Кіріспе

Бейрут порты (مرفأ بيروت) - Бейрут өзенінің батысында, Бейруттың солтүстік Жерорта теңізі жағалауындағы Сент-Джордж шығанағының шығыс бөлігіндегі Ливанның басты порты. Бұл Шығыс Жерорта теңізіндегі ең үлкен және ең көп жұмыс істейтін порттардың бірі. 2020 жылдың 4 тамызында портта амоний нитратының дұрыс сақталмауынан болған үлкен жарылыс болды, онда кем дегенде 218 адам қаза тауып, 7000-нан астам адам жарақат алды және 300 000 адам үйсіз қалды. Порттың үлкен бөліктері мен оның инфрақұрылымы қираған, ал миллиардтаған долларлық залал бүкіл қалаға тиді. Бейрут порты жарылыстардан болған үлкен зияндылығынан жабылуға мәжбүр болды, жүк Триполи мен Тир сияқты кіші порттарға бағытталды. S&P Global компаниясының бағалауы бойынша, апат болғанға дейін Ливанның импорттық тауарларының шамамен 60 пайызы осы порт арқылы келген. 2022 жылдың 14 сәуірінде Ливан үкіметі Бейруттың астық қоймаларын бұзуға бұйрық берді, олар 2020 жылғы порт жарылысынан кейін құлау қаупі бар. 2022 жылдың 31 шілдесі мен 4 тамызында, жарылыстан тура 2 жыл өткен соң, астықтың солтүстік бөліктері құлады.

Менеджмент

Порт "Әли Баба мен 40 ұрының үңгірі" деген лақаппен танымал, өйткені көптен бері сыбайлас жемқорлық туралы хабарлар, соның ішінде пара алу схемалары мен импорттың төмен бағалануы салдарынан портта кедендік баж салығын төлеуден жалтару. 2010 жылдың басында, қоғамдық жұмыстар және көлік министрі Гази Ариди портта салық төлеуден жалтарудың жылына 1,5 миллиард доллардан асатынын болжады. Бұл атаудың тағы бір себебі - кеме жүгі мен экипажының жоғалуы. 2020 жылы болған ірі жарылыстардан кейін, көрнекті өндірістік апат кезінде Джорджтаун университетінің саяси сарапшысы және Глобалды саясат орталығының директорының орынбасары Файсал Итани порттың, Ливан қоғамының басқа да аспектілері сияқты, "қамқорлық, кішігірім жемқорлық пен кінәлау мәдениетінен" зардап шеккенін жазды.

Тарих

1887 жылы Осман империясы кезінде порт француз компаниясына берілді, Compagnie du Port, des Quais et des Entrepôts de Beirut (Бейрут порты, кемежайлары және қоймалары компаниясы). Осман үкіметі компанияға Бейрут портын басқаруда қосымша жеңілдіктер мен автономия берді, өйткені ол Ливандағы маңызды портқа айналды. 1920 жылы Ливан Франция әкімшілікінің, Сирия мен Ливан мандатының, Ұлы Ливан ретінде әрекет етуінің астында болды. Бұл портқа француздық қаржыландыру мен саудаға қол жеткізуді қамтамасыз етті. Бейрут портын 1960 жылы Gestion et Exploitation du Port de Beirut деп атаған француз компаниясы басқаратын болады. Ливандық Азамат соғысы кезінде порттың көп бөлігі зақымдалды, ал порттың әртүрлі бөліктері әртүрлі қарулы отаршылдардың бақылауында болды. 1976 жылы милиция қақтығыстары салдарынан портта барлық кеме қатынасы тоғыз айға тоқтады. Ливандық күштер, христиандық отаршылдар, 1986 жылдың ортасында портты бақылауға алды; отаршылдар 1989 жылы генерал Мишель Аунның қолбасшылығындағы Ливан армиясының күштері шабуылға ұшыраған кезде кері шегінді. 1991 жылы Бейрут портындағы теңіз айлағын бақылап отырған Ливан әскерлерін Эмиль Лахудтың басшылығымен Ливан армиясы күштері қуып шықты. Бұл тұтқын Президент Елиас Хравидің Бейрут аймағындағы билікті нығайту жөніндегі кең ауқымды күш-жігерінің бір бөлігі болды. Соғыстан кейін порт пен оның айналасы қайтадан қалпына келтіріліп, қайтадан ірі портқа айналды. Портты Бейрут портын басқару және пайдалану (Gestion et Exploitation du Port de Beirut, GEPB) ("Бейрут порты басқармасы") басқарады. 1990 жылы Бейрут порты компанияның жарғысының мерзімі өткеннен кейін Ливан үкіметінің тікелей меншігіне өтті және оны GEPB жалғастыруда.

Контейнерлік терминал

2004 жылдың желтоқсанынан бастап контейнерлік терминалдың операциялары жеке Бейрут контейнерлік терминалы консорциумына (BCTC) тапсырылады. Терминал кэйі 1100 м-ге дейін кеңейтілді және 16 панамакс кемеден жағалауға арналған порталды крандар және жағалаудағы контейнерлерді өңдеуге арналған жабдықтар бар. Экспорт пен импорттан басқа, терминал контейнерлерді қайта тиеумен айналысады. 2008 жылы 945,143 TEU-дан 2019 жылы 1,229,081-ге дейін көбейді.

2020 жылы Бейрут жарылысы

2020 жылдың 4 тамызында портта бірнеше жарылыс болды. Кем дегенде 204 адам қаза тапты (қосымша 3 адам жоғалып кетті), сонымен қатар 6500 адам жарақат алды; жарылыс бастапқыда бірнеше порт жұмысшыларын өлтірді, содан кейін болған толқын қаланың жартысына әсер етіп, бірнеше тұрғындарды үйлерінде және ғимараттар мен көшелердегі адамдарды өлтірді. Алайда жарылыстан кейін түсірілген спутниктік суреттерде контейнерлік порттың негізінен бұзылмағандығы көрініп тұр. 14 тамыз күні контейнерлік порт жұмыс істеді. Бейрут қаласының әкімі Марван Аббодтың айтуынша, 300 мыңға жуық адам үйсіз қалған болуы мүмкін. Залал миллиардтаған доллар, кейбір бағалаулар бойынша 15 миллиард долларға дейін. "Ориент Куин" круиздік кемесі портта қатты зақымдалғаннан кейін суға батып кетті. алты әріптің бәрі де ескерілмеген. Бейрут портынан шыққан жарылыстардан кейін Ливан үкіметі порттың басқаруына қатысты сұрақтар туындағандықтан, порттың 16 қызметкерін үй қамауына алды.

Порт аймағындағы өрт

2020 жылдың 10 қыркүйегінде порт ауданында ірі өрт шығып, Бейрут аспаны улағыш газдармен толып кетті. Оқиға Халықаралық Қызыл Крест комитетінің (ХҚКК) ас майы мен азық-түлік жәшіктері сақталған қоймасында болды, содан кейін порттың теңсіз сауда аймағындағы резеңке шиналар қорына тарады. Қаланың аспанына қара түтін көтерілгеннен кейін, тағы бір жарылыс болуы мүмкін деген қорқыныштан үрей туды, бұл адамдарды қаладан қашуға жетеледі. Ливан губернаторы Марван Аббод Бейрут тұрғындарынан портқа баратын жолдардағы қозғалысты азайтуды сұрады, өрт сөндірушілерге өртті тез сөндіруге мүмкіндік беру үшін. Өрт сөндірушілер мен Ливан әуе күштерінің тікұшақтары су шашып өртті тоқтатуға қол жеткізді.