Кіріспе

Венгр суретшісі Ференц Йоахим (21 мамыр 1882 – 16 қыркүйек 1964) – май, акварель және пастельмен портреттер мен пейзаждар салған венгр суретшісі. Ол Будапештте және Батыс Еуропада оқыды және сурет салды. Кіші дворянның құрметті мүшесі ретінде Йоахим Csejtei деген құрметті префиксті тағуға құқылы болды, сондықтан 1947 жылы коммунистер құрметті атауларды жойғанға дейін оның есімі венгр тілінде "Csejtei Joachim Ferenc" (немесе "Cs. Joachim F.") түрінде немесе неміс тілінде "Franz Joachim von Csejthey" деп кездесуі мүмкін.

Ерте өмір

Жоахимнің ата-анасы Венгрияның Сегед қаласынан шыққан Ференц Жоахим мен Эмилия Метц болды. Оның Жозеф және Кароли есімді екі ағасы, сондай-ақ Гизелла, Мариска, Жолан және Мичи есімді төрт қарындасы болды. Отбасы католик дінін ұстанды. Оның кейбір туыстары да өнер саласында танымал болды: Жозеф мүсінші және суретші, ал Гизелла сахна актрисасы болды. Ференц Жоахим сол кездегі Австро-Венгрия империясының құрамындағы Сегед қаласында дүниеге келді. Өмірінің алғашқы 36 жылын Венгрияда және Батыс Еуропаның түрлі аймақтарында өткізді. Жоахимнің өмірінің алғашқы 30 жылы туралы көп мәлімет белгілі емес. Оның екі рет үйленгені белгілі. Шамамен 1912 жылы Маргит Графқа (1892–1965) үйленді. Олардың үш баласы болды: бір қызы – Пирошка (1913–2007), және екі ұлы – Ференц Габриэль (1920–1989) мен Аттила (1923–1947). Жоахим Будапешт (Венгрия), Вена (Австрия), Мюнхен (Германия) және Париж (Франция) қалаларында сурет өнерін оқыды. Ол Мюнхендегі жеке мектебінде венгр суретші-педагогы Саймон Холлосиден сабақ алды және Трансильваниядағы Холлосидің Надьбаня суретшілер колониясына үнемі барып тұрды.

Суретші мансабы

Оның негізгі тұрғын үйлері мен студиялары туған жері Сегедте және Будапештте болғанмен, Иоахим Римде, Венецияда, Марсельде және Францияның оңтүстігінде сурет салған. Францияда ол Франсуа Жоахим деген атпен танылды. Оның туындылары Париж, Рим, Венеция, Берлин және Мюнхен қалаларында көрмеге қойылды. Иоахим 19-ғасырдың соңында студиядан шығып, табиғатта сурет салу идеясын қолдағандардың бірі болды. Оның ең өнімді кезеңдерінің бірі Марсельде және Жерорта теңізі жағалауында болған, онда ол жүзден астам картина жазды. Сегедте ол өнерді дамытуға белсенді үлес қосты. 1910 және 1913 жылдары «Művészet» журналында жарияланған мақалаларда ол басқа жергілікті суретшілермен бірге суреттелген. 1910 жылғы 15 сәуірде жарық көрген «Hódmezővásárhely» басылымы Сегедтегі суретшілердің жылдық көктемгі көрмесі туралы хабарлады, онда Иоахим Ференц олардың ең заманауисы деп, түстерді сезіну қабілеті жоғары деп сипатталды. Иоахимнің суреттері Париждегі «Күзгі салон» (1911) және «Тәуелсіздер салоны» (1913) көрмелерінде, сондай-ақ Будапешттегі «Nemzeti Szalon» (Ұлттық салон) көрмесінде көрсетілді. Оның туындылары «Szépműveszeti Múzeum» (Көркемсурет мұражайы), Будапештте де қойылды. 1919 жылғы сәуірде жарияланған мәліметтерге сәйкес, Иоахим Сегед мұражайы комитетінің мүшесі болып, Бірінші дүниежүзілік соғыстың (соғыс кезінде Иоахим Австро-Венгрия армиясының «Kaiserlich und königlich» әскерінде қызмет еткен) салдарынан мұражай коллекцияларын сақтап қалу және тізімдеу жұмыстарын жүргізді. 1928 жылғы 15 қаңтарда жарық көрген құжатта Ференц Иоахим Сегедтегі «Alföld Artists Association» («Alföldi Müvészek Egyesülete») қоғамының негісқалаушысы екені көрсетілген. Бүгінде оның картиналарының шағын коллекциясы (жартылай жеке меншікте, жартылай уақытша берілген) Сегедтегі «Móra Ferenc Múzeum» қоймасында сақтаулы. «Kőbánya Albániában» (Албаниядағы тас карьері) атты картина Венгрияның Ұлттық галереясына тиесілі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Иоахимның туыстары мен күйеу балаларының туыстары қуғынға ұшырады немесе қаза тапты. Оның екі қарындасы (олардың бірі, Юлия Граф, 1938 жылы оның портретін салған) күйеулері мен балалары Будапешт Холокостында қайтыс болды, ал үш күйеу баласының тағдыры белгісіз. Иоахимның кіші ұлы Аттила 1941 жылы Венгрияның Көркемсурет академиясына қабылданды және 1946 жылы бітірді. Бітіргеннен кейін бір жыл өткен соң болған ерте өлімі Будапешт Холокосты кезінде венгр фашистері мен неміс нацистерінен алған дене жарақатының салдарынан туындаған асқынуларға байланысты болды.

Кейінгі өмірі

Жоахимның өмірінің соңғы 20 жылы, 1944 жылдан 1964 жылға дейін, коммунистік Венгрияда өтті. Оның екі баласы – Пирошка мен Ференц Габриэль 1956 жылғы Венгрия төңкерісінен кейін елден қашып, Канадада пана тапты, кейін екеуі де АҚШ-қа көшіп кетті. Ференц Габриэль, Франк Г. Йоахим деген атпен, АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің (USDA) метаболизм және радиация зертханасында зерттеуші-биолог және энтомолог болып жұмыс істеді. Қартайғанда Жоахим мен оның әйелі бөлек қарттар үйіне орналастырылды: Жоахим Гюлаға көшіп, 1964 жылдың 16 қыркүйегінде 82 жасында қайтыс болып, сол жерге жерленді; Маргит Сентготардқа көшіп, 1965 жылы 73 жасында қайтыс болып, сол жерге жерленді.