Кіріспе
Болгариялық саясаткер Волен Николов Сидеров (; 19 сәуірде 1956 жылы туған) – Болгарияның ашық оңшыл саясаткері және "Атака" ұлтшыл партиясының төрағасы. Ол көптеген газеттердің редакторы болған және бес кітаптың авторы. 2021 жылы Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот болгар соттарының Сидеровтың яһудилерге және ромдарға қарсы айтқан сөздеріне байланысты азаматтық дискриминация шағымдарын қанағаттандырмағаны үшін қателік жасады деген шешім қабылдады. ТОК
Volen Nikolov Siderov ( ; born 19 April 1956) is a Bulgarian far right politician and chairman of the nationalist party Attack. He has been the editor of numerous newspapers and has authored five books. In 2021, the European Court of Human Rights ruled that Bulgarian courts had erred in not upholding civil discrimination claims against Siderov for his anti Jewish and anti Romani statements. TOC
Ерте өмір
Сидеров 1956 жылы Болгарияның Ямбол қаласында дүниеге келген. Ол Софияда қолданбалы фотография мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды және 1989 жылы коммунизм құлағанға дейін Ұлттық әдебиет мұражайында фотограф болып жұмыс істеді. Оның інісі, доктор Пламен Сидеров математик және София университетінде дәріс оқыды. Коммунизм құлағаннан кейін Сидеров жаңадан құрылған Адам құқықтары қозғалысының мүшесі болды. 1990 жылдың күзінде ол «Демократия» газетінің бас редакторы болды, ол Демократиялық күштер одағының ресми газеті (Сидеров осы газетті оңшыл партияның ресми басылымы ретінде құруға үлкен үлес қосты). Кейін ол «Monitor» газетінің бас редактор орынбасары болып тағайындалды, бұл газеттің саяси бағыты ұлтшылдық және консервативтік деп сипаттауға болады. 2000 жылы Сидеровқа Болгария журналистер одағының сыйлығы табыс етілді. Соңынан ол Болгарияның «SKAT» кабельді телеарнасында «Атака» ток-шоуының жүргізушісі болды. 2002 жылы Сидеров Мәскеуде өткен әлемдік интеграцияға қарсы даулы конференцияға шақырылды, онда ол Ахмед Рами және Дэвид Дюк сияқты адамдармен араласқан.
Саясаттағы өрлеуі
2003 жылғы жергілікті сайлау кезінде Сидеров София қаласының әкімі лауазымына маргиналды Ұлттық қауымдастық БЖНС партиясының тізімі бойынша түсті. Ол 1728 дауыс, немесе 0,45% жинады. Бұл әрекеті халықтың көп бөлігі үшін көзден тыс қалды. 2005 жылғы маусымдағы парламент сайлауында, бұған дейін танымал тележүргізуші болған Сидеров өзінің ток-шоуының атымен аталатын "Шабуыл" партиясын құрып, басқарды. Партия жалпы дауыс берудің 8,14% (296 848 дауыс) алып, парламенттегі ең ірі партиялардың төртіншісіне айналды. 2009 жылғы сайлауда "Шабуыл" партиясы жалпы дауыс берудің 9,4% (395 000 дауыс) алды.
Дау
Сидеровтың әрекеттері дау тудырып, «Шабуыл» партиясы сайлауларда жақсы нәтиже көрсеткен сайын күшейді. Ол ксенофоб деп айыпталды, ал оның бейнесі «Гитлерді зерделеп жасалған имитация» деп сипатталды. Ол белгілі саяси партиялар мен ұйымдасқан қылмыстық топтар арасындағы «симбиотикалық қарым-қатынасты» сынады. Сонымен қатар, ол өз мемлекетінің көпшілік этностық болгарларға қатысты кең таралған кемсітушілігіне қарсы сөйледі, әсіресе этностық азшылықтар жасаған қылмыстарды мемлекет тарапынан қудаламау және кейбір этностық топтарға қарапайым болгарларға берілмейтін әлеуметтік қызметтерді тегін ұсыну фактілеріне байланысты. Сидеров және оның «Шабуыл» партиясы Козлодуй атом электр станциясының төрт блогын жабуға қарсы болған бірнеше болгар саяси күштерінің қатарында болды. 1-ші және 2-ші блоктар 2003 жылдың соңында, ал 3-ші және 4-ші блоктар 2006 жылдың соңғы сағаттарында, елдің Еуропалық Одаққа қосылуы алдында тоқтатылды. Сидеров кейде хулигандыққа қатысты жанжалдарға тартылады. Болгария ұлттық телеарнасының (БНТ) «Референдум» бағдарламасындағы теледебатта кешігіп келген Сидеров IMRO жетекшісі Ангел Жамбазкидің сексуалдық бағдары, сондай-ақ Красимир Каракачановтың мүлік мәмілелеріне күмән келтірді және ҰҚҚ ұлтшыл IMRO партиясын жасырын қолдады деп айыптады. Ол модераторлардың тоқтау туралы талаптарына және тіпті микрофоны өшірілгеннен кейін де сөйлеуін жалғастырды. Жандармерия қызметкерлері Сидеровты студиядан шығарып жіберді, содан кейін телеарна басшылығы оның BNT-де пайда болуына тыйым салды. Болгарияның электрондық бұқаралық ақпарат құралдары кеңесі осы мәселені елдің Орталық сайлау комиссиясына жіберді, сайлау алдында партияларға берілетін тегін медиа пакеттеріне қол жеткізу құқығын жою мақсатында. Сидеров бұл әрекеттерге цензура деп айыптап жауап берді. Сидеров COVID-19 вирусының қаншалықты қауіпті екеніне күмән келтірді. Ол сондай-ақ пандемияны бақылау шараларын бұзуға азаматтарды үгіттегені үшін құқықтық тергеуге алынды.
