Автоматтандырылған қару зарядтағыш жүйелер

Кіріспе

Механикалық оқ-дәрі жүктеуші

көлік құралдары үшін автоматтандырылған қару жүктеушілер

Автожүктеуіш – бұл қаруды қолмен жүктеуші персоналдың орнына қойылатын механикалық құрал, ол қарудың құрамына кіріктірілмейді. Бұл термин көбінесе теңіз қарулары, танктер және артиллерия сияқты ірі қаруларға қолданылады, оларды жүктеу үшін әдетте жеке адам немесе адамдар қажет болады. Автожүктеуіш оқ-дәрі сақтау тірегінен/бөлмесінен оқ пен ұңғы зарядты алып, егер қаруда болса, дүңгіршекке немесе лентаға, ал егер болмаса, тікелей қару патронына жүктейді. Ол көбінесе адам жүктеушінің орнын басады. Автоматтандыру жүктеу процесін оңайлатып, жылдамдатады, нәтижесінде тиімді конструкция пайда болады. Экипаж кішкентай болғандықтан, көлік ішкі кеңістігі де кішірейтілуі мүмкін. Бұл брондалуға қажетті беттік ауданды азайтады, яғни көлік, әсіресе мұнара, кішкентайрақ және жеңіл болуы мүмкін. Төменгі профильге ие болғандықтан, танкты анықтау да, соғу да қиындайды.

Тарих

Автозагрузчиктер Екінші дүниежүзілік соғыстың басында жасалды. Олардың алғашқы жауынгерлік қолданылуы "танктерді жоятын" ұшақтарда болды, мысалы, калибрлі Bordkanone BK 7.5 зеңбірегімен жабдықталған Henschel Hs 129 B 3. Т-64 негізгі ұрыс таңкісінен бастап барлық советтік және ресейлік таңкілерде автозагрузчик пайдаланылды. Американдық және британдық таңкілерде олардың қолданылуы көбінесе ұсынылмады, американдық T22E1 орта таңкісі автозагрузчик қолданған алғашқы таңкілердің бірі болғанына қарамастан. 20-ғасырдың ортасынан кейін автозарядтау үлкен калибрлі немесе одан да үлкен теңіздік зеңбіректерде кең таралды. Оқтардың мөлшері, кемедегі кеңірек кеңістіктегі жетілдірілген автозагрузчик мүмкіндіктерімен біріктірілгенде, автозагрузчиктерді адамдардан әлдеқайда жылдам етеді. Мысалы, АҚШ-тың 5"/38 Mark 12 минутына шамамен 20 оқты зарядтай алады. Реактивтік ұшақтардың пайда болуы және оларды ұрысқа қатыстыру үшін қажетті атыс жылдамдығы теңіз артиллериясында автоматты тиегіштерді қабылдауды жеделдетті. Даму көбінесе қиындықтарға толы болды және көп жағдайда сенімділік күйреуге жақын болды. АҚШ-тың 5"/54 калибрлі Mark 42 зеңбірегінің сенімділігін арттыру үшін атыс жылдамдығы минутына 40-тан 34-ке дейін төмендетілді. Кеңес/Ресейлік АК 130 зеңбірегінің жасалуы соншалықты кешіктірілді, Sovremenniy кластың эсминеці (қазіргі адмирал Ушаков) оны алған жоқ және екі ескі калибрлі зеңбіректі пайдалануды жөн көреді. Шын мәнінде, ол қызметте болғаннан (12 жыл) гөрі дизайнға көбірек уақыт жұмсады (13 жыл), себебі өте нашар сенімділікке ие болды. Бұл мәселелер көбінесе өткенге кетті және бұл салада үлкен прогресс жасалды.

