Кіріспе

1970 жылы Агата Кристидің тыңшы романы

"Франкфуртқа жолаушы: Экстраваганза" – Агата Кристидің тыңшы романы. Алғаш рет 1970 жылдың қыркүйегінде Ұлыбританияда Collins Crime Club баспасымен, ал сол жылдың соңында АҚШ-та Dodd, Mead and Company баспасымен жарық көрді. Ұлыбританиядағы басылымның бағасы 25 шиллинг болды. Морис Ричардсон The Observer газетінде (13 қыркүйек 1970 жыл) былай деп жазды: "Оның сексенінші кітабы және, әрине, ең жақсысы болмаса да, ең нашарынан алыс". Ол қорытындылады: "Кейде қарт әйел хиппи мен скинхедтің аражігін ажырата алатындығына күмәнданасың, бірақ ол әлі де керемет ойын-сауық сыйлайды. Оның келесі кітабында одан да еркін болатынын күтемін". Роберт Барнард бұл тыңшы романды "Триллерлердің соңғысы, оқиғасы мүмкін емес нәрседен асып, түсініксіз шатаққа ұшырайды. Аяғын түсіндіре алатын оқырмандарға сыйлық беру керек. Роман 1960-шы жылдардағы жастардың наразылығы, есірткі, жаңа арийлік супермен және т.б. сияқты тақырыптарды қамтиды, осы тақырыптарды Кристинің түсінуі, жұмсақ айтқанда, белгісіз болды (мысалы, ол "Үшінші әлем" терминінің мағынасын өте ерекше түсінеді). Collins оған кітапқа "Экстраваганза" деген қосымша атау қоюды талап етті. Оған басқаша сипаттама беруге болады".

Талдау

Филис Ласснер «Франкфуртқа жолаушыны» Джон ле Карренің «Сынық соғыс» романдарымен және Хелен МакИннестің «Сальцбург байланысы» романымен салыстырады. Бұл романдар Екінші дүниежүзілік соғыстағы одақтастардың жеңісін қайта қарастырады және соғыстан кейінгі бейбітшіліктің тұрақтылығына күмән тудырады. Романдар Суық соғыс кезеңінде фашизмнің қайта оянуына байланысты қоғамның алаңдаушылығын көрнекті түрде бейнелейді. Ласснер «Франкфуртқа жолаушы» мен «Сальцбург байланысын» «саяси ой-қиялы» деп есептейді. Кристи де, МакИннес те шпиондық жанрға тән «еркек лидерлігі», қос агенттер, қызықты қуғын-сүргін мен қашулар сияқты троптарды қолданды. Дегенмен, екі әйел жазушы да шпиондық жанрдағы дәстүрлі гендерлік рөлдерді өзгертіп жазды. Екі романның әйел персонаждары халықаралық дағдарыстарды тергеуге және оларға араласуға маңызды үлес қосады, ал шпиондық жанрдағы авторлар әдетте әйел персонаждарды кейіпкерлердің серіктеріне немесе романтикалық құмарлыққа дейін төмендетіп көрсетеді. Халықаралық стандартты кітап нөмірі (ISBN) жүйесі 1970 жылы Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) тарапынан енгізілді, және бұл Агата Кристидің алғашқы басылымында ISBN нөмірі бар алғашқы романы. Оның 1970 жылдан кейін қайта басылған бұрынғы романдарының қайта шығарылымдарында ISBN нөмірі бар және кітапта көрсетілген, бірақ бұл романдардың алғашқы басылымдарында жоқ.