Кіріспе

Американдық саясаткер Ромулус Митчелл Сондерс (3 наурыз 1791 – 21 сәуір 1867) Солтүстік Каролина штатынан шыққан американдық саясаткер.

Ерте өмір және білім

Сондерс Солтүстік Каролина штатының Касвелл округіне жақын Милтон қаласында Уильям және Ханна Митчелл Сондерстің ұлы болып дүниеге келді. Оның анасы Ромул нәресте кезінде қайтыс болды, ал әкесі кейіннен оны Теннесси штатының Самнер округіне көшірді. 1803 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Джеймс Сондерс ағасы оның заңды қамқоршысы атанды және Ромулды Касвелл округіне Хайко және Касвелл академияларына оқуға алып келді. 1809 жылы Сондерс Солтүстік Каролина университетіне қабылданды. Ол 1810 жылы наурыз айында аумақта тапанша атып, "факультетке тас лақтырғаны" үшін университеттен қуылды. Тоғыз жыл өткен соң Сондерс университеттің қамқоршылар кеңесіне сайланды, онда қырық бес жыл бойы қызмет етті.

Ерте мансап

Шақырылғаннан кейін Сондерс Теннессиге көшіп, болашақ сенатор Хью Лоусон Уайттан заң оқыды. Ол 1812 жылы Нэшвиллде адвокаттыққа қабылданды және сол жылы Касвелл округіне қайтып келді. 1815 жылы Солтүстік Каролина штатының Ұлыбританиялық палатасына сайланды, одан кейін Солтүстік Каролина Сенатына сайланды. 1818 жылы ол қайтадан Ұлыбританиялық палатаға оралды және 1819 жылдан 1820 жылға дейін палата спикері қызметін атқарды.

АҚШ-тың Өкілдер палатасы

1820 жылы Сондерс АҚШ Өкілдер палатасына сайланды. Конгрессмен ретінде Сондерс штаттардың құқықтарын жақтауымен белгілі болды. Сондерс 1824 жылғы сайлауда Уильям Х. Кроуфордтың президенттік науқанын қатты қолдады, сол себепті жеңімпаз Джон Куинси Адамс конгрессменді "елдегі ең уытты немесе қатерлі жорғалаушы" деп атады. Натаниел Маконды құрмет тұтқан Сондерс қаржылық консерватор болды, ол "биліктегі адамдар халықтың ақшасын өздерінің қиялдағысы келгендей жұмсауға арналған деп ойлайды" деп сенді. Бұған қарамастан, Сондерс жолдар мен теміржол жобалары сияқты ішкі жақсартуларды қолдады.

Мемлекеттік басқару

1828 жылы Сондерс Конгрестен шығып, Солтүстік Каролинаның бас прокуроры болды. 1834 жылы француздық өтемақы талаптары жөніндегі комиссияға президенттік тағайындалғаннан кейін ол қызметтен кетті. 1835 жылы штат заң шығарушы органы Сондерсті Солтүстік Каролинаның Жоғарғы сотына тағайындады – ол 1840 жылға дейін, Солтүстік Каролина губернаторы лауазымына демократтардың үміткері атанғанға дейін осы лауазымды атқарды. Қызу науқаннан кейін Сондерс Уиг партиясынан ұсынылған Джон Мотли Морхедтен жеңілді. Штаттық үкіметте жұмыс істеген кезінде Солтүстік Каролина Демократиялық партиясы екі топқа бөлінді. Сондерс Джон К. Калхунның идеяларын қолдаған штаттардың құқықтарын қорғайтын топты басқарды. Ал одан умерен топты Бедфорд Браун басқарды, ол Сондерстің Касвеллдегі жерлесі және саяси қарсыласы болды. 1842 жылы демократтар штат заң шығарушы органына басымдық алғанда, Браун мен Сондерс екеуі де АҚШ Сенатына үміткерлікке түсті. Ешқайсысы да көпшілік дауыс жинамады, нәтижесінде орын Уильям Генри Хейвудқа бұйырды.