Өрт жылдамдығы

Советтік/Ресейлік АК 130 (екі стволды теңіздік), автоматты зарядтауды пайдалана отырып, минутына бір стволға дейін 40 оққа жете алады. Итальяндық 127 мм/5" Compact та ұқсас өнімділікке ие. Ең ірі калибрлі автоматты зарядталатын теңіздік зеңбіректер АҚШ-тың 8"/55 Mark 16 болды, ол 1940 жылдардың соңында үш крейсерде орналастырылды, ал 8"/55 Mark 71 1970 жылдардың соңында Hull эсминецінде сынақтан өтті. Екі қарудың да атыс жылдамдығы минутына бір стволға 12 оқ, ал алдыңғы қолмен зарядталатын қарулардың атыс жылдамдығы минутына 3-4 оқ болды. Жақсы жағдайдағы заманауи танктың автоматты зарядтағышы минутына 10-12 оққа жете алады. Бұл көрсеткішке қаруды тиісті зарядтау бұрышына (қажет болған жағдайда) жеткізуге және зарядтағаннан кейін оны қайтадан ату бұрышына келтіруге кеткен уақыт кіруі мүмкін. Қысқартылған Object 640 "Қара бүркіт" танкысіндегі автоматты зарядтағыштың минутына 15 оқ ату жылдамдығына ие болуы тиіс еді. Оқтардың салмағы артқан сайын, жоғары калибрлі қарулар үшін бұл мәселе автоматты зарядтағышқа шешуші түрде пайдалы. Мысалы, 80 мм және 155 мм калибрлі өздігінен жүретін артиллерияда автоматты зарядтағыштар әдетте минутына 8-12 оққа жетеді, ал адам жүктірушілер минутына 4 оққа жетеді. Ұзаққа созылған бомбалау кезінде бұл соншалықты маңызды болмауы мүмкін. Артиллерияның тұрақты атыс жылдамдығы әдетте минутына 1-2 оққа тең, бірақ жедел ату қабілеті жеткілікті отты жеткізу және заманауи қарсы батарея жүйелері ұсынатын жылдам қарсы батарея жауабынан қашу үшін өте маңызды. Екінші жағынан, тіпті ұзаққа созылған бомбалау кезінде де автоматты зарядтағыш пайдалы болуы мүмкін, өйткені сағаттап артиллерияны зарядтаудың шаршау мәселесі (яғни, бір снарядтың салмағы ~) оларға әсер етпейді. Сонымен қатар, автоматты зарядтағышы және қуатты атыс басқару жүйесі бар артиллериялық құрал бірнеше снарядты бір уақытта соқтығыстыру техникасын қолдана алады, әртүрлі итергіш зарядтары бар бірнеше снарядтарды атып, олардың барлығы бір уақытта нысанаға түседі.

The Soviet/Russian AK 130 (twin barrel naval ), using autoloading, can achieve up to 40 rounds per barrel per minute. The Italian 127 mm/5" Compact has similar performance. The largest caliber auto loading naval rifles were the US 8"/55 Mark 16, deployed on the three cruisers of the in the late 1940s, and the 8"/55 Mark 71 tested aboard the destroyer Hull in the late 1970s. Both weapons achieved a rate of fire of 12 rounds per barrel per minute, compared to 3 4 rounds per minute for the preceding hand loaded weapons. A modern tank autoloader for a and caliber weapon in good condition can achieve about 10 12 rounds per minute. This rating may or may not include the time required to bring the gun to the appropriate loading angle (if required) and then bringing it back up to firing angle after loading. The autoloader on the cancelled Object 640 "Black Eagle" tank was supposed to have up to 15 rounds per minute rate of fire. For weapons above , the increased weight of the round pushes this issue decisively in favor of the autoloader. For self propelled artillery with calibers of around and , for example, autoloaders can typically achieve 8–12 rounds per minute, while a human loader(s) can typically achieve 4 rounds per minute. For sustained bombardments, this may not be so important. Sustained firing rates for artillery are typically only 1–2 rounds per minute, but the rapid fire capability is vital to shoot and scoot tactics to deliver enough fire and then avoid the rapid counterbattery response provided by modern counterbattery systems. On the other hand, even during sustained bombardment an autoloader could be useful, as the fatigue issues of loading an artillery piece for hours (i. e. projectile weighs ~) do not affect them. In addition, an artillery piece with an autoloader and powerful fire control system can use the multiple rounds simultaneous impact technique, firing several shells with varying propellant charges so all of them land on their targets simultaneously.

