Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қырғызстандық ақын және әнші
Kyrgyzstani poet and singer
Токтогул Сатылганов (1864 жылдың 25 қазаны – 1933 жылдың 17 ақпаны) – ең танымал қырғыз ақындарының – импровизациялайтын ақындар мен әншілердің бірі. Қырғызстанның Жалал-Абад облысындағы Токтогул қаласы оның құрметіне аталған. Токтогул Кушчусу ауылында дүниеге келген, ол қазір Токтогул су қоймасының астында қалған.
Toktogul Satylganov (, Perso Arabic: توقتوعۇل ساتىلعان ۇۇلۇ; Токтогул Сатылганов; 25 October 1864 – 17 February 1933) was the most famous of the Kyrgyz Akyns – improvising poets and singers. The Kyrgyz town of Toktogul in the Jalal Abad Region is named in his honor. Toktogul was born in Kushchusu, a village now submerged in the Toktogul Reservoir.
Мансап
Токтогул – патшалық Ресейдің Оңтүстік Қырғызстанды отарлау дәуірінде (1876–1917 жж.) демократиялық көзқарастары бар белгілі ақын және композитор болды. Мұхаммед Әли Мадали бастаған көтеріліс алдында Токтогул Кетмен Төбе аңғарындағы жергілікті қырғыз билеушілерін қатаң сынап айтысқан. Мадали-ишан аймақты орыстардан босатып, бұрынғы тәуелсіз Хоканд хандығын қайта құруды көздеді. Ол "қасиетті соғысқа" шақырды және 1898 жылдың 17-18 мамырында (Григориан күнтізбесі бойынша 30-31 мамыр) 2000 адамды патшалық Ресейге қарсы басқарды. Бірақ, оның күші Андижан қаласының сыртында Ресейдің 20-шы желілік батальонымен тоқтатылып, жеңіліске ұшырады. Олардың 546-сы сотталып, Мадали мен бес серкесі дарға асылды. Сотталғандардың көп бөлігі – Ферғана аңғары және қазіргі Оңтүстік Қырғызстанның Чаткал, Аксы және Кетмен Төбе таулы аймақтарындағы қырғыз халқы болды. Олардың ішінде көрнекті ақын-импровизатор және композитор Токтогул да бар еді. Ол Кетмен Төбе аңғарындағы саяси қарсыластарының жалған айыптауымен көтеріліске қатысқан деген күдікпен түрмеге қамалған. 1905 жылы Сібір түрмесінен (Иркутск қаласына жақын Куйтун ауылында) қайтып келді. Оның даңқы Кеңес дәуірінде ең жоғары деңгейге жетті, шығармалары мемлекет тарапынан халық музыканты ретінде насихатталды және Қырғызстанның барлық жерінде "Токтогул" деп танылды. Бұл атақ, негізінен, оның революцияға дейінгі кезеңдегі туындыларына байланысты болды, олар сыныптық күресті бейнелейтін деп түсіндірілді. Дегенмен, қазіргі заманғы түсіндірмелерде бұл рулық бәсекелестіктермен байланысты екендігі айтылады. Осыған қарамастан, ол революцияны құптады және қуанышпен "Ленин сияқты адамды кім дүниеге әкелді?" деп жазды. Кеңес Одағы құлағаннан кейін де Токтогулдың әндері қазақстандық орындаушылардың арасында кең таралған, ал көптеген көшелер, саябақтар, мектептер және тіпті оның туған қаласы оның есімімен аталады.
Toktogul was a well known poet and composer with democratic views even during the Tsarist Russia's colonial era in Southern Kyrgyzstan (1876–1917). On the eve of the revolt led by Muhammad Ali Madali, the Sufi ishan, Toktogul was harshly criticizing local Kyrgyz lords in Ketmen Tobe valley. Madali ishan, seeking to rid the area of the Russians and restore the formerly independent khanate of Khokand, called for "holy war", and led 2,000 men against Tsarist Russia on 17–18 May 1898 (30–31 May 1898 in the Gregorian calendar). However, his force was blocked outside the city on Andijan by the Russian 20th Line Battalion and defeated. Of those 2,000, 546 were put on trial, and Madali and five of his lieutenants hanged. Most of the sentenced people were Kyrgyz people in the Ferghana valley and mountainous areas in Chatkal, Aksy and Ketmen Tobe in what is now southern Kyrgyzstan. Among them was prominent poet improviser and composer Toktogul, who was jailed by a false accusation by his political foes in the Ketmen Tobe valley about his alleged participation in the revolt. He returned from Siberia jail (in the village of Kuitun near the town of Irkutsk) in 1905. His fame reached a high point in the Soviet era when his works were promoted by the state as a musician of the people and he was known throughout Kyrgyzstan simply as "Toktogul". This distinction was founded largely on his works in the pre revolutionary era which were interpreted as reflecting the class struggle. Modern interpretations, however, suggest that they had more to do with clan rivalries. Despite this, he welcomed the revolution, writing "What woman gave a birth to such a person like Lenin?" in celebration. Even after the fall of the Soviet Union Toktogul's songs remain popular among Kyrgyz performers, and many streets, parks, schools, and even his home town are named after him.