Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1812 жылғы соғыс кезінде Шамплен көлінде қызмет ету үшін салынған американдық әскери кеме. USS Saratoga – 1812 жылғы соғыста Шамплен көлінде қызмет ету үшін Вермонт штатындағы Вергенес қаласында салынған корвет. Ол Саратога шайқастарының құрметіне аталған.
American warship built for service on Lake Champlain during the War of 1812. USS Saratoga was a corvette built in Vergennes, Vermont, for service on Lake Champlain in the War of 1812. She was named for the Battles of Saratoga.
Қызмет тарихы
Саратога 1814 жылдың 7 наурызында жатқызылды, 11 сәуірде суға түсірілді және 6 сәуірде, Наполеонның отставкаға кеткен күні, киелі сумен жуылды. Оның салмағы 734 тонна, ұзындығы 143 фут, ені 36 фут 6 дюйм, ал жүк қоймасының тереңдігі 12 фут 6 дюйм болатын. Оның экипажы 212 адамнан тұратын, қару-жарағына сегіз ұзын 24 фунттық зеңбірек, алты 42 фунттық және он екі 32 фунттық каронада кірді. "Саратога" өз қызметін Шамплейн көлінде бастады, Англия назарын және ресурстарын Еуропа құрлығынан Солтүстік Америкаға бұрған кезде. Британдық стратегияда американдық жағалау бойындағы шабуылдық рейдтер сериясы, Канададан оңтүстікке қарай стратегиялық және тарихи Шамплейн көлі – Гудзон өзені дәлізін қамтамасыз ету үшін бұрылыс ретінде қарастырылды. Алайда, "Саратоганың" аяқталуы АҚШ-ты Шамплейн көліндегі кеме құрылысында озып кетті; ал Канаданың генерал-губернаторы және Америкадағы британдық әскери қолбасшысы сэр Джордж Превост, Нью-Йорк штаты арқылы АҚШ-қа сәтті шабуыл жасау үшін теңізде басымдыққа ие болу қажеттігін түсінді. Сондықтан ол, жаңадан салынып жатқан кемелер таразыны өз пайдасына қайта бұрғанша, жорығын бастауды кейінге шегерді. Осы уақытта, көлдегі американдық теңіз күштерінің қолбасшысы, мастер-командант Томас Макдонау, "Саратоганың" берген артықшылығын пайдаланып, Ришелье өзенінің сағасына қарай жүзіп кетті. Ол келесі жазда Ришелье өзенін блокадаға алды. Өзен бойындағы Иль-о-Нуада, жағалаудағы артиллериялық батареялармен және өзеннің тар және қиын арнасымен қорғалған британдық шағын флот күтіп отырды, ал ағылшын кеме жасаушылары оны аяқтау үшін тынымсыз жұмыс істеді. Британдықтар 1814 жылдың 25 тамызында "Конфианс" кемесін суға түсірді. Ол 36 зеңбірекке ие фрегат болды, шайқасқа асығыс дайындалды және Шамплейн көлінде суға түскен ең үлкен соғыс кемесі еді.
Saratoga was laid down on 7 March 1814, launched on 11 April 1814 and she was christened April 6, the day that Napoleon abdicated. She was a Corvette weighing 734 tons, 143' long with a beam of 36'6" and a depth of hold 12'6". She had a complement of 212 with an armament of eight long 24 pounders, six 42 pounder carronades and twelve 32 pounder carronades. The Saratoga began her service on Lake Champlain as England was turning her attention and resources from the European continent to North America. British strategy envisaged a series of amphibious raids along the American coast as a diversion to cover a lethal thrust south from Canada down the strategic and already historic Lake Champlain Hudson River corridor. However, the completion of Saratoga put the United States ahead in the naval construction race on Lake Champlain; and Sir George Prévost, the Governor General of Canada and top British military commander in America, felt that supremacy afloat was a prerequisite to a successful invasion of the United States through the state of New York. He, therefore, delayed the start of his campaign until new naval construction had tipped the balance back in his favor. Meanwhile, Master Commandant Thomas Macdonough, commander of American naval forces on the lake, took advantage of the edge which Saratoga had given him and sailed to the mouth of the Richelieu River. He proceeded to blockade the Richelieu for most of the following summer. Up the river at Ile aux Noix, the little British fleet, protected by shore batteries and by the river's narrow and tricky channel, waited while English shipwrights worked feverishly to complete The British launched the Confiance on 25 August 1814. She was a 36 gun frigate hastily fitted out for battle and the largest warship ever to sail on Lake Champlain.