Тіршілік ету мүмкіндігі

Ең көп таралған автозарядтағыштар оқ-дәрілерін мұнараның себетіне сақтайды, корпустың немесе мұнараның қорғанысындағы броня бұзылған жағдайда, қатаң жарылысқа мүмкіндік тудырады. Қару-жарақпен күшейтілген қорғау және оқ-дәрілерді экипаж бөлімінен оқшаулау/бөлу, дәстүрлі түрде адаммен жүктеушісі бар танктерде қолжетімді, бұл жарылыстан қорғау мүмкіндігін азайтады немесе оқ-дәрі жарылған жағдайда экипажды қорғайды. Мысалы, M1 Abrams экипажды жанудан қорғау үшін жасалған, бұл негізгі оқ-дәрілерді мұнараның артқы бөлігіндегі бөлімге сақтау арқылы жүзеге асырылады. Бөлме экипаждан қуатпен басқарылатын броньды есікпен бөлінеді, ол жүк тиеуші келесі оқты алу үшін әр жолы бірнеше секундқа ғана ашылады. Бөлменің төбесінде жарылу панельдері орналасқан, олар сыртқы шабуылға қарсы брондалған, бірақ іштен келетін қысымға төтеп беруге шамасы жетпейді, сондықтан егер бөлмеге жаудың оғы түсіп, жарылыс болса, панельдер ашылып, оқ-дәрілерден туған жарылысты сыртқа шығарып, экипажды қорғайды және танкты бүтіндей сақтайды. Кейінгі суық соғыс кезеңінен бастап қазіргі уақытқа дейінгі қолмен жүктелетін батыстық конструкциялардың көпшілігінде де ұқсас қорғаныш мүмкіндіктері бар. Керісінше, автозарядтағыштарды қолданатын кеңес танктері оқ-дәрілерін экипаж бөлімінің ортасындағы айналмалы тұғырға сақтайды, онда жаудың оғы түскен жағдайда экипаж күйіп кетуі және мұнара танктың үстінен ұшып кетуі мүмкін (бұл "қораптағы қуыршақ" әсері деп аталады). Бұл жағдайды автозарядтағыш шектеулі оқ-дәрілерді ғана ұстауымен және қалған оқ-дәрілер экипаж бөлімінің айналасында сақталуымен күшейтеді. Нәтижесінде, тіпті айналмалы тұғырдың өзі зардап шекпесе де, танктың айналасында сақталған оқ-дәрілер жаудың оғынан туған жарылыстан қабылып, тұтанған жағдайда айналмалы тұғырдағы оқ-дәрілерді де жарылуына себеп болуы мүмкін. Кейбір батыстық конструкциялар, мысалы Leclerc танктері, негізгі оқ-дәрілерін мұнараның артқы бөлігіндегі оқшауланған бөлімде сақтайды, жоғары жағында жарылу панельдері және төменгі немесе орталық бөлігінде оқ тиеу механизмі орналасқан. Бұл экипажға әлдеқайда жақсы қорғауды қамтамасыз етеді, бірақ оқ-дәрі бөлімінде орын алатын тиеу механизмі тасымалданатын оқ-дәрілердің санын азайтады. Сондықтан мұндай танктар көбінесе қосымша оқ-дәрілерді жауынгерлік бөлімінің төменгі жағындағы бөлімделген сақтау орындарында сақтайды, бұл ескі қолмен жүктелетін танк конструкцияларына ұқсас. Бұл сақтау орындары сумен қоршалуы мүмкін, бірақ экипаж осы оқ-дәрілерді автоматты түрде тиеуге ауыстыруы керек. Алайда, мұндай конструкция автоматты тиеуді жылдам ауыстыруға және дайын оқ-дәрілерді қайта тиеуге мүмкіндік береді, мұнараның артқы бөлігіндегі бөлімді модульдік компонент етіп, оны АҚШ-тың M270 MLRS жүйесіне ұқсас, тиісті қолдау жабдықтарымен оңай ауыстыруға болады. Тағы бір артықшылығы – мұнараны бөліп тұратын есік тек бір оқ-дәрінің өтуіне жеткілікті мөлшерде болуы мүмкін, M1 Abrams сияқты мұнараның бүкіл артқы жағын жабатын емес, бұл қосымша салмақты үнемдеуге және есікті жұмыс істеуге қажетті қуатты азайтуға мүмкіндік береді, себебі ол ауыр рамадағы жылғыш компонент емес, мұнараның бөлігі болар еді.

