Кіріспе

TrafFix Devices, Inc. v. Marketing Displays, Inc., 532 U. S. 23 (2001) – АҚШ Жоғарғы Сотының тауар таңбалары құқығы саласындағы маңызды шешімі болды. Бұл іс функционалдық дизайнға авторлық құқықпен қорғау мүмкін емес екенін анықтады және патенттелген дизайнның өзі функционалды екендігіне қатысты презумпция белгіледі.

Өмірбаян

Marketing Display, Inc. компаниясы, талапкер, күшті жел кезінде жол белгілерін тұрақтандыру үшін қолданылатын екі серіппелі конструкцияға патенттерге ие болған. Талапкердің патенттерінің мерзімі біткеннен кейін, жауапкер TrafFix Devices, Inc. компаниясы сол дизайнды пайдаланып өз белгілерін өндіруге кірісті. Талапкер, ерекше дизайнды көшіру негізінде сауда белгісінің құқығын бұзу туралы шағымданып, сотқа арыз түсірді. Соттар қараған басты құқықтық мәселе – бұрын патентпен қорғалған өнімге сауда белгісінің құқығымен қорғау беруге бола ма екендігі болды.

Соттың пікірі

Сот, судья Энтони Кеннедидің бірауыздан жазған шешімінде, функционалдық сипаттамаға тауар таңбасымен қорғау беруге болмайды, себебі бұл бәсекелестерге олардың беделінен басқа факторларға байланысты зиян келтіруі мүмкін, ал тауар таңбасы залының негізгі мәселесі – бедел. Сот атап өтті, талапкерге қорғалатын сипаттаманың функционалдық еместігін дәлелдеу міндеті жүктеледі, бірақ дизайнға патент алынса, бұл дизайнның функционалдық екендігіне күшті дәлел болып табылады. Дизайн, егер ол өнімнің жақсырақ жұмыс істеуіне немесе өндіріс құнының төмендеуіне қызмет етсе, функционалды болып саналады. Балама дизайнның болуы берілген дизайнның функционалдығын жоққа шығармайды. Тауар таңбаларын талқылағанда, біз былай дедік: «Жалпы алғанда, өнімнің ерекшелігі функционалды болып табылады, егер ол бұйымның қолданылуы немесе мақсаты үшін қажет болса немесе бұйымның құны мен сапасына әсер етсе, онда ол тауар таңбасы ретінде пайдалана алмайды». Бұл фразаның мағынасын кеңейте келе, біз функционалдық ерекшелік – бұл оны пайдаланушылардың бәсекелестерін беделге байланысты емес, маңызды кемшілікке ұшыратуы мүмкін ерекшелік екенін атап өттік. Дизайн Инвуд формуласы бойынша функционалды болса, бұл ерекшеліктің бәсекеге қажеттілігін қарастырудың қажеті жоқ. Осы мәселе бойынша судья Кеннеди дизайннің анық функционалды екенін айтты, және талапкер оны дәлелдеуге қабілетсіз, себебі тауар таңбасымен қорғауға тырысылып жатқан сипаттаманың функционалдығы бұрын патентпен қорғауға тырысқан.