2006 жылғы президенттік сайлау
Сидеров 2006 жылғы президент сайлауында президенттікке кандидат болды. 22 қазандағы бірінші турда ол дауыстардың 21% жинап, 29 қазанда 65% дауыс алған Георгий Парвановқа қарсы екінші турға өтті. Болгар сайлау заңына сәйкес, барлық тіркелген сайлаушылардың кем дегенде 50% бірінші турға қатысуы керек болғандықтан, Парванов бірінші турдан кейін жеңімпаз деп жарияланбады. Болгариядағы оңшыл партиялар (UDF және DSB) көптеген сарапшылардың, әсіресе консерватор және Еуропалық халық партиясының төрағасы Ханс Герт Пёттерингтің Парвановты қолдауға шақыруына қарамастан, кандидаттардың ешқайсысын қолдамады (бұл жағдайды 2002 жылы француздық солшыл сайлаушылардың оңшыл кандидат Жак Ширакты, радикалды оңшыл Жан-Мари Ле Пенге қарсы қолдаған жағдайымен салыстырды). Орталықшыл "Симеон II үшін ұлттық қозғалыс" партиясы Парвановты қолдауға шешім қабылдады. Ал сол кезде кейбір радикалды солшыл ұйымдар өз жақтастарын Сидеровты қолдауға шақырды. Екінші турда ол жеңіліске ұшырап, дауыстардың шамамен 24% жинады.
2019 жылғы София қаласының әкімі сайлауына қатысу
2019 жылдың қыркүйегінде Сидеров Болгарияның ең ірі қаласы Софияның әкімі лауазымына үміткер болу үшін Болгарияның Ұлттық ассамблеясынан отставкаға кетуін мәлімдеді. Сайлау науқаны барысында ол сайланған жағдайда, дұрыс тұрақталмаған көліктерді күшпен жылжыту үшін қалалық эвакуаторларды пайдалануды тоқтатып, София Прайд сияқты гей-парадтардың қалада өткізілуіне тыйым салатынын уәделеді. Сидеров гомосексуализмнің өзі оны "қызықтырмайтынын" және гомосексуалдардың жеке кеш өткізе беруі мүмкін екенін айтты, себебі ол гей-парад София қаласына артық шығын әкеледі деп есептеді, өйткені оқиғаны күзетуге жергілікті полиция жұмылдырылады. Ол сондай-ақ, жеке компанияларға аукционға шығарудың орнына, қалалық, муниципалды құрылыс компаниясын құру арқылы қаражатты үнемдеуге тырысатынын мәлімдеді. Сидеров осы шаралар арқасында Софиядағы барлық зейнеткерлер мен мектеп оқушыларына тегін автобус жолдамаларын ұсынуға болатынына сенім білдірді. Ол бұдан әрі Софиядағы көшелік топтар мен ұйымдасқан қылмысты тек 3 айдың ішінде "жоюға" уәде берді, және егер уәдесін орындамаса, сайлаушылардың "басын алуға" құқылы екенін айтты. Софияға өз Виктор Орбанының қажет екенін айтқан ол, қала әкіміне үміткерлер сайлауға түсу алдында бұрынғы лауазымдарынан бас тартуы керек деп санайтынын жеткізді. Осы себепті ол София қаласының әкімі лауазымына үміткер болу үшін Ұлттық омбудсмен лауазымынан кеткен Майя Манолованы мақтады, бірақ осы лауазымға үміткер тағы бір кандидат – Еуропалық парламенттегі мандатын сақтаудан бас тартқан Ангел Джамбазкиді сынады. Дауыс санау процесі кезінде ол Arena Armeec-ке келді, онда дауыстар саналып жатты, және оған процесті бақылауға рұқсат беруді талап етті. Аренаны күзеткен полицейлер оған кіруге рұқсат бермеді, және ол билік өкілдерімен ұзақ дауласқаннан кейін кетіп қалды, олар Болгарияның сайлау заңы саяси кандидаттарға санау процесін бақылауға құқық бермейді деп түсіндірді. Ол 1,44% дауыспен жетінші орынды иеленді.
Жеке өмір
Сидеровтың хоббиі – Болгарияға қатысты кітаптар мен әртүрлі карталарды жинау.
Таңдалған шығармалар
Сидеров, Волен (2002) Бумерангът на злото (Зұлымдықтың бумерангы). София: Жарава. Сидеров, Волен (2004) Властта на Мамона. Кой и как ни ограбва (Мамонның күші. Бізді кім және қалай тонап жатыр?). София: Бумеранг, Сидеров, Волен (2007) Моята битка за България (Болгария үшін күресім). София: Бумеранг.