The most common tank autoloaders store their ammunition in the turret basket, increasing the possibility of a catastrophic explosion should the armor around the hull or turret be penetrated. More armor protection, and isolation/separation of the ammunition from the crew compartment has traditionally been available in tanks with a human loader, which can decrease the possibility of cook off, or protect the crew in case of an ammunition explosion. For example, the M1 Abrams was designed to protect the crew from cooking off, which is accomplished by storing the main gun ammunition in a compartment at the rear of the turret. The compartment is separated from the crew by a power operated armored door, which is only opened for a couple of seconds each time the loader needs to grab another round. The roof of the compartment has blowout panels, are armored against outside attack but much less resistant to pressure from inside, so that if the compartment is penetrated by enemy fire the panels will open, venting the explosion generated by the ammunition and protect the crew while keeping the tank in one piece. Other western designs from the later Cold War era to the present with manual loading have similar protective features. In contrast, the Soviet tanks of the Cold War which employ autoloaders store the ammunition on a carousel in the middle of the crew compartment, where any penetration by enemy fire is likely to incinerate the crew and blow the turret right off the top of the tank (known as the jack in the box effect). This is made worse by the fact that autoloader holds only a limited number of rounds, while the remaining ammunition is stored around the crew compartment. Result is that even if the carousel itself is not hit, ammunition stored around the tank may still ignite due to a penetrating hit, and thus set off the ammunition in the carousel. Some Western designs, such as the Leclerc tank, store the primary ammunition in an isolated compartment in the turret bustle, with blowout panels on top and the ramming mechanism underneath or in the middle. This allows for much better crew protection but the loading mechanism, taking up space in the ammunition compartment, reduces the available number of rounds that can be carried. Therefore, such a tank usually stores additional ammo in compartmentalized storage at the bottom of the fighting compartment, like older manual loading tank designs. This storage can be surrounded by water, but the reduced crew must still transfer this ammunition to the autoloader at some point. However, such a design can also allow for the rapid replacement of the autoloader and reloading of the ready ammunition by making the compartment at the rear of the turret a modular component that can be easily replaced with appropriate support equipment, similar to how the US M270 MLRS system is reloaded. Another possible advantage is that the door that separates the turret can be only large enough for one round of ammunition to slide through, rather than extending across the entire rear of the turret as in the case of the M1 Abrams – this could save additional mass and reduce the power necessary to operate the door, by using less armor for the same level of protection, since it would be part of the turret instead of a sliding component in a heavy frame.

Өлшемі

Автозагрузчиктер көбінесе танктың өлшемдерін және силуэтын кішірету үшін қолданылады. Stridsvagn 103 және T 64 осыған мысал, екеуі де қолмен зарядталатын қарулары бар және төртінші экипаж мүшесі қажетті әріптес танктерге қарағанда айтарлықтай төмен профильді.

Экипаждың қысқартылуы

Жүк тиеуші мен оқшыны командир мен жүргізушімен алмастыру экипаж мүшелеріне кезекемен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Бұл, өз кезегінде, жауынгерлік далада үздіксіз операциялар жүргізуге жағдай жасайды. Бірақ кейбір модернизациялау жағдайларында (мысалы, "Абрамс" танкысінде) автоматты жүктегішті орнату тиегішті алып тастауды талап етпейді. Мұндай жағдайларда автоматты жүктегіш төртінші экипаж мүшесін негізгі қызметін атқарамағанда жартылай емес, толық уақыт бойы қалған үш мүшеге көмектесуге босатады. Автоматты жүктегішке жақын жерде көп мөлшерде оқ-дәрі сақтау қажеттігінің кемшілігі, экипаж капсуласы бар ұшқышсыз мұнараны қолдану арқылы тиімділікке айналдырылуы мүмкін. Бұл жағдайда, барлық қажетті оқ-дәрілер автоматты жүктегішке тікелей қолжетімді жерде сақталады, бірақ экипаж бөлімі автоматты жүктегіш пен оқ-дәрілерден толығымен бөлек болғандықтан, экипаж қауіпсіздігіне ешқандай қауіп туғызбайды. Мұндай конструкцияның қазіргі заманғы мысалдары – ресейлік Т-14 "Армата" танкысі және поляк PL-01 жеңіл танкысі.

Бала асырап алу

Автозагрузчиктерді пайдаланатын қазіргі буын танкілердің (Ресейдің Т-72, Т-80, Т-90 және Т-14, Жапонияның 90 және 10 типтері, Қытайдың 96 және 99 типтері, Оңтүстік Кореяның K2 Black Panther, француздық Leclerc, Қытай-Пакистандық Al Khalid MBT, Солтүстік Кореяның M2020, Иранның Zulfiqar және Karrar) салмағы 45–55 тоннаны құрайды. Автозагрузчик пайдаланбайтын танктердің салмағы 55–70 тонна аралығында болады (америкалық M1A2 Abrams, неміс Leopard 2, үнді Arjun, британдық Challenger 2, түрік Altay, израильдік Merkava және итальяндық C1 Ariete).