Платцбург шайқасы
"Саратога" кемесінің және көлдегі басқа да американдық күштердің қолбасшысы, Командир Макдонау, оңтүстікке қарай жүзіп кетті. Ол Нью-Йорк штатының Камберленд мүйісін айналып, Платсбург шығанағына кірді. Ол кемелерін портың аузында, берік қорғаныс позициясында орналастырды. Осылайша, британдық флот шабуыл жасағанда, олар американдық кемелердің қанатына баяу және қиындықпен жақындасуға мәжбүр болады, желге қарсы келе жатып, көптеген қаруларын қолдана алмайды. Командир Макдонау жаудың келуін күтіп, кәдімгі якорьдарын түсіріп, серіппелі сымдарды орнатты, бұл оның кемелеріне максималды маневрлеу мүмкіндігін берді. Содан кейін ол экипажға кемелерін солға да, оңға да бұруды үйретті. Құрылыс жарысы кезінде Веллингтонның қанды Пиреней кампаниясында шыңдалған британдық сарбаздар Испаниядан Сент-Лоуренс өзеніне жақын шабуылға дайындалу үшін жіберілді. Тамыздың соңына дейін британдық армия Шамплейн көлінің батыс жағалауымен оңтүстікке қарай марш жасады. Американдық жер күштері сандық артықшылыққа ие болмағандықтан, ағылшындардың шабуылына дейін кері шегінді, Саранақ өзенін кесіп өтіп, Платсбург шығанағына көрінетін биік жерлерде бекінді. 11 қыркүйек күні таңертең, коммодор Джордж Дауни британдық эскадрильяны Камберленд мүйісін айналып өткенде, Макдонау дайын болды. Британдық "Линнет" бригі атыс қашықтығына жеткенде, ол "Саратогаға" қарсы оқ атып, шайқасты бастады. Оқтардың барлығы дерлік жетпей қалды, ал соңғы снаряд американдық корветке тигенде, оның күші таусылып, палубасынан секіріп, ағаштан жасалған құс клеткасын қиратты, соның ішінде бір әтеш босады. Ашуланған әтеш қанаттарын серпіп, тікұшаққа қонды. Британдық кемелерге қарсы тұрып, әтеш шайқасқа шақырып, дауыстады. Макдонау өзі "Конфианс" кемесінің мұртына ұзын 24 фунттық зеңбіректі бағыттап, оқты атып, "Саратоганың" алғашқы оғын атты және "жақын шайқас" белгісін берді. Оқ британдық флагман кемесінің якорь сымын кесіп, палубасын жыртып, рульін қиратты. Содан кейін барлық американдық кемелер атыс ашты. "Конфианс" кемесінің алғашқы залпы "Саратогаға" жақын аралықтан тиді, ал американдық флагман кемесі соққыдан шайқалды. Оның адамдарының жартысы шоктан құлады, бірақ теңізшілердің көпшілігі өзін жинап алып, өлген және жараланған жолдастарын төменге көшіріп, қайтадан шайқасқа қатысты. "Конфианс" кемесінің жас мергендері зеңбіректердің бұрышын қайта орната алмағандықтан, оның әрбір келесі залпы алдыңғысынан жоғары болды және "Саратоганың" тікұшағын қиратса да, кемеге көп зиян келтірмеді. Шамамен екі сағатқа сосқан шайқастан кейін, "Саратоганың" оң жақтағы соңғы қолданылатын каронадасы тірегінен шығып, басты люкті құлатты. Содан кейін Макдонау қаптық якорьді түсіріп, мұрт сымын кесіп, якорь сымдарын тартып, кемені айналдырып, оның жаңа, сол жақ қанатын жауға бұрды. Ауыр зақымдалған британдық флагман кемесі, Дауни мен оның бірінші лейтенанты қаза тапқаннан кейін, желге бұруға тырысты, бірақ оның күші жетпеді. Қарсыласына одан әрі зиян келтіре алмай, "Конфианс" туын түсірді. Содан кейін, оң жақтағы якорь сымын тартып, "Саратоганың" теңізшілері корветтің қаруларын "Линнетке" бұрып, оқ ашты. Британдық бриг қатты зақымдалған және қозғала алмаса да, батыл түрде шайқасқаннан кейін бір сағаттан кейін ғана бас иді. Осы кезде британдық эскадрильяның қалған екі үлкен кемесі – "Финч" және "Чаб" американдықтардың қолына тиді, ал қалған британдық катерлер Канадаға қашып кетті. Макдонаудың Платсбург шығанағындағы жеңісі АҚШ-ты Шамплейн көлінде қарсылықсыз қалдырды және Превосты Канадаға шегінуге мәжбүр етті. Бұл Генттегі келіссөздерде британдықтардың позициясын әлсіретті және американдық комиссарларға қорлық емес, қолайлы бейбітшілік орнатуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Вашингтон қаласының жақында өртенуінен кейін американдықтардың рухын көтерді.