Конгресске қайта оралу

Саундерс 1840 жылы сайлаудан кейін Конгресске қайта оралды, онда ол Техастың қосылуына қарсы болған Мартин Ван Бюрен және оның жақтастарына қарсы күресті. 1844 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда Саундерс президенттікке үміткерді таңдау үшін үштен екі дауыс қажет ететін қаулыны ұсынды. Бұл Джеймс К. Полк кандидатурасын ілгерілетуге мүмкіндік берді.

Испанияға министр

Мүмкін, оған Демократиялық партияның президенттік тізімінен жеңіске жетуіне көмектескені үшін алғыс ретінде президент Полк 1846 жылы Сандерсті Испанияға толық өкілетті министр етіп тағайындады. Бұл елдің Кубаны сатып алуға деген ұмтылысының күшеюімен бірге болды, бұл ғана емес, тағдырдың айқындығы тұрғысынан, сондай-ақ Оңтүстік билігінің мүддесінде де болды. Жарты миллионға жуық құлы бар Куба, оңтүстік штаттарына Конгресте қосымша ықпал ететін еді. 1840 жылдардың соңында президент Джеймс К. Полк Сандерсті Кубаны 100 миллион долларға сатып алу туралы ұсыныс жасау үшін жіберді. Бірақ Сандерс испан тілін білмейді, ал сол кездегі Мемлекеттік хатшы Джеймс Бьюкенен "оның тілі [ағылшын тілінде де] кейде дұрыс емес" деп атап өтті. Сандерс шешілмейтін келіссөздер жүргізуші еді, бұл испандықтарды қызықтырды да, ашуландырды да. Испания Кубаны сатудың орнына, оның теңізге батып кеткенін көруге дайын екенін айтты. Бұл мәселе, әйтеке шешімсіз қалған болар, өйткені Вигтердің көпшілігі құраған Палата мұндай Оңтүстікке жақын қадамды қабылдамас еді. 1848 жылы Вигтер партиясынан Закари Тейлордың сайлануы аралды сатып алуға жасалған ресми әрекеттерге нүкте қойды.

Мемлекеттік басқаруға қайтару

Сондерс Солтүстік Каролина штатының Рали қаласына көшіп барды және 1850 жылы Уэйк округінен Халық үйіне сайланды. Өкіл ретінде Сондерс Солтүстік Каролина теміржолын салуды қолдады. 1852 жылы Сондерс АҚШ Сенатына тағайындалуға қайтадан үмітттенді. Заң шығарушы орган кімді тағайындау керектігіне келісе алмады, ал орын 1854 жылы Дэвид Сеттл Рид тағайындалғанға дейін бос қалды. Бірақ, заң шығарушы орган Сондерсті Жоғарғы сотқа қайта тағайындады. Ол 1851 жылы Бартоломей Ф. Мур және Аса Биггспен бірге Солтүстік Каролина заңдарын жүйелеу комиссиясының мүшесі болды.

Жеке өмір

Сондерс Ребекка Пейн Картермен 1812 жылдың 27 желтоқсанында үйленді. Осы некеден бес бала дүниеге келді: Джеймс, Франклин, Камилл, Энн Пейн және Ребекка. Кейін Ребекка қайтыс болды, ал Сондерс 1823 жылдың 26 мамырында Энн Хейс Джонсонға (Уильям Джонсонның қызы) үйленді. Олардың кем дегенде төрт баласы болды: Уильям Джонсон, Маргарет Мадлен, Джейн Клаудия және Джулия А. Шамамен 1831 жылы Сондерс отбасы Ролидегі Элмвуд мүлігін сатып алды – бұл Джон Луис Тейлордың бұрынғы үйі. Сондерс 1867 жылдың 21 сәуірінде сол жерде қайтыс болды және Ескі қала зиратына жерленді.