қауымдастығы Гананың оңтүстік бөлігінде, Аккра, Тема және Кейп-Кост маңында орналасқан, бірақ раста қауымдастықтары Гананың мұсылман көпшілігі тұратын солтүстік аймағында да кездеседі. Расталардың дрейдлокс шашуы жергілікті фетиш жұмаларының киімдерімен ұқсас болды, бұл ганалық қоғамда осы расталардың шынайы африкалық тамырлары бар екенін көрсетуге көмектескен болуы мүмкін. Дегенмен, Ганадағы расталар марихуана иелігі үшін әлеуметтік жазалауға және қудалауға шағымданады, ал Ганадағы раста емес адамдар оларды "қоғамнан шеттегендер", "тынышсыз", және "жетілмей африкалықтар" деп санайды. Батыс Африканың мұсылман көпшілігі тұратын елдерінде, мысалы Гамбия мен Сенегалда, расталардың саны аз. Батыс Африкада дрейдлокс шашатындардың бірі – Сенегамбиядағы Мурид сектасының бір тармағы Бэйе Фаал, олардың кейбіреулері растафариге ұқсас сыртқы түріне сілтеме жасай отырып, өздерін "расталар" деп атауды бастады. Бэйе Фаал арасында дрейдлокс пен марихуананың танымалдылығы 1970 жылдары расталардың ықпалымен жазылған регги музыкасына қол жеткізу арқылы кеңінен тараған болуы мүмкін. Сондай-ақ, Буркина-Фасода да расталардың шағын қауымдастығы пайда болды. 1960 жылдары Эфиопияның Шашамане қаласында Хайле Селассидің Эфиопиялық әлемдік федерациясы ұсынған жерлерде расталардың қонысы құрылды. Бұл қауым көптеген қиындықтарға тап болды; 500 акр жерді Менгисту Хайле Мариамның марксистік үкіметі тартып алды. Жергілікті эфиопиялықтармен де қақтығыстар болды, олар келген расталарды және олардың эфиопияда туған балаларын шетелдіктер деп қарады. Шашамане қауымының халқы ең көп болған кезде 2000 адамды құрады, бірақ кейіннен шамамен 200 адамға дейін азайды. 1990 жылдардың басында Кенияның Найроби қаласында расталар қауымдастығы пайда болды, олардың дінге қатысты көзқарасы регги музыкасымен және дәстүрлі кикую дінімен байланысты болды. Растафари ұйымдары Зимбабве, Малави және Оңтүстік Африкада да пайда болды; 2008 жылы елде кем дегенде 12 000 раста болды. 2005 жылы Оңтүстік Африкада өткен Африка Одағының / Кариб диаспорасының конференциясында растафари Африка мен африкалық диаспораның интеграциясына ықпал ететін күш ретінде сипатталды.
Some Rastas in the African diaspora have followed through with their beliefs about resettlement in Africa, with Ghana and Nigeria being particularly favoured. In West Africa, Rastafari has spread largely through the popularity of reggae, gaining a larger presence in Anglophone areas than their Francophone counterparts. Caribbean Rastas arrived in Ghana during the 1960s, encouraged by its first post independence president, Kwame Nkrumah, while some native Ghanaians also converted to the religion. The largest congregation of Rastas has been in southern parts of Ghana, around Accra, Tema, and the Cape Coast, although Rasta communities also exist in the Muslim majority area of northern Ghana. The Rasta migrants' wearing of dreadlocks was akin to that of the native fetish priests, which may have assisted the presentation of these Rastas as having authentic African roots in Ghanaian society. However, Ghanaian Rastas have complained of social ostracism and prosecution for cannabis possession, while non Rastas in Ghana often consider them to be "drop outs", "too Western", and "not African enough". A smaller number of Rastas are found in Muslim majority countries of West Africa, such as Gambia and Senegal. One West African group that wear dreadlocks are the Baye Faal, a Mouride sect in Senegambia, some of whose practitioners have started calling themselves "Rastas" in reference to their visual similarity to Rastafari. The popularity of dreadlocks and marijuana among the Baye Faal may have been spread in large part through access to Rasta influenced reggae in the 1970s. A small community of Rastas also appeared in Burkina Faso. In the 1960s, a Rasta settlement was established in Shashamane, Ethiopia, on land made available by Haile Selassie's Ethiopian World Federation. The community faced many problems; 500 acres were confiscated by the Marxist government of Mengistu Haile Mariam. There were also conflicts with local Ethiopians, who largely regarded the incoming Rastas, and their Ethiopian born children, as foreigners. The Shashamane community peaked at a population of 2,000, although subsequently declined to around 200. By the early 1990s, a Rasta community existed in Nairobi, Kenya, whose approach to the religion was informed both by reggae and by traditional Kikuyu religion. Rastafari groups have also appeared in Zimbabwe, Malawi and in South Africa; in 2008, there were at least 12,000 Rastas in the country. At an African Union/Caribbean Diaspora conference in South Africa in 2005, a statement was released characterising Rastafari as a force for integration of Africa and the African diaspora.