Master Commandant Macdonough, commanding officer of Saratoga as well as of the other American forces on the lake, had sailed back south. He had proceeded around Cumberland Head, New York; and entered Plattsburgh Bay. There, he deployed his ships across the mouth of the harbor in a strong defensive position where when the British fleet would attack them, they would be at a disadvantage of having to slowly and laboriously approach the line of American broadsides, against the wind and unable to bring most of their guns to bear. As Master Commandant MacDonough awaited the arrival of the enemy, he dropped kedge anchors and arranged spring lines, which afforded his ships maximum maneuverability. He then had the crews practice turning their ships so that alternately starboard and port guns would face south. During the construction race, crack British troops — veterans hardened in Wellington's bloody Peninsular Campaign — had been rushed from Spain to the St. Lawrence for the impending offensive. Before the end of August, the British Army had begun to march south along the western shore of Lake Champlain. Badly outnumbered, American ground forces withdrew before the English advance, crossed the Saranac River, and took prepared positions on the bluffs which overlook Plattsburgh Bay. On the morning of 11 September, when Commodore George Downie led the British squadron around Cumberland Head, Macdonough was ready. As British brig, Linnet, approached firing range, she opened the action with a salvo toward Saratoga. All but one of the projectiles fell short; and that solid shot was all but spent as it landed on the American corvette, bounced across her deck, and smashed a wooden poultry cage freeing a gamecock. The indignant rooster took to his wings and landed in the rigging. Facing the British warships, the cock defiantly called out challenge to battle. Macdonough, himself, aimed a long 24 pounder at the bow of Confiance, pulled the lanyard firing Saratogas first round, and gave the signal, "close action." The shot cut the British flagship's anchor cable, ripped up her deck, and smashed her helm. Then, all the American ships opened fire. Confiances first broadside struck Saratoga from point blank range, and the American flagship reeled from the blow. Half of her men were felled by the shock; but most of the sailors picked themselves up, carried their dead and wounded comrades below, and returned to the fray. Since Confiances green gunners failed to reset the elevation of their barrels, each of her subsequent volleys tended to be higher than its predecessor and, while shredding Saratogas rigging, did little structural damage to the ship. After almost two hours' fighting, Saratogas last serviceable starboard gun, a carronade, broke loose from its carriage and hurtled down the main hatch. Macdonough then dropped a stern anchor; cut his bow cable; and, with the help of tars hauling on lines to kedge anchors, swung the ship around bringing her fresh, port, broadside guns to bear on the enemy. The badly battered British flagship, with Downie and her first lieutenant dead, also attempted to wind ship but was unable to do so. Helpless to do further harm to her adversary, Confiance struck her colors. Then, by pulling on her starboard kedge line, Saratogas sailors turned the corvette's guns toward Linnet and opened fire. The British brig, although severely damaged and unable to move, gallantly kept up the fight for about an hour before surrendering. At that time, Finch and Chub, the other two relatively large warships in the British squadron, were already in American hands; so the surviving English gunboats fled toward Canada. Macdonough's victory in Plattsburgh Bay left the United States unchallenged on Lake Champlain and forced Prevost to retreat to Canada. This weakened the British position in negotiations at Ghent and enabled American commissioners to secure a favorable rather than a humiliating peace. It also helped to restore American morale after the recent burning of Washington, D. C.
Соғыстан кейін "Саратога" 1825 жылы Нью-Йорктегі Уайтхолл қаласында сатылып кеткенше, сақтауға қойылды. Пьюгет саундтағы Саратога бұғазы кемесінің құрметіне аталды.
After the war, Saratoga was laid up until sold at Whitehall, New York, in 1825. Saratoga Passage, a body of water in Puget Sound, was named after the ship.