Еуропа
1950-1960 жылдары Расталар Ұлыбританияға қоныс аударған мыңдаған Кариб теңізі аймағының мигранттарының арасында болды, нәтижесінде 1950-ші жылдары Лондонның Брикстон және Ноттинг Хилл сияқты аймақтарында шағын топтар пайда болды. 1960 жылдардың соңына қарай растафарилік дін британдық Кариб теңізі аймағының екінші буынынан келген жандарды қызықтыра бастады, Лондоннан тыс Бирмингем, Лестер, Ливерпуль, Манчестер және Бристоль сияқты қалаларға тарады. Оның таралуына қара нәсілді британ жастарының арасында қалыптасқан "рудебвой" субмәдениетінің бандиттік құрылымдары көмектесті, ал 1970 жылдары регги музыкасының танымалдылығы арқылы одан әрі дамыды. 2001 жылғы Ұлыбритания халық санағына сәйкес, Англия мен Уэльсте шамамен 5000 растафари тұрады. Кларк растафарилікті қара британдықтар өмірінің шағын, бірақ "өте ықпалды" бөлігі деп сипаттады. Растафарилік дін сондай-ақ Нидерланды, Германия, Португалия және Франция сияқты Еуропаның континенттік елдерінде орнықты, қара нәсілді мигранттар арасында ерекше орын алды, сонымен қатар ақ нәсілді жандарды да қызықтырды. Мысалы, Францияда ол Париж және Бордо сияқты қара нәсілді халқы көп екі қалада тамыр тасты, ал Нидерландыда Суринам мигранттары қауымдастығында жаңа мүшелерге ие болды.
During the 1950s and 1960s, Rastas were among the thousands of Caribbean migrants who settled in the United Kingdom, leading to small groups appearing in areas of London such as Brixton and Notting Hill in the 1950s. By the late 1960s, Rastafari had attracted converts from the second generation of British Caribbean people, spreading beyond London to cities like Birmingham, Leicester, Liverpool, Manchester, and Bristol. Its spread was aided by the gang structures that had been cultivated among black British youth by the rudeboy subculture, and gained increasing attention in the 1970s through reggae's popularity. According to the 2001 United Kingdom Census there are about 5000 Rastafari living in England and Wales. Clarke described Rastafari as a small but "extremely influential" component of black British life. Rastafari also established itself in various continental European countries, among them the Netherlands, Germany, Portugal, and France, gaining a particular foothold among black migrant populations but also attracting white converts. In France for instance it established a presence in two cities with substantial black populations, Paris and Bordeaux, while in the Netherlands, it attracted converts within the Surinamese migrant community.
Австралия мен Азия
Растафари Жаңа Зеландияның маори халқы мен Австралияның аборигендерінен жақтастар тартты. Растафари сондай-ақ Жапонияда және Израильде де тарады, әсіресе иудаизм мен Растафаридің ұқсастықтарын көрсететін адамдар арасында.
Rastafari attracted membership from within the Maori population of New Zealand, and the Aboriginal population of Australia. Rastafari has also established a presence in Japan, and in Israel, primarily among those highlighting similarities between Judaism and Rastafari.